Ergenekon: Darbeden sonra siyasetten önce

Neler oluyor?" Salı sabahına Türkiye gibi hâlâ ne olduğu belli ol(a)mayan bir ülkede uyanıyorsanız ve bütün basın araçlarından yayılan haberleri okuyorsanız sorabileceğiniz tek soru bu oluyor (ne yazık ki). Bu "neler oluyor" sorusuna vereceğimiz cevap ise bu hesaplaşmada nerede durduğunuzun göstergesi olacak. Türkiye hâlâ siyaseti öğrenemediği için böylesi olaylar turnusol kağıdı işlevi görmeye devam edecektir daha uzunca bir süre.

Ortaya çıkan gelişmelerin bize söylediği yegane bir gerçek var aslında: Bu topraklarda "ikinci kuruluştan" beri ülkenin üzerine çöreklenen "kaba ve iri" güçlerin girişimlerinden bir tanesi, bir darbe girişimi ifşa ediliyor. Bu ifşa edilen gerçek üzerinde durmak gerekiyor çünkü son büyük darbemizin filme aktarılmayan hiçbir yanı kalmadı neredeyse. Bununla birlikte, o darbeyi yapanlarla ilgili en ufak bir yargılama vs. bile yapılmadı ne yazık ki. Bırakın yargılama yapmayı elimizden gelse ülke gündemine dair haberleri her akşam onlardan almaya can atan bir dolu insan var bu memlekette. İçinde yaşadığımız süreç ise gerçekleşmemiş de olsa tasarlanan bir darbenin faş edilmesiyle ilgilidir. Üstelik bu gelişme içinde bulunulan kritik zamanları düşündüğümüzde, bu planın üzerinden "erken" bile denilebilecek bir zaman geçtikten sonra yapılmaktadır. Dolayısıyla içinde bulunulan günler, uzun günlerdir. 1 Temmuz 2008 günü belki de Türkiye'nin en uzun günlerinden birisi olmuştur çünkü bir darbe planı ifşa etmek tam tamına yaşanan anları mümkün olduğu kadar net, tam, dolu, doğru bir hale getirme çabasıdır. İfşa edilen gerçek bizlerin sadece bir filmden izlediğimiz karelerden odamızın içine gelen rahatlıkla birlikte izah edilemeyecek kadar gerçek ve sahicidir.

İçinde bulunduğumuz süreçte yaşanan gelişmeleri birbirinden bağımsız düşünmek elbette mümkün değildir. Ama yine de bütün olan bitene daha serinkanlı bakmak, genelde yaptığımız üzere kolay yoldan hakikatlere varmak çabamızın bir sonucu olarak, her şeyi bir arada düşünmek doğru bir hareket olmayacaktır. Daha doğru bir ifadeyle, her olayın kendi özel anlamını yakalayabilmek, bunun üzerine düşünmek bizlerin o büyük resmi de daha iyi anlamamıza katkıda bulunacaktır aslında. Bu bağlamda 1 Temmuz'da yaşananlar bir darbe girişiminin öyküsüne dairdir. Bu olayı kapatma davasıyla birlikte düşünmek, bir tür rövanş gibi nitelendirmek doğru bir şey olmayacaktır. Dolayısıyla kimse bu çetenin, bu darbe girişiminin ortaya çıkartılmasının ardından partinin kapatılmayacağı gibi bir noktaya varmamalıdır. Öte yandan bu iki olay arasındaki ilişkiyi doğru şekilde kurmak için, bu darbe girişiminin geçmişte kalan bir olay olarak anlamayı bırakıp Taraf gazetesinin sere serpe ortaya çıkardığı TSK eylem planına odaklanmak gerekmektedir aslında. Asıl, acil ve daha gerçek olan durum oradadır. Evet, Ayışığı ve Sarıkız darbe girişimlerinin deşifre edilmesi bununla ilgili sorumlu kimselerin göz altına alınması büyük bir gelişmedir ama nihayetinde bu "geçmişte" kalmış bir gerçektir. Başka bir deyişle söyleyecek olursak, ele geçirilmek üzere olan hakikat, yılanın bir önceki görünümüne ait bir deridir. Oysa halihazırda başka bir renkte ve biçimde olan başka bir gömlek vardır bu planı sürdüren zihniyetin üzerinde.

