Nitelikli ve hayatla uyumlu eğitim

2020 yılı bizlere çok şey öğretti ve öğretmeye devam ediyor. Benim için ise aslında doğru bildiğim birçok noktayı yeniden sorgulama şansı verdi. Örneğin okul ne demek? Eğitim ne demek? Eğitim nasıl yapılır? Okul niye var? gibi birçok soruyu sormama ve cevap aramama neden oldu. Bu açıdan bizim oturup düşünmemize yol açtığı için belki de hayatımız boyunca böyle bir yıl yaşamamış olacağız. 2020 yılında yaşadığımız kabuslar aslında bizlerin kurguladığı yaşamın birçok noktada hatalı olduğunu da gösterdi. Bu konu geniş bir konu olduğu için oraya girmeden aslında Türkiye’nin okul ve müfredat yapısındaki çelişkileri anlatmak istiyorum.

Bu yüzden sormak zorundayız. Okul ne öğretiyor? Gayet basit bir soru bu; Çocuklarımızı emanet ettiğimiz okullar ne öğretmeli ve ne öğretiyorlar? Bu sorunun Türkiye’deki cevabı maalesef sadece merkezi sınavlarda başarı için gereken akademik hazırlıktır. Çünkü ülkemizde herkes LGS ve ÖSYS puanının peşine düşmüş. Veliler, öğrenciler, öğretmenler hatta valiler bile bu sonuçlara kilitlenmiş durumdalar. Sanki okulun tek görevi sınavlardan yüksek puan almakmış gibi. Ama sonuçlara ve küresel ölçüm kriterlerine baktığımızda hem müfredatı daha yüklü hem de daha karmaşık yapılı olan okullarımız maalesef iyi durumda değiller. Dünyanın en başarılı eğitim sisteminden bir çocuğu alın ve Türkiye’deki LGS veya ÖSYS sınavına sokun. Başarılı olma şansı yok. Peki sorum şu; neden o çocuklar hayatta bizimkilerden daha başarılı?

Bizim okullarımız ne öğretiyor veya öğretemiyor? Bakın birkaç başlıkta bunları tartışalım. En başta tartışma konusu dışında bırakacağım konular var; onlara 21.yy becerileri diyorlar. Bir kaçını bırakın öğretmeyi duymadık bile; algoritmik düşünme, problem çözme yeteneği, dijital okuryazarlık vb. diye gidiyor. Okullarımız öğrencilerini hayata hazırlıyor mu? Bu da hak getire. Mezun olanlar hayatı, okulu bitirince tanıyor. Çünkü okul, hayattan kopuk durumda. Okul kendini ifade edebilen, proje yapabilen, karar verebilen ve en önemlisi düşünebilen çocuklar yetiştirebiliyor mu? Bunların zaten hiçbiri yok. Çocuklarımız mezun olunca iletişim becerisinden yoksun, proje ve inovasyon bilmeyen, kendi başına karar veremeyen bireyler oluyor. Bunların hiçbiri bizde yok yani bu da sıfır. Bir ülke düşünün deprem kuşağında, deprem ile yaşamak zorunda ama okullarında hiç bir kademede “deprem” diye bir ders yok. Bu yüzden depremle nasıl yaşayacağını bir türlü öğrenemiyor ve her depremde ölüyor. Bir ülke düşünün dünyada trafik kazalarında ve trafik kazalarına bağlı ölümlerde ilk sırada ama “trafik” dersi yok. İnsanlar trafik kurullarını öğrenmiyor, öğrenemiyor ve her yıl binlerce ölüm ve yaralanma yaşıyor. Bir ülke düşünün her tarafı denizle çevrili olduğu halde balık ithal ediyor. Dünyanın en güzel coğrafyasında, en verimli topraklarında domates yiyemiyor; okullarında “tarım” dersi yok. Bu yüzden her tarım ürününü ithal ediyor. Daha saymakla bitiremeyeceğim bir sürü başlık var.

Sormak istediğim şey şu; neden okullarda çocuklarımıza yaşamı daha kolaylaştıracak dersler vermek yerine başka alanlarda onları yoruyoruz. Neden göz göre göre ülkemiz için öncelikli alanlar yerine başka alanlarda onlara bir gelecek inşa etmeye çalışıyoruz.

Sonuçta kimse kusura bakmasın ama okullarımızda çağın gerektirdiği hiçbir şey öğretilmiyor. Ama bu ülkenin okulları ve eğitimcileri olarak bu ülkenin çocuklarına karşı sorumluluğunu yerine getirmeyenler tarih önünde hep suçlu olacaklardır. Çünkü onların misyonu geleceği görmek ve onu yönetecek nesiller yetiştirmek değil midir? Yani 2025’li yıllarda Türkiye’nin çocukları ülkesine katkı sağlayan, ülkesinin koşullarını bilen ve küresel katma değer yaratan insanlar olmak zorundadır. Bizler neden deprem ülkesinde çöken binanın altında kaldığımızın cevabını sadece eğitimde bulabiliriz. Bu yüzden nitelikli ve hayatla uyumlu eğitim şarttır.