Gazetecinin yıllık izni

Dergide çalışan gazetecinin yıllık izni ne kadardır? Mustafa ERGUVAN: Tahsin Bey, Ben ALTINOLUK Dergisi'nde çalışıyorum. Daha önce de sizinle yaş tashihi durumum vardı, emeklilikte geçerli saymıyorlardı. Benim yaş tashihi kararını yayınlamıştınız. Şimdi sormak istediğim hususa gelince: Ben, 23.11.2002 tarihinde işe girdim. 23.11.2007 tarihinde 5 sene bitiyor. Ben, şu an 20 gün yıllık izin kullanabilir miyim?

C: Her ne kadar kanunlarda sınırlanmamışsa da her yıl Nisan ayından itibaren başlayan yıllık ücretli izin döneminde olduğumuz için, bugün bir yıllık izin sorusunu cevaplayacağım. Anayasal anlamda önemli bir bedeni/ruhi dinlenme hakkıdır, yıllık ücretli izin. Gazetecinin yıllık ücretli izni hakkındaki düzenleme, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkındaki Kanun'un 04.01.1961 tarih ve 212 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değişik 21. maddesinde yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre, gazetecinin kıdemi, aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır. Yıllık ücretli izinlerin hesabında "Gazeteci" tabirine girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş (imzalanmış) olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi nazara alınmak suretiyle tespit edilmektedir. Ve izin hakkından feragat edilemez. Gazetecinin yıllık ücretli iznin süreleri de, iş ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılmamışsa, Yasa'da şöyle düzenlenmiştir:

1.Günlük bir mevkutede (yani bir gazetede) çalışan bir gazeteciye, en az bir yıl çalışmış olmak şartıyla, yılda dört hafta (yani 4x7=28 gün) tam ücretli izin verilir. Bu hükümdeki bir yıllık bekleme süresinin hesabında, gazetecinin çalışmakta olduğu gazetedeki hizmeti nazara alınır. Yani yıllık izne hak kazanmak için aynı gazetede bir yıl çalışmış olmak gerekmektedir. Mesela mesleki kıdemi 2 yıl veya daha fazla olan bir gazeteci, halen çalıştığı gazetede bir yıllık çalışması yoksa yani iş sözleşmesinin uygulaması, en az bir yıldır sürmüyorsa, yıllık ücretli izne hak kazanamaz.

2.Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on yıldan yukarı olan bir gazeteciye, altı hafta (yani 6x7=42 gün) ücretli izin verilir. Burada sözü geçen 10 yıllık gazetecilik hizmetinde ise mesleki kıdem esas alınacaktır. Mesela bir gazetecinin mesleki kıdemi, 11 yıl ise ve çalıştığı gazetede en az bir yıldır çalışıyorsa kullanacağı yıllık ücretli izin, yasal olarak 6 hafta yani 42 gündür.

3.Günlük olmayan mevkutelerde (yani dergilerde ya da günlük olmayan gazetelerde) çalışan gazetecilere her altı aylık çalışma devresi için iki hafta (2x7=14 gün) ücretli izin verilir. Bu izin, yıllık 4 haftaya yani 28 güne tekabül etmektedir. Günlük olmayan dergilerde ya da günlük olmayan gazetelerde çalışan gazetecilere verilen ücretli izin süresinde mesleki kıdeme göre artan izin süresi, yani yıllık 4 haftayı yani 28 günü aşan izin süresi düzenlemesi bulunmamaktadır. Okuyucumuzun aylık dergide çalışan gazeteci olduğu varsayımına göre, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olmayacağını dikkate alarak durumunu yorumlayacak olursak, her altı ayda 14 gün olan ücretli iznini (yıllık 28 günlük iznini) artıran bir düzenleme Basın İş Yasası'nda bulunmamaktadır.

4.Yukarıdaki her üç halde de iş günü kavramı söz konusu olmadığından, hafta, ulusal bayram ve genel tatil günleri, yıllık ücretli izne ayrıca eklenemez.

5.Okuyucumuz, eğer gazeteci değil de sair işlerde çalışan bir işçi olarak 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren bir işçi ise, İş Kanunu'nun 53/a. Maddesi kapsamında bulunduğundan ve bu bentte “Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört gün yani 14 işgünü” yıllık ücretli izin verilecektir. Bu anlamda dolan 5. yılın izni de 14 işgünü olarak kullandırılacak; okuyucumuz tarafından işverenden 20 işgünü yıllık izin kullandırılması talep edilemeyecektir. Burada iş günü kavramı söz konusu olduğundan, hafta, ulusal bayram ve genel tatil günleri, yıllık ücretli izne ayrıca eklenecektir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53/b. Maddesi hükmünün yani 20 işgünü yıllık ücretli iznin uygulanmasının istenebilmesi için, altıncı yılın izninin hak edilmesi gerekmektedir.