Geriye doğru atama iptali artık mümkün

Danıştay dairelerinin kararlarındaki değişim, Türk kamu yönetimine önemli etkiler yapacak nokta gelmiştir. Örneğin hakim ve savcı atamalarındaki mülakat hususu Danıştay tarafından "subjektif değerlendirmelere imkan verdiği" sebebiyle iptal edilirken, aynı kaygı Anayasa Mahkemesince taşınılmamakta ve "mülakat" Anayasa'ya aykırı bulunmamaktadır. İki yüksek mahkeme arasındaki bu fikir ayrılığı yapılan idari düzenlemeleri de etkilememektedir. Son örneğini, bugünlerdeki bir kanuni düzenleme nedeniyle görmekteyiz… Bu yazımızda Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yapılan yönetici atamaları özelinde, geriye doğru atama iptali hususuna yer verilecektir.

Milli Eğitim Bakanlığı, hem 2006 yılında hem de 2007 yılında çıkardığı iki ayrı yönetmelikle, eğitim kurumlarına yapılan yönetici atamalarını düzenlemiştir. Ancak, yönetmeliklerde yer alan ve yönetici atamalarında subjektif değerlendirmelere imkan sağlayan düzenlemeler aleyhine sendikalar tarafından Danıştay nezdinde açılan davalarda, Danıştay sendikaları haklı bulmuş ve yönetmeliklerin yürürlüğü durdurulmuştur.

Bu karar sonrasında, MEB, diğer kamu kurumlarının yaptığı gibi, kararın kendisine tebliğinden itibaren tüm işlemleri durdurmuş ama atamaları geriye doğru iptal etmemiştir. MEB'in bu işlemine karşı da dava açılmış ve Danıştay tarafından çok önemli bir karar verilmiştir. Kararda, Milli Eğitim Bakanlığının, yönetmeliğinin yürürlüğe girdiği tarihten yürürlüğünün durdurulduğu tarihe kadar olan tüm atamaları geri alması gerektiğine yer verilmiş ve MEB'in "atamaları geri almama" işlemi hukuka uygun bulunmamıştır.

Danıştay İkinci Dairesinin bu konuya dair kararının gerekçesinde şu hususlara yer verilmiştir: "Hukuka aykırı bulunan idari işlemler hakkında verilen iptal kararları; varlıklarını hukuka uygunluk karinesinden yararlanmak suretiyle idari işlemleri tesis edildikleri tarihe kadar geriye yürür şekilde ortadan kaldırır. Dolaysıyla, dava konusu edilen idari işleme bağlı olan diğer işlemler ortadan kalkar. İptal kararının bu özelliği, dava konusu yönetsel tasarruftan önceki hukuki durumun sağlanması gereğinden kaynaklanmaktadır. Bir başka ifadeyle, iptal kararları; iptal edilmiş olan idari işlemi hukuk aleminde hiç doğmamış hale getirmektedir. Bununla birlikte, iptal kararları herkes bakımından geçerlidir. Aynı idari işlemin iptali amacıyla başkalarının da iptal davası açmasına gerek bulunmamaktadır.

Konuya yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlar açısından yaklaşıldığında, bu tür kararlar ile iptal kararları arasında temelde bir fark bulunmamaktadır. … idari işlemin yürürlüğünü askıya alma durumu, idari işlemin tesisinden ve icrasından önceki hukuki durumun yürürlüğünü sağlamak suretiyle olmaktadır."

Bu karar, mevzuata uygun düzenleme yapmayan ve düzenleme yargı tarafından iptal edilene değin yaptığı işlemleri "yanına kar" olarak gören idari davranışları önemli ölçüde etkileyecektir. Zira bu karara göre, bir üst hukuk normuna uygun olarak düzenleyici işlem yapılmaması halinde, mahkeme kararı öncesindeki tüm atamaların iptali gerekmektedir.

Danıştay'ın bu kararı, ilk defa atama işlemlerinden görevde yükselme işlemlerine değin bir çok düzenleyici işlemi etkileyecektir. Kamu kurumlarındaki görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemleri kurumsal bazda yürürlüğe konulan yönetmelikler çerçevesinde yürütülmektedir. Bu karara göre, görevde yükselme yönetmeliğindeki hukuksuz bir hükümden dolayı, eğer yönetmelik hakkında iptal kararı verilirse, bu karar o ana kadar yapılan tüm atama işlemlerini de etkileyecektir.

Aynı şekilde, örneğin MEB'in öğretmen atamaları yönetmeliğe dayanmaktadır. Eğer bu yönetmeliğin atamaları düzenleyen hükümleri iptal olursa, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten hakkında iptal kararı verildiği tarihe kadar yapılan tüm işlemler iptal edilmekle karşı karşıya kalacaktır.