Malezya benzetmesi cehaletle mümkün

Sivil anayasa tartışmasıyla bir anda Türkiye'nin gündemi değişti. Önce “türban”a indirgenen anayasa tartışması, Türkiye'nin Malezyalılaştırılması ile başka bir boyuta geçti. Türkiye'nin Akdenizli olduğunu, coğrafyası, kültürü ve tarihiyle Malezya olmayacağını ifade eden Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Niyazi Öktem, AK Parti'nin Avrupa'daki Hiristiyan Demokrat partilerle aynı olduğunu söyledi

Moda soruyla başlayalım. Türkiye Malezya olur mu? Türkiye'deki aydın veya aydın geçinenin en büyük sıkıntısı bilimsel ve-rilere dayanmadan hüküm ortaya koymak. Yani eskiden İran'dı, Suudi Arabistan'dı bunlar klasik laflardı. Ama uymadı.

Uymaması çok doğal, çünkü ne İran'ın sosyal ekonomik koşuları, kültürel koşulları ne Suudi Arabistan'ın sosyal ekonomik koşulları, kültürel koşulları Türkiye'ye uyar. Mümkün değil. Bizim aydın geçinenlerimiz çoğunlukla siyasi önyargıyla hareket ederler. Kemalistlerdir, “en hakiki mürşit ilimdir” derler ama bilimsel gerçekleri dikkate almazlar. Eğer Türkiye'deki irtica dediğin şeyi, İran ile Suudi Arabistan ile karşılaştıracaksan, o ülkenin tarihini, ordaki entelijansiyayı, ordaki dinin konumunu çok iyi bileceksin ki, benzediği noktaları gösterip, burası benziyor diyebilesin. O zaman sağlıklı bir sonuca ulaşabilirsin.

İşte İran, Suudi Arabistan olmayınca Malezya çıktı. Ama o da temelsiz, aynı cehalet tekrarlanıyor. İki ülke o kadar farklı ki. Bir iki noktayı ele alalım. İlki coğrafi konum. Biz Akdenizli'yiz, Avrupalı'yız. Hindli, Çinli değiliz. Bizim coğrafi kültür havzamız farklı. İkincisi bizim geçirdiğimiz devrim, evrimler Malezya'ya hiç benzemiyor hiç. Türkiye'nin geldiği yerin sosyolojik olarak geri döndürülmesi mümkün değildir. Yeter ki kimse bizim gidişatımıza müdahale etmesin, muhtırayla şunla bunla.

Bir başka faktör Türkiye'deki İslam yorumu farkı. Türkiye'deki İslam gerek Alevi gerekse Sunni yorumu son derece özgürlükçüdür. Bunu da tarihe dayanarak söylüyorum. Hacı Bektaşı Veli'ye bakarak, Pir Sultan Abdal'a bakarak söylüyorum. Ve daha bilimsel olarak TESEV'in araştırmasına bakarak söylüyorum. TESEV'e güvenmiyorsan, sen yap bir araştırma. Bu araştırma Türkiye'de fundamentalizmin azaldığını söylüyor. Son olarak Türkiye AB üyesi olmak için birçok önemli değişiklik yaptı. Ve bu konuda önemli işler yapan Abdullah Gül şimdi Cumhurbaşkanı. Bu tablo içinde kim Türkiye'nin Malezya olacağını ileri sürüyor, hangi muhayyile ile bunu söylüyor anlamak mümkün değil açıkçası. Malezya'yı örnek vermek, eğer önyargılı değilse, cehalet kaynaklıdır.

Önce bir açıklama yapmama izin verin. Mahalle baskısı olayı hepimizde var, ben buna çevre baskısı diyorum. Kendimden örnek vereyim. Ben Galatasaray mezunu olarak bir imalat hatasıyım.

Biz Galatasaray'da jakoben, klasik Kemalist ve Fransız, burjuva kültürünü birlikte alıp, milliyetçi duygularla yetiştik. Benim muhitim, mahallem burası hâlâ. Benim en yakın dostlarım hâlâ Galatasaraylı. Ben onların yanında bu kadar rahat konuştuğum anda damgayı yiyorum. Benim üze-rimde de mahalle baskısı var. Bu böyle, sosyal bir olay.

Bence AK Parti, o eski mahallenin partisi değil. Çarşambalı AK Parti değil. İçlerinde bağnazları yok değil mi, elbette vardır. Ama AK Parti şimdi çok batılı, Avrupalı ve böyle olmak onların menfaatine. Bundan geriye dönmeleri mümkün değil. Münferit olaylar olabilir. Bunları genelleştirmek doğru olmaz. Demokratik toplumlarda farklı mahalle baskıları olabilir. Bu da normaldir.

