Keşmir'in sesini duyan yok

Uzun süreden beri uluslararası kamuoyunun ilgisinden uzakta çatışma ve baskı altında can çekişen Keşmir, bugünlerde sel felaketi ile gündeme geldi. Hindistan ve Pakistan arasındaki çekişmelere maruz kalarak bugüne de dek rahat bir nefes alamayan Keşmir'in dramı, görünen o ki bundan sonra da sürecek. Şu rahatlıkla söylenebilir ki, sel felaketi doğal bir afet olsa da, yol açtığı insani felaketin ölçeği ve sel sonrası oraya çıkan trajedinin büyük kısmı kesinlikle insan yapımı.

Keşmirli dostum Javed Samr olmasa Keşmir'in nasıl can çekiştiği belki benim de dikkatimi çekmeyecekti. Çünkü hastalıklı bir duyarsızlığa gömülmüş haldeki uluslararası kamuoyu ve medya, tam anlamıyla Keşmir'i kaderine terk etmiş durumda. Basın ve uluslararası kamuoyunun ilgi göstermemesinin ise biri gayri ahlaki iki nedeni var. İlki Hindistan korkusu: Keşmir'in sorunlarına el atmak Hindistan'ı sinirlendirmeye neden olabilirdi. Diğer neden ise Hindistan'ın ülkeyi adeta açık bir cezaevi haline sokmuş olması. Dışarıya kapalı ülkeden bilgi almak, internet ve görsel medyadaki gelişmelere meydan okurcasına sınırlı.

Esasında Keşmir, 1947 yılında yapılan mutabakata göre uygulanan seçim haklarını Müslüman Pakistan'dan yana kullanmıştı. Ancak Hindistan alt kıtasındaki Müslüman bölgeleri gibi Pakistan'a katılması gereken Keşmir'in yöneticisi Mihrace Hari Singh'in ülkeyi para karşılığı Hindistan'a verip İngiltere'ye kaçmasıyla bu gerçekleşememişti. Geride kalan dönemde Hindistan ve Pakistan arasındaki çekişmeler neticesinde Keşmir bölgesi, Pakistan'ın elindeki ve Keşmir'in yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan Azad Keşmir (özgür Keşmir) ve kalan kısmı işgal eden Hindistan kontrolündeki Keşmir vadisi, Jammu ve Ladakh bölgeleri şeklinde ikiye bölünmüş oldu. Bu durum bugünün iki nükleer gücünün arasında yıllardır süren bir sorunu da kaçınılmaz şekilde ortaya çıkarmış oldu.

Hindistan ile Pakistan Britanya'dan bağımsızlığını kazanıp iki düşman kardeşe dönüşmelerinin üzerinden 63 yıl geçti. Bu dönemin diken üstünde geçmesinde çoğunluğu Müslüman olan Keşmir bölgesinin akıbetinin ne olacağına dair ihtilaflı durumun etkisi büyük. Ancak Hindistan ve Pakistan üstte tepişirken asıl olan altta ezilen Keşmirlilere oldu. Bunun Keşmir için bilânçosu ağırdı: 90 bin ölü, 45 bin yetim, 9 bin kayıp, 7 bin tecavüz mağduru, 14 bin tutuklu ve 23 bin dul. Bugün ise Keşmir tam anlamıyla bir sömürge durumunda. Önceleri bölge insanı tarafından yeryüzündeki cennet olarak görülen Keşmir'e bugün kanlı cennet denmesi haksız değil.

Demir yumruğunu sürekli Keşmirliler üzerinde sallayarak korkuya dayalı bir idare tarzını seçen Yeni Delhi yönetimi, bugün de Keşmir'i dünyadan olabildiğince tecride alma gayretini sürdürüyor. Sokağa çıkma yasakları, keyfi tutuklamalar ve sert güvenlik önlemleri… Bugün Keşmirlilerin tamamı siyasi tutuklu gibi yaşam sürüyor. Demokratik muhalefet kanalları sonuna kadar kapalı ve Keşmirlilerin sesini duyurması için olanakları da son derece sınırlı. Kitlesel protestolara bir de internet postallarındaki etkisiz örgütlenme eklenebilir. Daha da kötüsü Keşmir'deki adaletsizlikler ve vahim durum karşısında uluslararası kamuoyu ve medya hastalıklı bir duyarsızlığa gömülmüş halde. Keşmir'in sıkıntıları bırakın çare bulma gayretini, bunları açıkça kabul edecek ahlaki cesaretin esamesi dahi okunmuyor. Ayrıca onlarca yıllık bu işgale karşı beslenen derin öfkenin haklılığını görmezden gelmek ise iki yüzlülük ve vicdansızlıktan başka bir şey olamaz.

63 yılda gerilimin eksik olmadığı Keşmir bugünlerde hiç olmadığı kadar karışmaya başladı. Hint yönetiminin Keşmir'deki hegemonyasına karşı başlayan yoğun protestolar çok sayıda kişinin can vermesine rağmen giderek şiddetini artırıyor. 11 Haziran'da 17 yaşında bir öğrencinin Srinagar'daki bir gösteride polis kurşunuyla ölmesinin ardından protestolar birtakım hoşnutsuzluk yürüyüşleri olmaktan çıktı, karşılıklı silahlı bir çatışmaya dönüştü.

Aslında bu kimseyi şaşırtmadı. Radikalleşmiş yeni jenerasyonun ayrılıkçılık yanlı görüşleri kararlıca dillendirmesinin ardından Yeni Delhi yönetimi sertlik yanlısı güvenlik önlemlerini devreye soktu. Ölen protestocuların sivil statüsünü reddediliyor. Çünkü Hint hükümeti, polis şiddetine taşla karşı koyan Keşmirlileri ise 2008'deki Mumbai saldırısını gerçekleştiren Pakistan merkezli Leşker-i Tayyibe örgütüyle bağlantılı olmakla suçluyor. Artan baskıya, zulme ve keyfiyete hiçbir tepki gösterilmemesi ise, Hint hükümetini Keşmir halkına daha fazla şiddet uygulamak konusunda cesaretlendiriyor.

Keşmir'de yeni bir sayfa açmak gerektiği konusunda herkes hemfikir. Bunu Hint yönetimi de söylüyor. Ancak şunu kesin bir dille ifade etmek gerekir ki, önce Pakistan ile Hindistan arasında boğazlanan, sonra da Hindistan hegemonyası altında ezilen Keşmirlilerin kaderi ancak kendileri kaderlerini tayin etmeye başladıklarında değişmeye başlayacaklardır.

Görünen o ki, Keşmirli Müslümanlar de facto iktidar olan Hint devletiyle mevcut ilişkilerini kesin olarak reddediyor. Nitekim yapılan son kamuoyu yoklamasına göre de, Keşmir vadisinde halkın yüzde 75 ila yüzde 95'i hem Hindistan hem de Pakistan'dan bağımsızlığı savunuyor. “Go India Go Back” sloganı atan Keşmirlilerin kaderlerini tayin edeceklerine dair özlemin dindirilmesi gerek. Bugünlerde zamana oynasa da artık kendisi için kangren haline gelen ve BM nezdinde zarar gören imajdan sıyrılmak için de Hindistan'ın tek çıkar yolu bu gözüküyor. Ne yaparlarsa yapsınlar Keşmir, Hindistan'ın uzatmalı eyaleti olmaktan öteye geçmeyecektir.