CPJ'nin raporu tek taraflı

Jim Rohn'un özdeyişini hatırlatmak sanırım CPJ'nin (Uluslararası Gazetecileri Koruma Komitesi) raporundaki aksaklıkları anlatmak için en uygun yöntem oldu. Zira CPJ, Türkiye'de basın özgürlüğüne dair bir rapor hazırlamayı ve sorunun çözümü yönünde somut verilere dayanan bir rapor ile çözüm önerisi sunmaya hazırlanırken tarafsızlıktan uzak, tabana yayılmayan bir yöntem izledi. CPJ'nin 10 ay içerisinde birbirinin aksi iki rapor hazırlaması da hazırlanan raporların objektif olmadığının göstergesidir. CPJ 2011 yılında hazırladığı raporda Türkiye'de 8 gazetecinin gazetecilik faaliyeti nedeniyle tutuklu bulunduğunu ifade ederken; 10 ay içerisinde bu rakamı neredeyse on kat arttırarak tutuklu 76 gazeteciden 61'inin doğrudan gazetecilik faaliyeti nedeniyle tutuklu bulunduğunu ve hatta 15 gazetecinin davalarında dahi şüphe olduğu imasından geri durmayarak ilginç bir sonuca ulaşmış bulunmakta.

Türkiye'de en yaygın gazetecilik örgütü olan Türkiye Gazeteciler Federasyonu'ndan hiçbir görüş alınmadığının anlaşıldığı rapor için Türkiye Gazeteciler Sendikası, Açık Toplum Enstitüsü, Dicle Haber Ajansı, Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu ve Bianet'ten destek alınması; tez karşılığı olarak anti tez sunabilecek sadece iki kaynak, Adalet Bakanı Sadullah Ergin ve ABD Büyükelçisi Namık Tan'dan bilgi alınması rapor üzerinde çok sayıda soru işareti oluşmasına neden olmaktadır.

1990'lı yıllara nazaran daha özgür bir ülke haline gelen Türkiye'de gazetecilerin tam anlamıyla özgür olduğunu söyleyebilmek tabii ki imkansızdır. Ancak gazetecilerin gazetecilik faaliyetleri nedeniyle tutuklu bulundukları iddiası ise ispatlanmadan ve somut verilerle desteklenmeden ortaya atılabilecek bir iddia değildir.

Grafik çalışmalarıyla 59 sayfayı bulan bir rapor hazırlayan CPJ'nin rapor diye sunduğu dosya incelendiğinde yine yukarıda verdiğim iki isim, Tan ve Ergin dışında tamamen hükümete muhalif isimlerin yorum yazılarından oluşan bir dosya ile karşı karşıya kaldığımız ortada.

Raporun yayınlanmasıyla birlikte tüm haber sitelerinde konuyla ilgili onlarca haber yer almaya başlarken raporu hazırlayan CPJ'nin Avrupa ve Orta Asya bölümünün başındaki Nina Ognianova'nın Milliyet gazetesinde yayınlanan röportajının satır aralarında raporun yanlı hazırlandığı ve sansasyon hedefi taşıdığını anlamak mümkün. Ognianova, mülakatta Aralık ayından Ekim ayına kadar geçen sürede 8 olan gazetecilik faaliyetinden dolayı tutuklu gazeteci sayısının nasıl 61'e çıktığını 'hükümet yetkilileri tarafından raporumuzun sadece '8 gazeteci tutuklu' kısmı vurgulanınca ne yapacağımızı bilemedik' cümlesiyle itiraf etmiş.

Türkiye'de bir basın özgürlüğü eksikliği olduğu, gazetecilerin otosansür ile karşı karşıya kaldığı, gazetecilerin ekonomik ve sosyal haklarında iyileştirme gerekliliği olduğu bilinen bir gerçekken raporda bunlardan bahsedilmemiş olması, raporun ağırlıklı olarak tutuklu gazeteciler üzerine dayandırılmış olması CPJ'nin hazırladığı raporu askıya almış ve inandırıcılıktan uzak kılmış bulunmaktadır.

Uzun tutukluluk süresinin gerçekten sorun olduğunu kabul etmemek sanırım insanlık adına utanç duyulacak bir duruş olmakla beraber uzun tutukluluk süresi sorununun tutuklu bulunan isimlerin meslekleriyle bağdaştırmak abesle iştigalden öte bir şey değildir. Türkiye'de bulunan 100'e yakın gazetecilik örgütü tamamen devre dışı bırakılarak tek bir örgütün desteği alınarak hazırlanan rapor ülkemizin gazeteciler açısından açık bir cehennem olduğu izlenimi vermektedir. Bu rapor Türkiye'de sorun çözmeye yarar mı bilinmez ama mevcut sorunların gündemden düşmesini, gazetecilerin, ekonomik, sosyal ve özlük haklarına dair sorunlarının tartışılmasını öteler.

