Mahremiyetin ihlali

Adamlar öfkeleniyor, kızıyor, yalvarıyor, polislere, kameramanlara: "N''olur çekmeyin, resmimizi çekmeyin!" diyorlar. Ama dinleyen kim? Resimler, filmler yalnız çekilmekle kalmıyor, tv ekranlarında, günler boyu teşhir de ediliyor. Resmi çekilenlerden biri, resminin çekilmemesini talep ettikten sonra, o arada gürültüye giden bir gerçeği fısıldamaktan geri durmuyor: "Bizim de ailemiz var!" Fakat adamlar bir kere yakayı ele vermişler, onların bir ailesi olabileceği, onların bir mahremiyeti bulunabileceği, onların teşhir edilmekten hoşlanmayabilecekleri, onların teşhir edilmekle belki de hayatlarının tehlikeye girebileceği, asla, asla, asla düşünülmeden sorumsuzca, hoyratça, zalimce resimleri çekiliyor, filmleri çekiliyor ve kendileri günler boyu tv ekranlarında teşhir ediliyor.

Aslında olayın ahlaksızca olduğunu söylemeye gerek yok. Olay ahlaksızcadır, ama bana öyle geliyor ki, aynı zamanda hukuka da aykırıdır. Birilerinin yakalanması için düzenlenen baskın, aynı zamanda hukuk dışı bir tertiple gerçekleştiriliyor: Baskına tv muhabirleri davet ediliyor. Adamların evlerinin kapısı demir kancalarla kanırtılarak açılıyor. Yakalananlar yüzlerini gizlemeye çalışıyor. Bu arada, ceketiyle yüzünü örtmeye çalışan birinin yüzü zorla açılmaya çalışılıyor. Ortada hakaretler savruluyor.

Böyle bir olaya bence komplo adı verilmelidir. Hayır, baskın düzenlenmesi olayını nitelemiyorum; bu olayın tertip biçimini ve teşhirini anlatmaya çalışıyorum. Komplo, ilgili kişilerin rızası dışında, onlar aleyhinde neticelenebilecek karar almak veya tuzak kurmaksa, değindiğimiz olayda bu iş gerçekleşmiştir.

Geçtiğimiz yıllarda, bir gazeteci-televizyoncu, bir kadınla işbirliği yaparak "din adamı" olduğu söylenen birine karşı böyle bir komplo tertiplemişti. Çekilen filmler gene günlerce tv ekranlarında teşhir edildi ve sonunda komploya kurban giden kişi kendini öldürdü.

Kişilerin mahremiyetini ihlal etmek, hiç bir gerekçeyle mazur ve meşru kılınmamalı. Aslında böyle bir durumu hukuk da tecviz etmemelidir. Etmez de!

Hukukun evrensel kurallarından biri olan savunma hakkı, kişinin mahremiyetine müdahale edilmek suretiyle daha baştan ihlal edilmiş olmaktadır. Hukuk delillerin toplanmasında da kendi koyduğu kuralların dışına çıkmayı tecviz etmez. Aynı zamanda delillerin bizatihi kendisi meşru yollardan elde edilmiş olmalıdır. Kapılar dinlenerek, kişinin mahremiyeti ihlal edilerek elde edilmiş olan "delil"e hukuken delil olarak itibar edilmemesi gerekir. Çünkü bu yollardan elde edilmiş olan delil, delil değil fakat olsa olsa şantaj vasıtası olabilir.

Yassıada mahkemelerinde, bir telefon memuresinin, hem görevini kötüye kullanmak, hem üstüne vazife olmayan bir işe girişmek suretiyle banda kaydettiği telefon konuşmaları, mahkemece delil olarak kabul edilmiş ve ona göre hüküm de verilmişti. Hukuka riayetin öğrenilmediği bir yerde, keyfîliklerin önüne geçmek nasıl mümkün kılınabilir?