İlk faktör ekonomik. Halk göreceli olarak daha rahat. Özellikle Anadolu'da büyük bir yapılaşma söz konusu. Benim birçok öğrencim, şimdi Anadolu'da farklı üniversitelerde görev yapıyorlar ve hepsi ev sahibi oldular ve çok memnunlar. Bunun gibi örnekleri çoğaltabiliriz. Benim yaşımda bir adam için ekonomi demek, enflasyonun düşmesi, doların değeri ve işsizlik oranı. Her üçünde de iyileşme var. Milli gelirde orta sınıfın aldığı pay yüzde 1 arttı. Bu az gibi görünüyor ama önemli.

İkinci olarak halk askerin müdahalesini istemi-yor. Hele muhtıra şeklinde hiç istemiyor. Hele gereksiz hiç istemiyor. Mesela 367 konusunda Anayasa Mahkemesi'nin CHP'nin istediği yönde karar alacağını ben biliyordum. O gün ordaydım. Ya 6-5 olacaktı ya 7-4 olacaktı. 9-2 için mi muhtıra verildi.

Üçüncüsü de, bayrak mitinglerini düzenleyenlerin arkasındaki esas kişinin eski Jandarma Komutanı Şener Eruygur olduğunu ve bu kişinin de, darbe girişiminde bulunduğunu biz aydınlar biliyorduk. Ve bunu bilen birçok aydın demokrat AK Parti'ye oy verdi. Bu oran yüzde 2 midir, 5 midir bilmiyorum. Başka faktörler de vardır tabii, bütün bunlar AK Parti'nin yüzde 47 oy almasında etkili olmuştur.

Sosyolojik olarak batıda Katolikler nasıl Hiristiyan Demokrat partiler aracılığıyla burjuva rejimleriyle bir arada yaşamayı başardılarsa, AK Parti için de benzer bir süreci yaşıyoruz Türkiye'de. Bu parti bence Müslüman Demokrat bir parti. Bence giderek Avrupa'daki örnekler gibi olacak. Bu yola girildi, buradan dönüş yok. Bu ne anlama geliyor? Artık siyasi İslam değil, sosyal yaşamda dinsel değerlere saygı duyulması sağlamak esas. Din sosyal bir olgudur ve siyasallaşmaması mümkün değildir. Din asla siyasetin dışına çıkmaz, çıkmamıştır da. Bizde İslamın siyasallaşmasının şimdiki süreci, sosyal hayatta görünür olması.

Var ve bunu söylemek isterim. Bu da Tayyip Erdoğan'ın son ABD gezisinde ortaya çıkan tablo. Bu tabloyu görünce aklıma Turgut Özal

Semra Özal geldi. Ailenin ortaya çıkması, torunun yüzü kapatılsın mı, kapatılmasın mı vs. Yani özel hayatın magazinleşmesi. Bu en büyük tehlikedir. Beni rahatsız etti açıkçası. Ailesini magazinden uzak tutması şart Tayyip Bey'in. Buna ek olarak burjuvalaşma ve yolsuzluk söylentileri gibi eleştirilebilecek noktalar yok değil.

Mümkün değil. İster İslami kesimden olsun, ister olmasın eğer dini, ahlaki normları ihlal etmeden dünya nimetlerinden yararlanmışlarsa bundan geri dönüş mümkün değil. Çünkü bir çok araştırma bunu gösteriyor. Bunu AK Parti ve parti çevresindekilerin değişim çizgisini izlediğinizde görebilirsiniz. Burada önemli nokta şu, AK Parti'liler iktidar aracılığı ile sekülerleşiyorlar. Ve bundan dönüş kolay olmaz. Özgülüklerden kimse geri adım atmaz.

Tek tutarlı solcunun Murat Karayalçın olduğunu düşünüyorum. Dünyayı tanıyan, yaşayan, değişimleri gören, ona göre pozis-yon alan, demokrat. Bir de 10 Aralık Hareketi var biraz. Bunlar demokrasiyi benimsiyor. Sosyal demokrat ilkelere sahip çıkıyorlar, ekonomideki gelişmeleri, özgürleşmeyi, liberalleşmeyi görüyorlar. CHP'nin sosyal demokrat olduğunu söylemek mümkün mü? Ne söylüyor sosyal demokrasi adına? Hiç. Sadece vatan, millet Sakarya edebiyatı. Laiklik elden gidiyor edebiyatı üzerinden giden bir parti.

Toparlanma ancak, din olgusunu sosyal bir gerçeklik olarak kabul edilmesi, incelenmesi, ve sosyal demokrat olarak da dinin özgürlükçü yorumunu teşvik edilmesi ile mümkün. Biz laikiz diyip ilgilenmezseniz başarılı olmanız mümkün değildir. Bu konuda CHP'nin bir açmazı da şu; hem dinle ilgilenmeyiz diyor hem de Alevilere yatırım yapıyorlar.

