İznik Çinisi'nde standart sancısı

'Türk kültürünün nüfus kağıdı niteliğiyle asırlardır ustaların elinde şekillenerek günümüze ulaşan İznik çinisinin zanaatkarları, ekonomik kaygılar nedeniyle uzaklaşılan orijinal eserlerin yeniden üretilebilmesi için bu işin standartlarının belirlenmesini istedi. İznik Çinilerini Araştırma ve Geliştirme Derneğini kurarak bir dönem başkanlığını yapan Adil Can Güven, yaklaşık 42 yıldır seramik sanatlarının içinde olduğunu ve öğreticilik ile ustalık icra ederek buna katkıda bulunduğunu söyledi. İlçede meslek yüksekokulunun kuruluşunda görev alıp dersler verdiğini belirten Güven, çiniciliğin merkezi kabul edilen İznik'te bu sanata dair iki unsurun olmasını çok istediğini anlattı.

Bunlardan ilkinin, ilçede gösteri merkezi yapılması olduğu bilgisini veren Güven, şöyle devam etti: "4-5 dönüm arazide kurulmasını talep ettiğimiz merkezde, Bizans, Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerine ait çiniciliğin tanıtılacağı 4 atölye yapılmalıydı. Bu, turizm bakımından da çok önemliydi. Bu yapılamadı. İkincisi ve daha önemlisi, İznik çinisinin kriterlerinin konulması. Kriteri olmayan bir şeyin arkasında da duramazsınız. Birkaç kez İznik'teki hatırı sayılır atölye sahiplerine, 'Bir araya gelelim ve atölye zinciri kuralım. Burada bildiğimiz kadarıyla İznik çinisinin kriterlerini ortaya koyalım. Üniversite hocalarıyla da bunu istişare edelim. Bir kriter ve standart ortaya çıksın' dedim. Bu isteğim de gerçekleşmedi."

Güven, İznik çinisinin, nostaljik bir seramik türü olduğunu bildirdi. Günümüzde arz ve talebe daha yatkın, daha ucuz üretilen, yarı endüstriyel çiniler bulunduğunu savunan Güven, "Güzel ve dayanıklı bir çininin desteklenmesi ve ortaya çıkarılması lazım. Bunun haricinde olanlar, ekonomik kaygılarla ucuz satılan mamuller" değerlendirmesinde bulundu. Avrupa'da İznik çinisinin benzerinin yapılmaya çalışıldığını ancak başarılı olunamadığını aktaran Güven, İznik işinin özgün olduğunu vurguladı. Güven, çininin malzemesinin İznik'te çıkarıldığına işaret ederek, şöyle konuştu: "Şu anda çoğu üretici bu malzemeyle çini yapmıyor. Bu malzeme daha doğru dürüst bilinmiyor. Formüle edilmemiş, kriteri konulmamış, ne kadar kullanılacağı bilinmiyor. Elimizden geldiğince yapmaya çalışıyoruz. Buraya bir araştırma enstitüsünün kurulmasıyla geleneksel İznik çinisinin nasıl yapıldığı ortaya çıkacaktır. Kriterleri bilinmediği için şu anda orijinal İznik çinisi elde edilemiyor."