Ankara ve Leningrad

Hangi dönemde ortaya çıkarsa çıksın, bütün kültür değişmeleri, etkilerini önce şehirlerde gösterir. Dünyanın her yerinde şehirler, bağrında serpilip geliştikleri kültürlerin aynasıdırlar. Şehirler kültür havzalarının odak noktalarıdır. Bu yüzden, ister Türkiye''de isterse Rusya''da olsun her kültür değişmesi, misyonunu gerçekleştirebilmek için, yeni değer merkezleri oluşturur. Söz konusu değer merkezi, Rusya''da olduğu gibi, bütünüyle yeni bir şehir de olabilir.

Rusya''nın Batı kültürüne açılmasının öncülüğünü yapan yöneticilerin ilk işi, Finlandiya Körfezi''nde ülkenin en batılı şehiri olan Petersburg''u kurmak olmuştur. Petersburg Rusya''nın hem Batı''ya açılan kapısı, hem de en Batılı yüzüdür. Rusya''da eski yönetimi değiştirenler, yeni yönetimin değerlerini benimsetebilmek için, Petersburg''un adını Leningrad''a çevirmişlerdir. Yeni isim ülkedeki Marksist kültür değişimin simgesidir.

Yeni yöneticiler Petersburg''a Leningrad ismini vererek, Rusya''da köklü bir kültür değişiminin gerçekleştiğini, yalnızca Rus toplumuna değil, bütün dünyaya anlatmak istemişlerdi. Onlar yine de şehirin ana yapılarına dokunmadılar, onlara yeni işlevler kazandırarak ayakta tuttular. Yapılan kültürel değişim, toplumda beklenen yankıyı bulmadı. Leningrad yeni dönemde de, eski dönemin kültürünü korumasını başararak, ilk fırsatta aslına döndü.

Toplumlar şehirlerin isim değiştirdiği gibi, kültürlerini değiştiremezler. Köklü kültürler, tarihi şehirlere benzer bir biçimde, yüzyıllar alan bir değişim sürecinin sonunda oluşurlar. Köksüz kültür değişimleri, uzun ömürlü olmazlar. Bir şehirin adını ya da bir ülkenin başkentini değiştirmekle, o ülkenin kültürü değişmez. Bunun için, Sovyet sonrası dönemde, Leningradlılar''a şehirin ismini seçme hakkı verildiğinde, onlar oylarını eski isimlerine verdiler.

Hem ulusal hem de uluslararası alanda, kültür değişmelerinin büyük bir hız kazandığı bir dönemde, Leningrad gibi, Ankara''da da büyük bir dönüşüm gözleniyor. Türkiye eski yönetimden yeni yönetime geçerken, başkent İstanbul''dan Ankara''ya taşınmıştı. Ankara yeni Türkiye''nin seküler Batıcı yüzünü simgeliyordu. Hacı Bayram''ın çevresi dışında Ankara, eski yönetim ve eski kültürden hiçbir iz taşımadığı için seçilmişti.

Ankara yeni Türkiye''nin Batı''ya açılan kapısıdır. Ankara Anadolu insanının yaşadığı kültür değişimin simgesidir. Ancak tarihten beslenmeyen her kültür değişmesi gibi, Ankara''daki kültür değişmesi de kalıcı olmamıştır. Kızılay''ın çekim merkezi olduğu Ankara''nın görünümü gibi, kültür dokusu da hızla değişmektedir.

Ankara''da yaşayanlar, her sabah yeni bir Ankara''da uyanmaktadırlar.

Anadolu İnsanı Leningrad gibi, Ankara''nın ismini değil, kültürünü değiştiriyor.

Ankara''nın ismi değişmese de, o artık tek parti döneminin Ankara''sı değil.