Nabucco: Doğu-Batı köprüsü

Tarih boyunca Doğu ile Batı arasında köprü vazifesi gören Anadolu toprakları, bu sefer Nabucco adlı proje ile yeniden tarihi misyonunu yeniden elde etme imkânı bulmuştur. Görüşmelerine 2002 yılında başlanan ve o günden bu yana birçokları için bir hayalden ibaret olan Nabucco Projesi'nin gerçeğe dönüşmesi adına 13 Temmuz 2009'da atılan imzaların önemi oldukça büyüktür.

Projenin önemini en güzel özetleyen kişi ise “Petrol ve gaz Doğu'da, tüketici pazar Batı'da; enerji ve para akışı ise Türkiye üzerinden... İşte Nabucco'nun anlamı bu.” diyen Sayın Taha Akyol'dur.

Bilindiği gibi dünyanın kaderini değiştirmiş olan coğrafi keşiflerin hemen öncesinde, İpek ve Baharat Yolları üzerinde bulunan Osmanlı Devleti, Akdeniz'deki birçok limanı sayesinde Dünya ticaretinin adeta kilit ülkesi konumundaydı. Bu konum Osmanlı Devleti'ne hem Avrupa üzerinde siyasi bir avantaj sağlamaktaydı, hem de ülke ekonomisi açısından son derece büyük önem arzetmekteydi. 15. ve 16. yüzyıllarda gerçekleşen coğrafi keşifler ile yeni ticaret yolları bulundu. Bu yeni ticaret yolları, İpek ve Baharat Yolları'nın ve Akdeniz limanlarının önemi azalttı, Avrupalı devletler doğrudan doğu ülkeleri ile ticaret yapma imkanı buldular ve sonuç olarak bu durum Osmanlı Devleti'nin stratejik pozisyonunu ve ekonomisini yerle bir etti. Anadolu toprakları yıllar sonra, Osmanlı Dönemi'ndeki Doğu ile Batı arasındaki köprü olma pozisyonunu bu proje ile yeniden kazanmaktadır.

Bunun yanında, enerji sektörü şu an olduğu gibi gelecekte de dünyanın sanayileşmiş ülkelerinin kilit sektörü konumunu muhafaza edecektir. Enerji konusunda Rusya'ya bağlı bir konumda bulunan Avrupa Birliği ülkeleri için ise, bu bağımlılığın Avrupa Birliği'nin hareket alanını ne kadar daralttığı Rusya'nın Avrupa'ya giden gazı 2006 yılında kesmesiyle çok net biçimde görülmüştür. Tam da yüzden bu projenin Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerin konusunda da yeni bir dönemin başlangıcı anlamına geleceği yorumunu yapmak mümkündür. Bu sayede Türkiye, enerji konusunda AB için vazgeçilmez bir ülke olacak, Türkiye'nin AB'ye üyelik süreci de bu projeden olumlu bir şekilde etkilenecektir. Proje sonuçlandığında Türkiye'yi Avrupa'nın dışında konumlandıranların sayısında azalma olacağı kesindir, çünkü daha önce Avrupa dışında görülen Türkiye bu sayede stratejik bir ortak konumuna gelecektir. Bu stratejik ortaklık Türkiye'de güvenlğin ve toprak bütünlüğünün de garantisi olacaktır. Cengiz Çandar'ın da belirttiği gibi; “Bir uluslararası enerji kavşağı haline gelirseniz, toprak bütünlüğünüze ilişkin uluslararası güvenceler elde etmiş olmakla kalmaz, kendi siyasi ağırlığınızı da geniş bir jeopolitik sahaya yaymak şansını elde etmiş olursunuz.”

Projenin Türkiye açısından siyasi ve ekonomik kazanımlarının yanısıra, zihniyet değişimi anlamında da katkısının büyük olacağı açıktır. Her şeyden önce bu projenin hayata geçmesi, Türkiye'nin her komşusunu tehdit olarak algılayan, halka sürekli bir yabancı düşmanlığı pompalayan, dışa kapanmacılığı ve izolasyonculuğu savunan zihniyetin çöküşü anlamına gelecektir. Çünkü proje; dışa açık, komşularıyla iyi ilişkiler kuran, dünya siyasetinin ve ekonomisinin önemli bir aktörü olmayı başarmış bir Türkiye'nin, içe kapalı, sırtını tüm dünyaya dönmüş, tüm enerjisini iç çekişmelere harcayan ve serbest ticaretin öneminin farkına varamayan bir Türkiye'den çok daha iyi bir konumda olacağını bir çok kişiye kanıtlayacaktır. Türkiye'nin dünya ekonomisine entegrasyon sürecine hız verecek bu proje ile Türkiye, 4,8 milyon dolarlık yatırım, 5 bin kişilik bir istihdam sahası, yıllık 4,2 milyar dolarlık vergiden pay, bölgede stratejik ağırlık gibi birçok kazanım elde edecektir. Bu sayede, komşularına düşmanlık besleyen değil, komşuları ile dostane ilişkiler kurup onlarla ekonomik ve siyasi projelerde ortak hareket edebilen bir Türkiye'nin dünya üzerindeki konumunun ne kadar güçlenebileceği çok net bir biçimde görülebilecektir.

Serbest piyasa ekonomisinin rekabeti ve bununla bağlantılı olarak daha ucuz fiyata daha yüksek kaliteyi teşvik eden işlevine yapacağı katkı ve serbest ticaretin dünya barışını destekleyen yönü de, projenin uluslararası boyuttaki önemini ortaya koymaktadır. Nabucco projesi ile enerji piyasasında tekel konumunda bulunan Rusya'ya karşı yeni alternatifler ortaya çıkacaktır. Bu yeni alternatifler ise ister istemez enerji piyasasında rekabeti artıracak, bu sayede bir çok ülke daha ucuz fiyata üstelik Rusya'nın enerji arzına yönelik tehditlerine boyun eğmeksizin kavuşabilecektir.

Bu proje, Kafkaslar ve Ortadoğu'da kalıcı barış ve istikrarın sağlanması adına da önemli bir şanstır. Yıllarca ordu ve silah yığılan sınırlardan artık boru hattı geçecek, ülkeler arası ilişkileri ordular değil ticaret belirleyecektir. Sonuç olarak, gerek Türkiye, gerek bölge devletleri, gerekse AB için çok büyük bir öneme sahip olan Nabucco Projesi, serbest ticarette “kaybeden-kazanan” ilişkisinin değil, “kazan-kazan” ilkesinin geçerli olduğunun en güncel örneği niteliğindedir. Dolayısıyla bu proje, “21. yüzyılın projesi” ünvanını çoktan haketmiş bir projedir.

* Genç Gelecek Dergisi Kurucusu