2012'deki Amerika seçimleri ve Türkiye

Seçimlerine aylar kala, Amerikan basını seçim kam-panyalarında açıklanan adayları tartışmaya şimdiden başladı. 6 Kasım 2012'de yapılacak olan seçimlerde Demokrat Parti'nin adayı olarak seçilmiş olan Obama ikinci ya da son defa başkan olması Amerikan yasalarınca mümkün görülüyor. Başkanlığa geldiği günden bu yana değişim adı altında Amerikan halkının çoğunluğunu etkile-meye çalışan Obama yönetiminin gelecek seçimlerde işi kolay gözükmemektedir. Küresel Mali Bunalım, Sosyal Politikalar, Irak'tan Çekilme Takvimi ve Afganistan'daki Durum, Sağlık Reformu gibi konularda beklenen sonucu veremeyen Obama yönetiminin sözlerinin tamamını tutamadığı ortada gözükmektedir. Ancak tüm bu olumsuzluklara rağmen Obama'nın seçimlerden zaferle çıkması elbette mümkün.

Başkan Franklin Roosevelt'in 1930'larda radyo üzerinden yaptığı ateşli konuşmalar ve Başkan Kennedy'nin 1950'lerde adaylığını açıkladığı heyecanlı televizyon reklamları üzerinden oldukça zaman geçmesine rağmen Amerikan seçimleri için sosyal medya her zaman etkili şekilde kullanıldı. Hızlı bir şekilde gelişen teknoloji ve İnsanoğlu'nun bilgiye hızla ulaşma isteği bulunduğumuz bu çağda insanları apolitik-medya ağı içerisinde şekillendirdiği söylenebilir. Bu sosyal medyanın nimetlerini iyi kullanan Amerikan Başkan adayları geçmiş zamanda olduğu gibi bugünde etkili şekilde bundan yararlanıyor. Yakın zamanda başkan seçilen Barack Obama Illinois'in Eyalet Merkezi'nde Başkanlık seçimleri için kampanyasını başlattığında binlerce insan bu konuşmayı dinlemek için orada bulunması, 7.28 milyon takipçisine Twitter üzerinden 'Benimle birlikte olduğu söyle' sorusunu sorması bunlara örnek teşkil etmekte. Bununla birlikte önem hazzeden konularda kullanıcı ve takipçilerine Youtube ve Facebook üzerinden mesajlar gönderen liderler günümüzün apolitik-medya anlayışı içerisinde önemli yer tutmaktadır. Obama 2012 yılındaki seçimler için adaylığını bu ayın başında internete koyduğu bir video ile ilan etti.

Aslına bakılırsa Obama yalnız değil, eski Massachusetts Valisi Cumhuriyetçi Mitt Romney de adaylığını 11 Nisan'da yayınladığı düşük profilli bir video ile duyurdu. Cumhuriyetçilerin içerisinde özellikle genç tabana yakın duran 2010 ara seçimlerinde biraz daha adını duyurmaya başlayan Çay Partisi sosyal medyayı ciddi oranda önemseyenler arasında yer alıyor. Sosyal medya üzerinden örgütlenen Çay Partilerin, eski Alaska Valisi ve potansiyel Başkan adayı Sarah Palin de mesajlarını iletmek adına sosyal medyayı etkili şekilde kullananlar arasında dikkat çekmektedir. Son zamanlarda, Pew'in İnternet ve Amerikan Hayatı Projesi aracılığıyla yapılan bir araştırması gösteriyor ki, seçmenlerin 5'te 1'i politik gelişmeleri takip etmek için sosyal medyayı kullanıyor. Öyle ki Amerika'daki parti ve gruplar sosyal ağa ciddi oranda bütçelerinde yer ayırdığı gibi geliştirdikleri parti reklamlarında kamuoyunu etkilemeye çalışmaktadırlar. Bunun en güzel örneği, Cumhuriyetçilere yeni medya danışmanlığı veren Bryan Merica'nın, "Obama'nın 2008 yılında aktif bir şekilde interneti kullanması, internetin sadece bağış toplamak için değil, seçimleri de kazanmak için önemli bir alan olduğunu gösterdi" itirafı partiler arasında sosyal medya çekişmesinin üst düzeylere tırmandığını göstermektedir. Cumhuriyetçiler internetin etkili bir silah olduğunu "Çay Partisi" tecrübesiyle öğrendikleri kesin. Zira gelenekçi portesini kırabilen Çay Partisi tabanı belirli bir merkezleri olmadan ABD'nin dört bir yanında onlarca eylem gerçekleştirirken, bu eylemlerinde tamamen interneti kullanıyor olması dikkat çekici bir diğer unsur.

Amerikan seçimleri şimdiden tam bir din havasına büründü. Kamu Din Araştırmaları Enstitüsü (PRR)'ın geçtiğimiz haftalarda yayınladığı veriler de tam da din noktasında birleştiği söylenebilir. Özellikle araştırma ve gündemden düşmeyen Cumhuriyetçi kesimin adaylarının din konusunda sıkıntı yaşayacağını yönünde fikir oluşmaktadır. Örneğin, Cumhuriyetçi aday Mitt Romney'in bir Mormon olduğu ve kam-panya süresi içerisinde özellikle Amerikalı Evanjelikler karşısında birtakım suçlamaları medya önünde kalabileceği olasılıklar arasında gösterilmektedir. Bir diğer aday olan Michele Bachmann'ın ise uzun süredir devam ettiği kilisesi Katolik karşıtı görüşlere sahip olduğu için bazı zorluklar yaşıyabilir. Başkan Barack Obama'yı ise, Müslüman olarak gören Amerikalıların orası ise hiç az değil; bu oran % 18. ABD'lilerin sadece 10'da dördü Obama'nın bir Hıristiyan olduğuna inanmaktadır.

