Çözüm ekonomiyi de güçlendirir

Kürt sorununda çözüm kapıda, hatta eşikten ayağını attı. Hem iç ortam hem de dış konjontör de son derece uygun. Hükümet, devlet, sivil toplum kuruluşları, medya ve asker bu yarayı kesip atmanın zamanı geldiğinin bilincinde.

Kürt açılımı konusundaki ortak akıl çözüme yönelik olumlu sinyaller uyandırıyor. En çok da demokrasinin temel referans alınması kabul görmesine katkı sağlıyor. Açılımın başarıya ulaşması durumundaysa bunun en önemli getirileri ekonomik alanda olacaktır. Birbiriyle bütünleşik ve barışık bir toplum, enerjisini verimli ve etkili kullanacaktır. Ayrıca bugün ülkenin Doğusu ekonomik açıdan geri kalmışsa bu sadece bölge ile ilgili değil, tüm ülke sathıyla ilişkili bir durumdur. Sosyal bilimlerde domino etkisi denen kavram tam da bununla ilişkili. Kürt açılımının bu anlamda gecikmiş de olsa bir fırsat olduğunu ortaya koyacağız.

Kalkınma ile sosyal dinamikler arasında çok yakın bir ilişki ve birbirini etkileyen bir realitenin varlığını Türkiye'de en iyi Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görebiliyoruz. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun ülkenin en geri kalmış bölgesi olduğunu eldeki veri ve çalışmalar tüm çıplaklığıyla ortaya koymaktadır. Özellikle Doğu Anadolu illeri, Türkiye'nin en gelişmiş illeri sıralamasının son sıralarını teşkil etmektedir. Bu durumda kuşkusuz 1980 sonrası doğan silahlı çatışma ortamın doğurduğu sorunlar nedeniyle bölgenin güvensiz, buna bağlı olarak da istikrarsız bir yapıda olmasının büyük etkisi var. Güven ve istikrarın olmayışı yatırım açısından saatli bomba etkisi gösterir.

Diğer taraftan, sorunun ekonomik yükü sadece bölgenin kalkınma açısından geri kalması ve çatışma ortamında harcanan askeri maliyetle de sınırlı değil. Zorunlu iskânların ve köy boşaltmalarının yanı sıra Doğu ve Güneydoğu'dan Batı'ya doğru gerçekleşen göç, bir diğer boyuttur. Göçler, çok ciddi sosyoekonomik enterasyon sorunlarına, yeni güvenlik problemlerine ve istihdam olanaklarının daralmasına sebep olmuştur. Bölgenin eğitim açısından geri bir durumda olması da, iş piyasasını etkilemekte ve bu da bölgeden olanların rekabette geri kalmasıyla sonuçlanmaktadır.

Doğu ve Güneydoğu'da yaşayan nüfusun yarıdan fazlası yoksulluk sınırı altında ve işsizlik insanların önünü görmesine dahi engel oluyor. Kürt açılımının bu anlamda çok hassas bir misyonu olacak. Açılımın başarıya ulaşması; bölgede ekonomik hareketliliğin doğmasına, bölgede özel girişimciliğin gelişmesine ve yeni istihdam olanaklarına, sonuçta da halkın refah düzeyini yükseltmesine imkân verecektir. Diğer taraftan bölgeye yönelik devlet teşvikleri de işe yarayacaktır.

Sorunun çözümünün ekonomik gelişmeye ivme kazandıracağından emin olan Başbakan, Süleyman Yaşar'ın aktardığı bir konuşmasında; "Bu demokratik açılım başarıyla neticelendiği zaman, bununla beraber at başı yürüyen bilesiniz ki ekonomidir. Demokratik açılımı gerçekleştirdiğimizde, bilesiniz ki Türkiye ekonomisi de sıçrama yapacaktır" dedi ve ekledi: "Güneydoğu ve Doğu, bu bölgelerde maalesef girişimci yatırımda bulunmamışsa, bulunamıyorsa, oradaki ne yazık ki demokratik açılımın, istikrarın, güvenin olamayışı sebebiyledir" (Taraf, 21.08.2009).

Kesin çizgilere sahip olmaması, sürece her kesimi dâhil etme çabaları ve diyalogu hakim kılan yaklaşım anlayışı nedeniyle Kürt açılımı iyi bir başlangıç yaptı. Kürt sorunundan doğrudan etkilenenlerin yanı sıra bu sorunun çözülmesini isteyenler arasında oluşan umut beklentisi, iyi niyetli yaklaşımları da beraberinde getiriyor. İktidarın kararlı görünümü de bu umutları boşa çıkarmayacağa benziyor. Türkiye'nin makro hedefi olan AB sürecinin de gerekiri olan bu adımlar, esasen Türkiye'nin toplumsal barışı ve ekonomik atılımı için önem teşkil edecektir. Kürt açılımının ardından gelecek güven, bölge için istikrarın da açılımını sağlayacak. Önce Doğu ve Güneydoğu'nun ülke ortalamasına ulaşmasına, ardından da hızla kalkınmasına gidecek yolun bugünlerde temeli atılıyor. Ayrıca bu sadece ülke içinde adaletli bir ekonomik yapıyı sağlamayla sınırlı olmayacak. Türkiye'nin ihtiyacı olan ekonomik dinamizme de yoğun bir ivme katacak. Kürt sorununun çözümsüzlük ittifakından kurtarılması bu anlamda, ekonomik kalkınma açısından zimmi bir ittifaka da mahal verecektir.

Kısacası açılım, demokrasinin yanında ekonomik yönden de ülkenin iyi durumda olmasını isteyenlerin desteklemesi gereken bir adımdır. Ayrıca bu meselenin çağdaş ve demokratik biçimde çözülmesi hayati önem arzediyor. Demokratik çözüm olmaması durumunda Irak'ta olduğu gibi ayrılıkçı ve kanlı çözümler devreye girebiliyor. Kısa vadede gelecek huzur ve barış, ota ve uzun vadede daha gerçekçi hedefler için yol gösterici olacaktır. Barışı, huzuru, refahı ve bunlara bağlı ekonomik adaleti ve kalkınmayı bu kez ıskalamayalım. Çünkü artık vakit çok geç olabilir.