Bağ-kurlu özürlülükten emekli olamaz

Fatih ÇALIŞKAN: Sn. Sınav, köşenizden sizi takip etmekteyim, insanımıza çok önemli bir alanda hizmet veriyorsunuz. Ağabeyim, 1973 doğumlu. 1997 yılında SSK'lı olarak işe başladı, 1 yıl geçtikten sonra işten çıkarıldı. 2003 yılında kendi adına lastik tamiri dükkanı açtı ve halen Bağ-kur'a aylık prim ödemektedir. Askerliği %60 sakatlık raporu ile çürüğe çıktı ve askerlik yapmadı. Bedeni bir sakatlığı olmamakla birlikte akli melekeleri zayıf olduğundan, artık çalışamaz bir durumda olup, zarar ve kârını bilebilecek bir durumda değildir. Evli ve 3 çocuğu var. Okuma ve yazması yoktur. Ve mesleği dolayısıyla gelir vergisi ödemektedir. Bu durumda, akıl zayıflığından dolayı malulen emekli olabilir mi? Bunun için ne yapmamız ve nereye başvurmamız gerekiyor? Diğer taraftan gelir vergisi ödemeden muaf olur mu, bunun için ne yapması gerekiyor?

C: Okuyucumun ağabeyi, %60 sakatlık raporuyla askerliğini yapmadığından sigortalılığı öncesinde özürlüdür ve bu nedenle malullük sigortasından yararlanamaz. Ancak Bağ-Kur Yasası'nda olmayan "özürlü emekliliği" imkânından SSK sigortalılığına geçer, en az 1260 gün prim öderse ve %40'tan fazla özürlülüğü nedeniyle Maliye Bakanlığı'na başvurarak vergi indirimini alırsa yararlanabilecektir. İşe giriş tarihi tam verilmediği ve henüz vergi indirimi alınmadığı için "özürlü emekliliği" hesabını yapmamız yanıltıcı olabilir. Bu nedenle öncelikle vergi indirimi almak için Maliye Bakanlığı'na (Defterdarlık vb Maliye birimine) başvurarak bu imkândan yani Gelir Vergisi Yasası'nın 31. maddesindeki özürlünün vergi indirimi hakkından Bağ-kurlu iken de yararlanmalıdır. Maliye Bakanlığı kararına göre Bağ-kurluyken de vergi indiriminden yararlanabilecektir. Daha sonra 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığa dönmeli ve en az 1260 gün sigortalı olarak prim ödemelidir. Vergi indiriminden yararlanma özür derecesine (2. veya 3. derece özürlülüğe) göre ve 06.08.2003 tarihindeki sigortalılık süresine göre özürlü emekliliği hak edişi hesap edilebilecektir.

Yunus DALKILIÇ: Tahsin bey, benim devlet hastanesinden alınmış %80 raporum var ve 21.10.2003 tarihinden beri sigortalıyım. Vergi indiriminden yararlanmak için Maliye Bakanlığı'na başvuruda bulundum, işyerine gelen belgede Maliye raporu kabul etmiş ama özür oranını % 10 düşürmüş. Yani gönderdiği belgede oran %70 olarak gözüküyor. Benim sorum ne zaman emekli olurum, ne kadar daha çalışacağım?

C: Okuyucum, 2. derece özürlüdür. 506 sayılı Yasa'nın değişik 60. maddesinin C/b. Fıkrası'na göre 21.10.2003 tarihinden beri sigortalı olduğundan özürlü emekliliğinden en az 18 yıllık sigortalılık süresini ve en az 4000 günlük prim ödemesini tamamlamak suretiyle özürlü emeklisi olabilecektir. 18 yıllık sigortalılık süresini 21.10.2021 tarihinde tamamlayacağından bu tarihe kadar en az 4000 günlük prim ödemesini tamamlamak suretiyle özürlü emekliliğini isteyebilecektir.

Zeynep BAŞARAN: Tahsin bey, 1971 doğumluyum. 1992 yılında LİMME (lise mezunlarına meslek edindirme projesi) kursuna katıldım. O tarihte sigortamın başladığını biliyorum. O sicil numarası ile hâlâ sigortalıyım. 01.03.1997 tarihinden bu yana aktif sigortam devam etmektedir. Toplam prim günüm 3850. %45 özürlüyüm. Vergi indiriminden faydalanmaktayım. SSK'nın sitesinde ilk işe giriş tarihim 1992 olarak görünüyor. Fakat SSK'daki yetkililer 1997 olarak söylüyorlar. Bu şartlarda ne zaman emekli olabilirim?

C: Okuyucum, 3. derece özürlüdür. 506 sayılı Yasa'nın geçici 87. maddesine göre, 01.03.1997 tarihinden beri sigortalı olduğundan özürlü emekliliğinden en az 17 yıllık sigortalılık süresini ve en az 3920 prim ödeme gününü tamamlamak suretiyle özürlü emeklisi olabilecektir. 17 yıllık sigortalılık süresini 01.03.2014 tarihinde tamamlayacaktır. Bu tarihe kadar en az 3920 günlük prim ödemesini tamamlamak suretiyle özürlü emekliliğini isteyebilecektir.

Not: Gelecek haftaki yazımda "Tersanelerdeki İş Kazaları Ekseninde İş Kazaları"nı ele alacağım. Ve 09 Mart 2008 günü TvNET'te "Çalışanın Sesi" programımda bu konuyu konuklarımla birlikte inceleyeceğim.