Öte yandan dünkü gelişmelerde odaklanmamız gereken belki diğer bir önemli konu medyaya dair nokta olmalıdır. Gözaltına alınanların içindeki gazetecilerin fiili varlığıyla birlikte dikkat etmemiz ve üzerine düşünmemiz gereken şeyler, 1 ve 2 Temmuz itibariyle bu operasyona yani, bu darbe girişimine doğrudan ya da dolaylı olarak destek veren ve hâlâ "dışarıda" olan kişiler üzerine de olmalıdır. Örneğin Milliyet gazetesinden Can Dündar'ın hem olayın olduğu gün hem de bir sonraki gün yazdığı yorumları, kendisinin tabiriyle 10 yıldır bu örgütün üstüne çalışan birisinin, nerede durduğunu bir kez daha göstermesi açısından önemlidir.

Evet, bizler medyadaki ağır ağabeylerin nerede durduklarını biliyor olabiliriz ama burada ifade etmeye çalıştığım nokta, sadece gözaltına alınanlarla ilgilenmek kadar, siyaseten daha doğru olanın tam da bu darbe girişimine hâlâ destek vermeye devam edenlere dair alınacak mesafe gelişti-rilecek tepkinin kendisinin asıl sivil, siyasi ve en önemlisi ahlaki tavır olduğuna dair noktadır. Bu insanların tavırları bize tam olarak akim kalmış bir girişimin üzüntüsünün nerelere vardığını ama daha önemlisi akim kalmış olsa bile bazı girişimlerin etkilerinin nerelere varabileceğini bizlere net bir şekilde göstermektedir. Bu yüzden gözaltına alınmaların kendisini turnusol kağıdı işlevi gördüğü yerin ilk elden medyanın kendisinde ortaya çıkacağını belirtmek gerekmektedir. Akim kalmış darbe girişimi medyayı ele vermektedir.

Öte yandan vurgulamak gerekir ki, bütün gelişmelerin kendisi başlı başına hiçbir değer taşımamaktadır. Çünkü ne bir çetenin çökertilmesi ne de bir darbe girişiminin açığa çıkartılması ülkedeki genel zihni havanın ve bundan sonra atılacak adımlardan bağımsız düşünülecek bir yerde durmaktadır. Belki bütün bu gelişmelerden daha önemli olan, bütün bu olayları hangi zihni pozisyondan yorumlayıp algıladığımıza dair nokta olmalıdır. Dolayısıyla iki kritik soru ya da durum vardır. Bunlardan ilki; bütün bu gelişmelerin (içinde yaşınılan daha taze darbe girişimlerini de göz önüne alarak) sonuna kadar götürülüp götürülemeyeceği ikinci ve buna ilave olarak da, siyasi bir dile kavuşmaya ilk defa yaklaşmış olan bir ülkenin bütün bu olanları hangi zihni tavır içinde algılayıp, bütün bu gelişmelerden sonra ne türden bir siyasal alan kurguladığına dair olan boyuttur. İçinde bulunduğumuz süreç bir sonraki anın, durumun şimdiki zamanla iç içeliğinin artığı anlardır ve nasıl bir Türkiye istediğimiz kendini bize hızlı ve yoğun bir şekilde dayatmaktadır. Dolayısıyla bütün bu gelişmeler bize siyasete kapı aralandığını ve asıl önemli olanın da bunun ne türden bir siyaset olduğuna acilen karar vermemiz gerektiğini göstermektedir. Unutmamak gerekiyor ki, asıl oyun o zaman başlayacaktır.

* Araştırmacı-Yazar