AB"ye girdik, MGK kalacak mı?

Neyse, ''deli dana'' paniği sırasında konulan işkembe ve kokoreç yasağı yakınlarda kalkmış; Avrupa Birliği''ne (AB) aday olduk diye mutfak alışkanlıklarımızı terk etmemiz gerekmiyormuş... Bu rahatlatıcı bir haber. Başka rahatlatıcı haberler de yayıyor hükümet yetkilileri: Askerin siyaset üzerindeki ağırlığını sağlayan Milli Güvenlik Kurulu''na (MGK) dokunulmayacakmış; genelkurmay başkanlığının milli savunma bakanlığına bağlanması da ''bize özgü şartlar'' sebebiyle düşünülmüyormuş...

Eğer bu açıklamalar, AB''ye girildiği için tedirginlik yaşayan bazı çevreleri rahatlatmak amacıyla söylenen sözler değilse, birileri fena halde yanılıyor demektir. Yenilene içilene standart getirmeyi görevi bilen AB''nin siyasî hayatın kalitesi konusunda aldırmaz davranması elbette beklenemez. Esasen, adaylık döneminde ''uyum'' sağlanması beklenen ''Kopenhag Kriterleri'' arasında en öne çıkanı da, ''silâhlı kuvvetlerin demokratik denetimi'' diye adlandırılan ve siyasî sistem üzerindeki asker ağırlığının azaltılmasına dair olan kriter değil midir?

Konu elbette hassas ve hassasiyetine uygun bir dikkatle ele alınmasında ve reformun belli bir zaman dilimine yayılmasında yarar var. Ancak, sanki böyle bir sorun yokmuş gibi davranmak veya hassasiyetin reformun gecikmesine yol açması, Türkiye''nin başka alanlardaki taahhütlerini de zedeleyecek ve sıkıntılarını büyütecek bir vahameti içinde taşıyan bir tehlikedir.

Dışişleri bakanı İsmail Cem, bir televizyon programında, Kürtçe konusundaki liberal tavrıyla ''sürpriz'' yapıverdi; gazeteler böyle diyor. Oysa, Kopenhag Kriterleri''ne vâkıf olanlar açısından bakanın söyledikleri hiç de ''sürpriz'' değil; AB''nin bireysel haklar ve ''kimlik'' sorunundaki ölçütleri, çerçevesi MGK tarafından çizilen bizdeki geleneksel yaklaşımdan çok farklı çünkü. İsmail Cem''in sözleri, AB üye adayı bir ülkenin dışişleri bakanının takınması gereken tavra uygun. Ancak, hem onun hem de Başbakan Bülent Ecevit''in "MGK olduğu gibi kalacak" açıklamaları gerçeklere aykırı. MGK''nın yapısı da değişmek zorunda.

Bu bir zorunluluk, çünkü AB''nin temel ilkesi, en basit tanımıyla "İktidarın seçimle el değiştirmesi ve seçilmişlerin atanmışlar üzerinde söz sahibi olması" anlamını taşıyan ''demokrasi''. Türkiye''deki MGK ve onun çağrıştırdığı alışkanlıklar bu temel ilkeyle çelişiyor. 1991 yılında, dönemin başbakanı Süleyman Demirel ile yardımcısı Erdal İnönü''nün Diyarbakır''a kadar koşarak ilân ettikleri ''reform paketi'' o noktadan bir milim bile neden ileri gidememişti sanıyorsunuz? 1993''te, başbakan olur olmaz, Türkiye''nin önünü tıkayan ve kaynaklarını kurutan soruna çözüm bulmak için model arayışına giren Tansu Çiller''e, birkaç kez aynı koltuğa oturmuş Mesut Yılmaz, "Düşündüklerini MGK''ya sundu mu?" diye sormuştu. ''Devletin devamlılığı'' denilen ilkeyi, MGK''da bulunan ve her konuda son sözü içeren kırmızı kitapçıkların sağladığını da, yine o tartışma sırasında, Mesut Yılmaz gündeme getirmişti.

Seçilmişlerin değil, nerede ve kimler tarafından yazıldığı belli olmayan kitapçıkların yönettiği bir ülke görüntüsü Avrupalı bir görüntü gibi geliyor mu size? Bana gelmiyor; bunu da, AB''nin üye ülkelerde aradığı asgari müşterekleri sıralayan Kopenhag Kriterleri''ni okuduğum için biliyorum. Adaylık kararının çıktığı Helsinki Zirvesi öncesinde ülkemize gelen Avrupalı bakanlar, ısrarla, askerin siyasî sistem üzerindeki ağırlığını bir engel olarak dile getirdiler. Hükümetin yetkili ağızlarının şimdi bunu bilmezden gelmesi üzücü.

Aslında, MGK''nın ve siyasî olmayan odaklarının gölgesinin siyaset üzerinden kalkması, ençok, Türk Silâhlı Kuvvetleri''ni (TSK) rahatlatacak bir düzenlemedir. MGK''nın son yıllarda özellikle öne çıkması, hırsına gem vuramayan bazılarının ihtirasları sebebiyleydi ve yapılanın yanlış olduğunu ramp ışıkları önüne gelen çapsız ''güç kullanıcılar'' sayesinde şimdilerde daha iyi görüyoruz. Doğru olan, TSK''nın ülkeyi düşmanlara karşı en iyi biçimde koruyacak tarzda organize olması, politikacıların da hiçbir mazeretin ardına sığınmadan ülkeyi yönetmeleridir. Siyasette eşitliğin sağlanması ve haksız rekabet ortamının sona erdirilmesi, yeni yüzlerin devreye daha kolay girmesini de getirecektir.

Lâfı eğip bükmeye, gerçekleri yamultmaya kimsenin hakkı yok. AB''ye adaylık bir taahhüttür ve bu taahhüt paketinin içindeki en önemli unsur da asker-sivil ilişkilerinin yeniden düzenlenmesidir.