Toprak…

Sanayileşme meselesinin, Türkiye'de bir zihinsel sorun olduğunu düşünüyorum. İlelemeci târih anlayışı, tarımsal medeniyet ile sanayi medeniyeti arasındaki bağı zihnimizde koparıyor. Zannediyoruz ki, sanayi medeniyetine dâhil olmak için tarımsal dünyâ aşılmalı, terk edilmelidir. Kapitalizmi de saf bir kent medeniyeti olarak zihnimizde kurguluyoruz. Hâlbuki iktisat târihleri bambaşka şeyler anlatıyor. Kapitalizm temelde bir tarımsal birikim üzerine oturuyor. Tarımsal hayât, elbette geleneksel kodlarının dışına çıkıyor. Metâlaşarak yeniden yapılanıyor ve örgütleniyor. Ama, süreç bir kopuş değil, bir dönüşüm.Kapitalizm, toprağı kapitalist işletmeciliğin gereklerine göre dönüştürüyor. Toprak zaman içinde sâdece birinci elden “karın doyuran” geçimlik bir şey olmaktan çıkıyor ve sanayi için gerekli hammadde üretimine göre kabuk değiştiriyor. Meselâ İngiltere'de toprakların meralaştırılması ve yün üretimine açılması bunun tipik misâlidir. Bugün sanayileşmede ve teknolojik gelişmede ileri memleketlerde tarım asla bir ihmâl konusu değildir. Zâten sömürgecilik veyâ onun daha modern formu olan emperyalizmin yaptığı, hammadde potansiyellerine, yâni dünyâ topraklarına amansızca hakim olma tutkusudur.