Libya çalışması

Babamın emekliliği için Libya çalışmasından nasıl yararlanılacak?

Levent KÖSEN: Tahsin Bey, babamın 1982-1984/9. ay arasında Libya çalışması var. SSK yurtdışı hizmetlerine müracaatım sonucunda 01.01.1982-31.12.1982 yılları arasında Libya'da geçen çalışmalarını buradakilerle birleştirme yapabilir manası taşıyan bir yazı geldi. 1983-1984/9. ay dönemi ile ilgili olarak Libya'dan eksik evraklardan dolayı bir netice alınamadığı, fakat 3201 sayılı Yasa'ya göre borçlanabileceğini belirten bir yazı geldi. Bu durumda;

1-Babam 1982-1984/9 yılları arasını mı borçlanacak; yoksa 1982 yılı hizmet birleştirmesi yapılacak, 1983-84/9 yılları hizmet borçlanması mı yapacak?

2-Türkiye SSK başlangıcı 1990 yılı. Eğer 1982 hizmet birleştirmesi olur ise SSK Başlangıcı, 1982 mi olacak?

3-Eğer SSK ile davalık olunması durumunda 1982 yılını başlangıç olarak kabul edilmesini istersem bu kabul edilir mi? Bununla ilgili dava örnekleri var.

C: Türkiye ile Libya arasında ilki 01.10.1976 tarihinde, diğeri 01.09.1985 tarihinde yürürlüğe giren ve farklı özellikler taşıyan iki ayrı sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış olup, her iki sözleşme ile genel olarak; a)Vatandaşlarımızın Libya vatandaşları gibi, sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde hak ve yükümlülük bakımından eşit işlem görmelerini, b)Vatandaşlarımızın Sosyal Sigortalar Kurumu, T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve 506 sayılı Kanun'un Geçici 20. maddesinde belirtilen sandıklara tabi hizmetleri ile ilk sözleşmenin yürürlüğe girdiği 01.10.1976 tarihinden sonra Libya mevzuatına tabi geçen hizmetleri, aynı zamana rastlamamak kaydıyla bir aylık hakkının kazanılması durumunda birleştirilmesini öngören temel haklar sağlanmıştır. Yani 01.09.1985 tarihinden önceki durumlar için, ilk sözleşmenin hükümleri aynen uygulanmaktadır. 01.09.1985 tarihli Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin yürürlük tarihinden önce Libya'yı terk etmiş olan Türk işçilerinden kesilmiş olan primlerin kendilerine veya kurumumuza transferi söz konusu olmayıp, bu çalışmalarından doğan hakları 01.09.1985 tarihinde yürürlükten kalkmış bulunan sözleşme hükümlerine göre saklı bulunmaktadır.

Türkiye'de geçen sigortalılık süresiyle, müstakil yaşlılık, dul ve yetim aylığı bağlanmasına hak kazanılmaz ise, Türkiye'de ve Libya mevzuatına tâbi geçen sigortalılık süreleri birleştirilerek Türkiye'de geçen sigortalılık süresi oranında kısmi aylık bağlanabilir. Ancak, Türk mevzuatına tâbi olarak, 360 günden az prim ödendiği takdirde hizmet birleştirmesi yapılamaz.

Libya'da Libyalı işveren veya üçüncü bir ülke işvereni yanında çalışan “Geçici İşçi” statüsündeki işçilerimiz yurtdışında iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra Libya'da geçen hizmetlerinin tamamını veya diledikleri kadarını 3201 sayılı Kanun'a göre borçlanabilirler. Yurtdışındaki çalışma süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri (çalışılmayan süreler) ile ev kadını olarak geçen süreler de borçlanılabilir. Yurtdışındaki hizmetlerin borçlanılması isteğe bağlı olduğundan, vatandaşlarımız çalışma sürelerinin tamamını veya istedikleri kadarını borçlanabilirler. Yurtdışı çalışmalarını borçlanmak isteyen vatandaşlarımız, borçlanacakları süreleri belgelemek zorundadırlar. Şu anda borçlanılacak her gün için 3,5 ABD Doları alınmaktadır.

Bu bilgiler ışığında, okuyucumuzun babasının 1982-1984/9.ay arasındaki Libya çalışmasının 01.01.1982-31.12.1982 yılları arasındaki çalışmaları, Türkiye'dekilerle birleştirilebileceğine göre, SSK kayıtlarında sigortalılık ve prim ödeme kayıtları mevcuttur. Bu durum, babasının sigortalılığının 01.01.1982 tarihinde başladığını göstermektedir, kanımca. Libya'dan eksik evraklardan dolayı bir netice alınamayan 1983-1984/9.ay arasındaki dönemle ilgili olarak 3201 sayılı Yasa'ya göre borçlanabileceği SSK tarafından bildirildiğine göre, bu dönem için dövizle borçlanma yapılmalıdır. Okuyucumuz, babasının sigortalılık hakkında başkaca bilgi vermediğinden kademeli emeklilik yorumu yapılamamıştır.