Rasyonalite eksen değiştirirken

Yusuf Dinç
Yusuf DinçYeni Şafak Gazete Yazarı
04:00, 27/01/2026, Salı • Yeni Şafak Haber Merkezi
Rasyonalite eksen değiştirirken

Amerika emperyalist karakterini artık gizleme ihtiyacı hissetmiyor. Kendi menfaatleri için yayılımcı yahut müstemlekeci eylemler içinde. Bunu kendi kıtasına çekilerek yaptığından bir meşruiyet oluşturduğunu düşünüyor. Ki Venezuela’dan devlet başkanı kaçırmasına dünyanın kayıtsız kalması meşruiyet argümanının tuttuğunu gösteriyor.

Kendi kendine asırlarca yetecek bir yapı için jeoekonomik gücünü kullanıyor.

Aslında ABD’nin yaptığı; sınırsızlık üzerine kurduğu egemenliği sınırlılıkla değiştirmek. Yani sınırsız olan doların yerine, gelecek inşa etmek için asıl ihtiyaç olan sınırlı kaynakları koymak.

Çünkü para bugünü kurtarır. Amerika artık geleceğe miras bırakmak istiyor. Hem para sisteminin elinden kaçmaya başladığını ve sonraki kuşaklara aktaramayacağını fark etti. Trump’ın Fed Başkanı Powell’a açtığı savaşın geri planında ve son tahlilde amacın milli bir merkez bankası inşa etmek olduğunu da artık anlayabiliyorum.

ABD yer ve uzay ekonomisi için gelecekte hangi kaynakların lazım olacağını biliyor. Bu kaynakları kolaydan zora doğru kontrol etmek istiyor. Grönland ABD’nin gelecek planında en kolay hedef gibi görünüyor.

Ve bu kolay hedef, jeoekonomik güç olma kapasitesini kaybeden Avrupa’nın yeniden toparlanması için bir şans gibi duruyor.

Avrupa için bir gelecek görünmüyor. İki büyük jeoekonomik güç arasında sıkıştı. Biri Çin, diğeri Amerika. Çin’e yaklaşsa olmuyor, Amerika’ya yanaşsa pişman oluyor. Örneğin AB üyesi ülkeler Çin ile çok kere her biri farklı farklı ikili anlaşmalar yaptı. Hepsi altında kaldı. ABD ile durumu ise toksik bir poligami gibi. ABD biriyle iyi öbürüyle kötü. Kafasına estiğine göre. Çoğu zaman eve sarhoş gelip, çocukları dövüyor üstelik.

Bakan Fidan’ın hafta sonundaki açıklamalarında Avrupa’nın bu yanlış evliliği bitirip yeniden jeoekonomik güç olabilmesi için önerisini dinledim. Ortaya koyduğu formül basitti; İngiltere ve Türkiye’nin AB’ye üyeliği.

Hakikaten Rusya ile birlikte bir güç olamayacaksa AB için en kolay formül bu gibi görünüyor. Ancak irade yoksunu AB ile birlik olmak İngiltere ve Türkiye için doğru bir yönelim olur mu?

Çünkü böyle bir ihtimalde kılıçlar çekilecek ve çok hızlı bir yüzleşme olacak; Grönland’ın savunulması…

Eğer Grönland savunulabilecekse İngiltere ve Türkiye için de denklem doğru olur. Peki ya başarılamazsa?

Sn Fidan açıklamalarında Türkiye için ikinci bir yol daha çizdi; Osmanlı coğrafyasının birliği…

Bu noktada önemli bir tespit yapmak istiyorum. Evvelce Türkiye’nin AB ilişkileri rasyonel, Turan-Yeni Osmanlıcılık gibi yaklaşımlar metafizikti. Şimdi AB ile ilişkiler metafizik Türk Devletler Teşkilatı-İslam İşbirliği Örgütü gibi denklemler rasyonel. Henüz tam belirmediyse de gidişat bu yönde.

Türkiye’nin değil, rasyonalitenin ekseni değişiyor. Yöntem belli; Amerika’nın yaptığı gibi kendine gelecek boyunca yetmek.

