Birey olmanın keyfini yaşayabilmek

Yaşama keyfi, kolayca ulaşılacak bir keyfiyet değil. Öyle ki, insanın günlük hayatının zorlukları, yaşama keyfinin kaybında en önemli nedenler arasında görülebilir. Günlük hayatın zorlukları üzerinde düşündüğümüzde de iktisadî zorluklar başta gelmektedir. Artık günümüzde iktisadî zorluk yaşamayan birey yok gibidir. Çünkü her ihtiyacının temininde herhangi bir sorunu bulunmayanların bile, statükosunun sürdürülebilirliği yönünden derdi çıkmıştır. Öyleyse yaşama keyfi için iktisadî zorlukların aşılması, birey olmanın keyfini yaşayabilmek için de yeterli midir? Bence değil. Çünkü birey olmanın keyfi, tamamen düşünce muhtevalı bir işlev -fonksiyon-dir. İnsan olmanın vermesi gereken özgürlük alanlarının kasıtlı olarak kısıtlanması girişimlerini yaşayan bireyin iktisadî ve sosyal yönden ihtiyaçlarının karşılanmış olmasına rağmen bile birey olmanın keyfini yaşayabilmesi mümkün olmayacaktır.

İktisadî faaliyeti, yasal olmayan siyasal basınç konusu yapılan bir bireyin verimli olabilmesi, gayretle yatırımlarını sürdürebilmesi, hiç etkilenmeden günlük hayatını yaşaması mümkün değildir. Bunun bireyi sarmalaması, özgürlüklerin ve bilhassa girişim özgürlüğünün kullanılmasını önleyeceği belirgindir. Bir bireyin bu basınca uzunca bir sürede dayanabilmesi ve isyan etmemesi düşünülemez. İnsanın yaratılışı, haksızlıklara isyanı içermektedir. Adalet ihtiyacı, her birey için geçerlidir ve hukukî açıdan hiçbir bireyin adalet talebi geri çevrilemez. Özgürlük ve adalet talepleri karşılanan bireylerin birey olmanın keyfini yaşayabileceğini düşünüyorum. Aksinin geçerli olması halinde, memnuniyetsiz bireylerin giderek topluca tavır koymaya yönelebilecekleri hususunda bir kesinlik, bir sosyolojik zaruret sözkonusudur. Çünkü insanları sürekli edilginliğe mahkum edemezsiniz.

Hukuk sisteminin yetersizlikleri, suçları önlemedeki başarısızlığı, haksızlığa uğrayanların adalet taleplerinin zamanında yerine getirilememesi yahut hiç yerine getirilememesi gibi gerçekler, insanların yahut yalnız başına bireyin hiç de küçümsenmeyecek tahammülsüzlüklerine sebep olacaktır. Çözüm üretemeyen idarî ve adlî mekanizmaların uzun dönemde varlıklarını sürdürebilmeleri de mümkün değildir. Çünkü birey yahut toplum nezdinde meşruluğunu kaybeden idarî ve adlî mekanizmalar, kurulu siyasal sistemin de aynı sonuçla karşılaşmasını engelleyemez. Siyasal sistem, bireyi her türlü özgürlük karşıtı girişimlere karşı korumaz ise; kendisi de birey tarafından korunmayacaktır. Bireylerin korumasına mazhar olamayan yönetim yapısı ve yönetim elitleri, yokolmaya mahkumdur. Bu sosyolojik tasfiye, yaşama hakkının bir uzantısıdır. Sosyolojik donanım, bu doğrultuda gerçekleşecektir. Sözkonusu gelişmenin toplum mühendisliği projeleriyle önlenmesi beklenemez.

Birey olmanın keyfini yaşayabilmek, herşeyden önce felsefî bir doyuma ulaşabilmektir. Özgürlüklerini, haklarını ve hadedişlerini elde edip kullanabilen birey, bu doyumu elde edebilir. Bunun ekonomik, sosyal ve kültürel detayları üzerinde liberal düşüncede yoğun geliştirmeler dikkati çekmektedir. Zaten liberal düşünceye ilişkin hazımsızlıkların arka planında birey haklarına yönelik düşmanlıklar açıkça görünmeye başlamıştır. Her toplum, bireyinin haklarına duyarlı olmak durumundadır. Bunun alternatifi yoktur. Bir bireyin bile haksızlık ve zulme uğratılması, insanlığın hatta canlı-cansız tüm evrenin haksızlığa uğratılmasıdır. Bu keyfiyetin kabulü, haksızlıkların önüne geçilebilmesi için vazgeçilmez şarttır. Yani bir kişilik istisnaya bile tahammül edilmemelidir. Haksızlık bir bireye de yapılsa, belirgin bir topluma da yapılsa, aynı adaletsizlik, hiçbir zaman ve zeminde savunulamaz.

Birey olmanın keyfini yaşayan bir ülkenin insanları, dengeli bir toplum oluşturdukları gibi, âdil ve güçlü bir devletin de bânisi olacaktır. Tarihi incelediğinizde görürsünüz ki, bütün büyük devletleri, birey olmanın keyfini yaşayan insanların oluşturduğu toplumlar kurmuştur. Bunun istisnasının bulunduğunu söyleyenler çıksa da, kuruluş aşamasında bu felsefî doyumu elde edemeden böyle bir oluşumun gerçekleşmesinin mümkün olmadığı ilk ciddî incelemede ortaya çıkacaktır.