ABD'lilerin genel olarak dindar olduğu son yıllarda yapılan araştırmalarda da ortaya çıkarılmış durumdadır. Bunu kanıtlar nitelikte, 2010 yılı Amerikan Değerleri Araştırması (2010 American Values Survey)'e göre ABD'lilerin % 57'si dinin hayatları için çok önemli olduğunu söylerken, PPR'ın 2011 verilerine dayandırdığı Amerikan Başkanı profilinde Başkan'ın güçlü bir dini inanca sahip olması gerektiği yönündeki anketinde Cumhuriyetçiler % 71 alırken, Demokratların % 51'de kalması dini tercihlerin başkanlık yolunda ne kadar önem arz ettiğini ortaya çıkarıyor.

Seçimlerin galibini belirleyecek bir diğer husus ise kuşkusuz ekonomi faktörü. Özellikle ekonomi Obama yönetiminin kaderini belirleyecek en önemli seçim kozları arasında yer aldığı kesin gözüyle bakılıyor. 2009 yılının ilk çeyreğinden itibaren uygulanan mali ve para politikalar ülkeyi daha da derinlemesine bir iflasın eşiğine getirmesiyle Beyaz Saray'ın zor durumda kaldığı biliyor. Krizin çıkmasında kuşkusuz en büyük paya sahip olan finans kuruluşlarına devletçe aktarılan 700 milyar dolarlık kaynak Amerikan ekonomisini şimdilik kurtardığı söylenebilir. Ancak ekonomideki düzelme halkın beklentilerine göre çok daha yavaş ve umutsuz gözükmekte. Finans sektörü hızla toplandığı halde genel işsizlik oranı %9 civarında seyretmeye devam ettiği gibi, krizden ders çıkaran pek çok küçük ve orta ölçekli kobiler artık daha düşük maliyetli işgücüne dayalı üretim yapmaya çalışıyor. Dolayısıyla kriz sırasında işsiz kalanların büyük bir kısmı bütün krizlerde olduğu gibi eski işlerine dönemiyor olması ekonomi de sıkıntı yaratan bir diğer başat faktör. Kriz sonrasında derin sarsılan Amerikan halkının piyasa seyrini finansal konularda yeniden dizayn ettiği söylenebilir. Ekonomi ve vergi reformu konusunda beklediğini Obama yönetiminden bulamayan ABD halkı için 2012 seçimleri zor geçeceğe benziyor.

Eskisi gibi sonuç faktörünün diplomasi de pek de işe yaramadığını gören Obama ve ekibi seçildikten bu yana ilişkilerde koalisyon ya da ortalık çatısı altında yumuşak diplomasi örneği sergilemektedir. Bu eksende geliştirdiği ilişkilerde Bush döneminden kalma askeri tavırları elinden olduğunca minimize yolunu seçmiş, insani söylemleri öne çıkaran 'peace-making' diplomasisi yolunu tercih etmiş, içeride oy popülaritesini bir tabana oturtmayı başarabilmiştir. Peki bu gibi iç kaygıları besleyen Amerikan seçimleri için Obama yönetimi tekrar seçilmesi halinde Türkiye ile ilişkileri ne yönde olacak? Bu sorunun cevabı seçildikten sonra ilk ziyaretini bu ülkeye yapması, Arap baharıyla yükselen Ortadoğu imajı ve bölgesellikten küreselliğe geçiş sancıları çeken Türkiye'de saklı.

Türkiye açısından ise ciddi sorunsallar çıkarabilen Beyaz Saray için öngörü Obama'nın bir sonraki dönem için başkan olması yönünde olduğu gibi uzun vadede çıkarları ile örtüşmektedir. Türkiye perspektifinden risklere bakıldığı bir sonraki Obama yönetimi için:

* Ermeni Yasa Tasarısı'yla her dönem gerilen Türkiye-ABD ilişkileri,

* Ortadoğu'da değişen Şii-Sünni mezhepsel denklemde İran'a karşı kurulan ambargo cephesine dahil olma kuşkusu,

* Kürt sorunu ve Ergenekon davası içerisinde iddia edilen İnsan Hakları İhlali konusunda 'Siyasi İrade'ye Baskı,

* Enerji konusunda Kafkaslar'da oluşabilecek İran-Rusya-Azerbaycan üçgeninde baskı,

* Heybeliada Ruhban Okulu'nun açılması ve Patrikhane,

* Ortadoğu'da değişen statüko da Türk algısının olumlu yönde artması ve Mavi Marmara krizi sonrasında karşı karşıya gelen İsrail-Türk ilişkilerinin akıbeti soruları Türkiye-Amerikan ilişkileri için bir sonraki dönem belirleyici faktörler arasında rol oynacaktır.