Ya tahammül, ya sefer

Nicedir zihnimi meşgul eden bir ''soru'' son günlerin gelişmeleriyle biraz daha açıklık kazandı. Türkiye''nin ''dışarıda'' bir imaj sorunu olduğunu hepimiz biliyoruz; ancak, giderek, ''içeride'' de imaj sorunlu bir ülke haline geliyor Türkiye.

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nde (AİHM) aleyhine en fazla dâvâ açılan ülke durumunda; devletin avukatlığını üstlenen değerli hukukçuların, "Söyleyecek söz tükendiği ve inandırıcılık yitirildiği" gerekçeleriyle birbiri ardına görev bıraktıkları biliniyor. Türkiye aleyhine dâvâ açanlar ''yabancılar'' değil, yakın zamanlara kadar "Kol kırılır yen içinde kalır" felsefesiyle hareket ettiği bilinen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları... Geçmişte ''Batı Klübü'' eleştirileri yapan Necmettin Erbakan da, Yargıtay''ın onama kararından sonra, AİHM''ne başvuracağını açıkladı; Refah Partisi''nin kapatılma dâvâsı aynı mahkemede görüşülme sırası bekliyor...

Bu hafta Kıbrıs''ta meydana gelen olayları göz önüne getiriniz: Türkiye tarafından, 1974 yılında, ''adayı kurtarma'' amaçlı bir askerî müdahale yapılmıştı; o tarihten buyana Kıbrıs''ta bir ordu birliği var, ada ekonomisi anavatandan mâlî desteklerle ayakta tutuluyor... Kıbrıs''ın Türkiye''ye mâliyeti bayağı yüklü, Ankara''dan para gitmezse memurların maaşları bile ödenemiyor. Buna karşılık, son tartışmalar bir gerçeği gözlere sokuverdi: Kıbrıslılar, Türkiye''nin içişlerine burun sokmasından hiç de memnun değiller; asker-politikacı çekişmesinde, ada halkı belirgin bir tavır almakta gecikmedi. Yıllardır Atina''dan duymaya alıştığımız "Türk askeri adadan çekilsin" dileğine yakın itirazlar geliyor Kıbrıs''ın Türk kesiminden...

Türkiye, İstiklal Savaşı vermesi gerekmiş bir ülke olduğu için, ''millîci'' yönleri ağır basan, geleneksel olarak etrafına kuşkuyla bakan insanların ülkesidir. "Yedi düvelle savaşmış" bir ülke insanlarının ''yabancı-tedirginliği'' olması doğaldır. Ancak, son zamanlarda, bu tedirginliğin yer değiştirdiği fark ediliyor. ''Yabancı'' o kadar korkulacak bir insan olmaktan çıktı, ''yerli'' unsurlara tercih edilir hale geldi. Vaktiyle göz yaşartan, derhal tavır almaya sevk eden ''millîci'' mesajlara şimdilerde fazla kulak asılmıyor. Avrupa Birliği üyeliğine taraftar kitlenin oranı yüzde 85''e yükseldi; ''Kopenhag kriterleri'' ile ''yerli hukuk'' arasında kalanların, tercihlerini, büyük çoğunlukla Brüksel''in hakemliğinden yana kullanacaklarına kuşku yok...

Bunu ''sağlıklı'' bir gelişme, bir ''ilerleme'' olarak kabul etmek güç. Bizim insanımız, kendisine lâyık gördüğü sisteme doğru yürüyüşünü engelleyen ''yerli'' tipler yerine, onu gerçekleştirmeye yardımcı olacağını düşündüğü ''yabancı formüllere'' daha açık hale geldi; oysa, ''değişim'', eğer bir anlam taşıyacaksa, ''içeriden'', ülkenin ''kendi dinamikleri'' eliyle gerçekleşmelidir.

Bu gerçeğin altında, dünyadaki köklü ve sınır tanımaz altüst oluş yatıyor elbette. Geleneksel vatandaşlık bağlarını kopartan, sınırları anlamsız hale getiren, coğrafyayı önemsizleştiren, işçi-işveren ilişkilerini yeniden tanımlamayı gerektiren, evrensel hukuku ön plana çıkartan yepyeni bir dünya sistemi doğuyor... İngiliz, Alman, İrlandalı, Polonyalı, global sistemin dönüştürülmesinde omuz omuza veriyor, ona kendi değerlerini de katıyorlar; biz ise, hiçbir değer aşılaması fırsatı bulamadan oluşanı benimsemek zorunda kalıyoruz. Bu elbette ''sağlıklı'' bir gelişme sayılamaz...

Bu durumun ardında "28 Şubat süreci" öncesi, sırası ve sonrasında yaşananların büyük payı var; kitleler ''bize özgü şartlar'' masalı dinlemekten bıkmış görünüyorlar. Dünyanın gidişine ayak uydurma acelesinde ve fırsat kaçırılırsa geleceğin de kararacağı kanaatinde kalabalık bir nüfusu var Türkiye''nin ve mevcut siyasî, ekonomik, hukukî, sosyal yapının bugünkü politika anlayışıyla iyileşemeyeceği inancında bu insanlar... İhtilâfların azaldığı, düşmanlıkların anlamsızlaştığı bir dünyada ''tehdit algılaması'' üzerine oturan dayatmacı uygulamaların sürmesini sağlayan devlet yapısını sorguluyorlar...

Kıbrıs''ta yaşanan olay, ''bize özgü şartlar'' sebebiyle Türkiye''de sineye çekilen bir anlayışın dışa vurumuyla başladı; Kıbrıslı, sisteme günlük müdahalenin gözlerden saklanamaz hale gelmesine tepki gösteriyor. Düne kadar ''Batı Klüp'' eleştirisi yapanların Brüksel''deki mahkemenin kapısını zorlaması, kendi devletleri tarafından mağdur edildiklerine inanan yüzlerce Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının AİHM''den medet umması da, sonuçta, mevcut yapıya bir tepkidir. Dışarıda ''imajı kötü'' Türkiye''nin, şimdilerde, içeride de ciddi bir ''imaj sorunu'' yaşaması bundan...

Merkez sağı ''gevşek bütünleşme'' safsatalarıyla meşgul, ortakları kendisine güven duymadığı için bir ay boyu hop oturup hop kalkmış bir lider bakanlık elde edince hükümetin güçleneceği hikâyeleriyle avutulmak istenen, özgürlüklere tahammülsüz çevrelerin TCK 312. madde gibi ''çağdışı'' metinlerin savunuculuğa soyunduğu gerçeğine tahammül etmesi beklenen bir ülke ve insanı yine de iyi dayanıyor...