Antalya Diplomasi Forumunda Jeffrey Sachs’ın konuşması

ABD’li ekonomist Jeffrey Sachs’ın Antalya Diplomasi Forumunda yaptığı konuşma oldukça dikkat çekiciydi. Sachs, bu yılın başında benzer bir çıkış yapmış ve “Netanyahu, ABD’yi Orta Doğu’da sonu gelmeyen savaşlara sürükleyen derin karanlık biridir” demişti. Netanyahu için derin karanlık biridir derken oldukça ağır bir ifade kullanmıştı. Hatırlanacağı gibi bu konuşma o zaman Trump tarafından paylaşılmıştı. Muhtemelen Sachs bu konuşmasından dolayı Antalya’ya davet edildi. Daveti yapanları tebrik etmek gerekir. Bundan sonra benzer niteliklere sahip etkili kimseler de Türkiye’ye davet edilebilir. Onların Türkiye’de konuşması önemli. Sorgulanmadan kabul edilenlerin tam aksine bugün Türkiye, fikir ve söz hürriyetinin en geniş sınırlara ulaştığı ülkelerin başında gelir. Bir zamanlar bütün dünyaya örnek gösterilen ülkelerde en temel sorunlarla ilgili ifade hürriyetinin sınırları bugün oldukça dardır. Sachs gibiler Türkiye’de konuşabileceklerini bilmelidirler. Sachs’ın Antalya Diplomasi Forumundaki konuşmasını örnek olarak kabul edebiliriz. Sachs bir oturumda kısaca şunları söyledi:

“Suriye’deki savaşı ABD çıkardı. Böyle bir savaşın çıkması ABD ve İsrail’in arzusuydu. Bu sebeple Esad’la yapılan bütün müzakereleri sabote ettiler. Netenyahu bütün Ortadoğu’yu şekillendirmek istiyordu. CIA ve ABD hükûmeti Netenyahu’nun dostuydu. 14 yıl süren savaşta yüz binlerce Suriyeli öldü. İsrail Suriye ile birlikte Lübnan, Irak, Libya, Somali ve Sudan’da savaş istiyordu ve bunlar ABD’de biliniyordu. İran’da da savaş olması isteniyordu. Suriye savaşı bu savaşların sadece bir parçasıydı. Batı Şeria ve Gazze’deki savaştan da ABD hükûmeti ve müttefiki İsrail sorumludur.”

Jeffrey Sachs bu konuşmanın devamında özet olarak şunları söylemiştir: İsrail, ABD’nin desteği olmadan bu savaşları sürdüremez. Eğer ABD aynı tutumunu devam ettirirse bu bölgeye barış gelmeyecektir. Barış için bu bölgenin geleceğine bölge insanlarının karar vermesi gerekir, dış güçlerin değil. İsrail’nin kendi başına bir gün bile sürdüremeyeceği savaşlar Amerika’nın savaşlarıdır. ABD para, asker, istihbarat ve silah verir. Eğer ABD’nin desteği olmasaydı İsrail Gazze’de soykırım yapamazdı. Bu destek siyasetle sınırlı değildir. ABD Gazze’deki saldırılarda doğrudan yer almakta ve fiilî saldırılarda İsrail’le iş birliği yapmaktadır.

Jeffrey Sachs’ın fikirleri Türkiye’de yaygın olan kanaatlerin dışındadır. Öncelikle İsrail’in ABD desteği olmadan hareket edememesi, bizim, yerleşik kanaatlerimizle uyuşmuyor. Türkiye’de yaygın kanaate göre İsrail ve Yahudi sermayesi, ABD ve Batı’ya hâkimdir. Sachs’a göre Ortadoğu’ya barışın gelebilmesi için dış güçlerin ve bahusus ABD’nin buradan elini çekmesi gerekir. Fakat bizdeki yaygın kanaate göre, biz, kabahati kendimizde aramalıyız, dış güçler diye bir şey yoktur. Biz, dış güçler diye bir varlığı kendi vehimli dünyamızda üretiyoruz. Sachs Lübnan, Irak, Libya, Somali ve Sudan, Suriye, Batı Şeria ve Gazze’deki savaşlar ABD’nin savaşlarıdır diyor. Ama bizde Avrupalılar ve ABD’liler, Yahudilere borçlu oldukları için İsrail’e destek vermek mecburiyetinde kalıyorlar düşüncesi hâkimdir. İki ayrı ve birbiriyle çatışan fikrin bütün yönleriyle ele alınması kaçınılmaz.

Türkiye’de yaygın olan kanaatler, aksi iddia edilse de gerçeklikle bağını koparmış bir zihnin ürünleridir. Onlar gerçekçi olmak gerektiğini söylerken aslında farkında olmadan önyargılara teslim oldular. Bunun sonucunda İsrail gibi hakikaten küçük bir ülkeye Türkiye’yi mecbur bırakmak istediler. Bunlara göre Yahudiler çalışıyor ve kazanıyor, güçlü oldukları için Avrupa’yı ve ABD’yi yönetiyor. Aynı şekilde Müslümanlar kabahati kendilerinde aramalı, kabahati dış güçlere yüklememelidir.

Eğer bizdeki yaygın kanaate yeniden teslim olursak “neden” sorusunu sormamıza gerek kalmaz. Zaten bu sorunun cevabı ortadadır. Fakat Sachs gibi adamların analiz ve yorumları “neden” sorusunu yeni baştan sormamız gerektiğini gösteriyor. ABD ve Avrupa neden İsrail devletini destekliyor? Siyonist Yahudiler neden kendilerini Doğu Akdeniz’de Batı medeniyetinin ileri karakolu olarak görüyor? Batı neden Yahudileri sonu gelmeyen savaşlara sürükledi? Siyonist Yahudiler neden bu kadar gönüllü ve ısrarlı bir şekilde ellerini kana buladı? Yahudileri neden Müslümanlarla düşman hâle getirdiler?

Jeffrey Sachs ve benzer şahısların Türkiye’ye davet edilmesi oldukça önemlidir. Bunun devamını getirmek gerekir. Büyük bir değişim anında entelektüel değişim de dikkate alınmalıdır. Bu türden yeni ve düşünülmüş adımların entelektüel dünyamızda etkileri olacaktır.