Ben rasyonelin tarafıyım. Metafiziği de rasyonelimin içine her ikisinin kurallarıyla alırım. Hanefi-Maturidi gelenekten… Şiiri de severim nesri de… Öbür rasyonellerden farkım da budur.

Artık Osmanlı yok ama eski dünya da eski Türkiye de yok. Artık Yeni Türkiye var. Niyetini Hakkın terazisine havale edip meydana inmiş bir Türkiye var. Eski Suudi Arabistan da yok eski Mısır da eski Balkanlarda eski Pakistan da eski Türki devletler de…

Buradan bakınca Türk devletlerini Türkiye’yi tam köşeye koyup Körfeze bağlayan bir bumerang hattı doğuyor düşüncemin ufkuna. Küresel Kuzey ile Küresel Güney’i birbirinden ayıran ve birbirine birleştiren bir hat…

Bu ufukta bir birliktelik var; Trump’ın Barış Birliği yerine Türkiye’nin Vicdan Birliği...

Bunun doğum sancılarını biz de hissediyoruz herkes de...

Biz artık gelecek iradesi gösteremeyenlerle bir arada olamayız. Kimse gelecek iradesi olmayanlarla bir arada olmak istemiyor ki biz olalım. Ama bu hat o iradeyi gösteriyor.

Artık ayan ki Türkiyesiz üçüncü jeoekonomik olmaz.

Biz Avrupa’yı üçüncü jeoekonomik güç yapmak gibi başarı ihtimali düşük bir senaryo için harcayamayız geleceği. Bu şartlarda dahi Yunanistan’a ve Hindistan’a yatırımlarını artıran ve bunları Türkiye ile uyumlaştırma düşüncesi hiç olmayan Avrupa’yı…

Üçüncü jeoekonomik güç diye bir şey olacaksa Vicdan Birliği olabilir. Savunma kapasitesiyle, stratejik kaynak zenginliğiyle, güzergâh kontrolüyle, siyasi özgünlüğüyle… Bu senaryoya ateşlenecek üretim potansiyelini ve bir de eksik olan ilmi derinliğin tamamlanmasını ekle işte en ideal jeoekonomik güç adayı… Kendi kendine yeten…

Rasyonel işte budur; yatırımımızı başkasına değil, kendimize yapmak.

Yorumlar
Avatar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

Sayfa Sonu
Türkiye’nin Birikimi. Uluslararası Medya Grubu.

Türkiye’nin gündemini belirleyen haber kaynağına hoş geldiniz! Tarafsız, dinamik ve derinlemesine habercilik anlayışıyla Yeni Şafak, okuyucularına güncel gelişmelerin ötesinde bir deneyim sunuyor. Siyaset ve ekonomiden kültür-sanat ve spor dünyasına kadar geniş bir yelpazede sunduğu haberlerle, hem Türkiye’de hem de dünyada neler olup bittiğini anında öğrenin. Dijital platformlarıyla her an, her yerden en doğru bilgiye ulaşın; Yeni Şafak’la gündemi yakalayın!

Sosyal medyada bizi takip edin
Mobil Uygulamaları indirin

Gündemi cebinizde taşıyın! Yeni Şafak’ın mobil uygulamalarıyla, en güncel haberlere anında ulaşın. Siyasetten ekonomiye, spordan kültür-sanat dünyasına kadar geniş bir içerik yelpazesi parmaklarınızın ucunda! Hem iOS, hem Android hem de Huawei cihazlarınızda kolayca indirerek, günün her anında en doğru bilgiye hızlıca erişin. Hemen indirin, dünyadaki gelişmeleri kaçırmayın!

Kategoriler
Albayrak Medya

Maltepe Mah. Fetih Cad. No:6 34010 Zeytinburnu/İstanbul, Türkiyeiletisim@yenisafak.com+90 212 467 6515

YASAL UYARI

BIST isim ve logosu 'Koruma Marka Belgesi' altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.

Tüm hakları saklıdır © Net Medya 2026