Bence yerinde bir girişim. Ben kimsenin daha özgürlükçü, daha liberal bir anayasaya karşı olduğunu düşünmüyorum. Çünkü geçmişte birçok parti ve kurum anayasanın değiştirilmesi için çok girişimde bulundu. Bugüne kadar da bu anayasanın 40'a yakın maddesi değişti. Şimdi önlerine geldiğinde itiraz ediyorlar.

Bu da anlaşılır değil, yani bu itiraz edenlerin bir kısmına baktığımzda 82 Anayasası askerin anayasası diyen insanlar bugün anayasanın değişmesine karşı oluyorlar.

Siyasi menfaat kaygısı olabilir. Yani madem biz yapmadık, başkası da yapmasın. İstemeyenler saf değiştirmiş olabilirler. Geçmişte çoğulcu demokrasiyi savunanlar, şimdi Süleyman Demirel'den medet umuyorlar. Bunlar otoriter devletten yana oldular. Cevabını bulmakta zorlanıyorum açıkçası. Ben bunu cehalet olarak değerlendiriyorum.

Erdoğan Teziç meselesine girmeyelim. Yakınım olduğu için girmeyelim. Fakat benzer bir durumu Mümtaz Soysal ile konuştuk. Ona dedim ki, hocam sizin kitaplarınızdan derslerinizden biz çoğulculuğu, demokrasiyi vs öğrendik. Şimdi biz onu savunuyoruz, siz karşınsız. Demokratlıktan uzaklaştınız dedim. Cevap vermedi, çekip gitti.

Başka karşı çıkabilecekleri bir şey yok ellerinde. Yani mevcut hükümete yüklenecekleri başka bir açık yok. Bu konunun gerilim konusu olduğunu biliyorlar ve onun üzerine gidiyorlar. Bence ondan.

Bu konuda ben sürekli olarak Fransız modelini örnek vermişimdir. Orada bu konuda önce idari bir düzenleme sonra da kanuni bir düzenleme ile çözülmüştür. Burada kamu hizmetini ifa edenler ile kamu hizmeti alanlar arasında bir ayrım yapılmıştır. Kamu hizmetini ifa eden devlet memuru ya da kamu hizmeti verenler, laik devlet ilkesi gereği dinsel simgeleri görünür biçimde taşıyamaz. Ama kamu hizmetinden yararlanan 18 yaşını geçmiş reşit ise onun tercihlerine saygı duymak gerekir ve başörtüsü takmayı tercih etmişse laik devlet ona da saygı göstermek zorundadır. Bu basit uygulama ile sorun aşılabilir. Bu da YÖK yasası ya da başka bir kanuni düzenleme ile çözülebilir. Anayasada bir düzenleme yapılmasına gerek yok bence. Başörtüsü takanlara mahalle baskısı ile taktıklarını söylüyorlar peki Atatürk rozetini de aynı baskı ile takmadığı ne malum. Burada önemli olan hukuktur. Mahalle baskısı vs. sosyolojik tartışmalardır.

İki yaklaşım var. İlki din dersi var, veli girmemesi konusunda tercih yapabiliyor. İkinci yaklaşım, zorunlu din dersi yok veli girsin diye tercih yapabiliyor. Ben ikincisini daha demokratik buluyorum ama hükümet ilkini tercih edecek sanıyorum. Benim önerim şu; -bunu söylerken mesleki deformasyonumu da hesaba katıyorum tabii- felsefeyi, sosyolojiyi, tarihi, bilim felsefesini basite indirgeyerek anlatan dersler mecburi olarak ilköğretimde okullarda okutulmalı. Liseye geçildiğinde yukarıdaki iki formülden biri uygulanabilir. Siyasi iktidar sosyal demokratsa ikinci formülü, muhafazakarsa ilk formülü tercih edecektir.

Bence laikliğin yeniden yorumlanması zorunlu. Yani Anglo-sakson laiklik mi, Fransız modeli laiklik mi? Anayasa metnine ne yazarsanız yazın, eleştirileceksiniz. Mesela Diyanet İşleri Başkanlığı gibi bir kurum nerede var, bir tek Yunanistan'da. Belki de Bizans'tan geldiğimiz için. Türk laikliğinde, devlet dini kontrol edecek. Oysa genel laiklik anlayışında din, devlet yönetimi dışında bağımsız örgütlenir. Türkiye'de böyle bir şey mümkün olmaz. Metin ne kadar sofistike olursa olsun, tartışma çıkacaktır.