Türkiye Gazeteciler Federasyonu ve Başbakanlığın ortak çalışması ile elde edilen gazetecilere gri pasaport uygulaması bu hükümet döneminde yasalaştırılarak gazetecilerin tekrar basın sigortası yaptırmasının gerekliliğini sağlamış bu vesile ile kayıt dışı çalıştırılan gazeteciler sosyal güvencelerine kavuşmuştur.

Raporu hazırlayan isimlerin ülkelerinde var olmayan aksine var olan güçlü yerel medya sistemi için yine mevcut hükümet döneminde çeşitli çalışmalar yapılmış ve yaygınlaştırılan Basın İlan Kurumu şubeleri vesilesi ile yerel gazetelerin kalitesinin artması ve ekonomik olarak güçlenmesi sağlanmıştır.

2002 yılı öncesinde Anadolu'da her ilde neredeyse bir ya da iki yerel gazete bulunurken bugün her ilde farklı siyasal görüşlere sahip onlarca gazete bulunmakta. Raporda ilerleme bölümü olmadığından mıdır bilinmez bu gelişmelerden hiç bahsedilmemiş veya raporun amacına uygun olmadığından teğet geçilmiş bulunmakta. Evet Türkiye'de basın tam anlamıyla özgür değildir. Zira Türkiye'de ve dünyada basın ekonomik olarak özgür değildir. Patronaj baskısı gazetecilerin üzerindeki en büyük baskıyı oluştururken maalesef CPJ'nin raporunda bu baskıdan söz dahi edilmemiştir. PKK ve Ergenekon'un oluşturduğu vesayet sistemlerinin ülkenin batısında ve doğusunda nasıl bir otosansür sistemine sebep olduğu açıkken bunlar raporun konusu dahi olmamış.

Oysa Türkiye'de basın özgürlüğü siyasal iktidardan daha çok illegal güçler ve gözükmeyen vesayet sistemleri tarafından baskı altına alınmaktadır. Ve hatta bu vesayet sahipleri yeri geldiğinde gazetecileri öldürmeyi dahi başarmışlardır. Özellikle 1990'lı yıllarda öldürülen gazeteci sayısına bakıldığında ne demek istediğim daha net anlaşılacaktır. CPJ tarafından rapor hazırlanarak Türkiye'de basının özgürlüğü tartışılırken PKK ve Ergenekon'un yok sayılması; çözüm önerileri sıralanırken ne yapabilirim sorusundan uzak; hangi belgelere ulaşılması gerektiğinden habersiz; sadece taraflı olduğu kamuoyu tarafından dahi bilinen kaynaklara sorular sorulması ve bu kaynaklardan gelen bilgileri kesinlikle doğru olarak kabullenerek hazırlanan bir raporun tartışmaya dahi gerek duymadan gerçeklerden uzak olduğunu söylemek basitlik olmayacaktır.

Bugün azılı bir suçlunun dahi avukatına müvekkili ile ilgili sorular sorduğunuzda kamuoyunu etkilemek için size vereceği bilgiler bellidir. Sonuç olarak CPJ'nin hazırladığı 59 sayfalık raporda birkaç sayfada birkaç satır gerçekten dikkatle okunası tespitleri içerirken raporun tutuklu gazetecilere odaklanarak hazırlanması; raporu hazırlayan ekibin 8 rakamını küçük görerek rakam arttırma çabası içerisine girmesi ve raporun PDF sunumunun sonunda Türkiye'nin tutuklu gazeteciler konusunda dünya çapında liderlik koltuğuna oturtulması haksızlık ve insafsızlıktır.

'Beni tutuklayın, ben de Ergenekon üyesi-yim' diye bağıran, askeri yetkililerle darbe sohbetleri yapan, gözaltına alındığı esnada sahte kimlikler ve silah yakalatan, mesai saatleri dışında yasa dışı örgütün eğitim toplantılarına katılan ve kuryelik yapmakla suçlanan isimlerin 'gazetecilik faaliyeti' nedeniyle tutuklu bulundurulduklarını iddia eden bu rapor maalesef mevcut sorunlarımızın çözümünün de ötelenmesine neden olabilecek özellikler taşımakta.

Hukuksal sorunlar bağlamında uzun tutukluluk sürelerini, aylarca hazırlanmayan iddianameleri; gazetecilik adına sosyal, ekonomik ve özlük haklarını tartışmamıza ket vuracak bu rapor maalesef yol açıcı değil yol kapatıcıdır.

Türkiye'de örgütlü gazetecilik oluşumlarının bu konularda bir çalışma yapması, tutuklu gazetecilerin durumları hakkında objektif bir çalışma içine girmesi bir gereklilik olmaktan daha ileri bir hal almıştır. Biz kendi sorunlarımızı tespit ederek doğru ve tarafsız raporlarla kamuoyu karşısında çıkmazsak sansasyonel hareket tarzı belirleyen örgütler dünya çapındaki reklamlarını bizim sorunlarımızı abartarak yapacaklar demektir.

Kanayan yaralarımızı tedavi etmez ve korkularımızın üzerine gitmezsek malum sofralara meze olmaktan kurtulamayacağımız aşikar.