Nükleer Enerji Gerçeği

Elektrik enerjisi üretiminde nükleer santrallerin ticari amaçla gündeme gelmesi ilk defa 1964 yılında üçüncü Cenevre konferansı ile başlamış 1973 yılındaki petrol krizi nedeni ile nükleer santrallere olağanüstü bir yönelme olmuştur.

Ancak gelişmiş ülkelerdeki ekonomik durgunluk ve uygulamaya konulan tasarruf önlemleri ile elektrik enerjisine olan talep önemli ölçüde azaltılmıştır.

1980'li yılların hemen başında sadece doğu bloğuna ait ülkeler dışında tüm dünyada nükleer santral siparişleri hemen hemen durma noktasına gelmiştir. 1986 yılında yaşanan Çernobil faciası ile anti nükleer hareketler de artmıştır.

Bugün 32 ülkede 442nükleer güç santrali üretim yapmakta ve kurulu olan nükleer güç 330.000 mwe civarındadır. Toplam üretimin yaklaşık %80'lik kısmı OECED ülkelerinde yoğunlaşmıştır.

Mevcutlara ilave olarak 14 ülkede 36 adet santral yapımı devam etmektedir.

Dünyada toplam elektrik enerjisi üretiminden nükleer enerjinin aldığı pay % 18 dir. Nükleer santraller bu üretimi yaparken her yıl 12 bin ton nükleer atık üretiyor. Bu atıkların tam olarak nerede depolanacakları ise tam bir muamma halindedir.

Başta Avrupalı ülkeler olmak üzere hiçbir ülke kendi topraklarında nükleer atık depolamak istemiyor. Bunun nedeni nükleer atıkların etrafa yaydıkları radyasyonun çok ölümcül olması ve bir felaketin yaşanmaması için atıkların uzun yıllar büyük bir dikkatle saklanmasının gerekmesidir.

Türkiye gibi henüz kimyasal atık sorununu çözememiş bir ülkenin nükleer atık problemini nasıl çözeceği esas merak konusudur.

Nükleer santrallerin Ülkelere göre dağılımına baktığımızda en yüksek pay 57 nükleer santral ile Fransa'ya aittir .Fransa elektrik üretiminin %77'sini bu yolla sağlamaktadır. ABD % 21'ini İngiltere % 26'sını bu yolla sağlamaktadır.

Nükleer santrallerin ortalama 30 -40 yıllık ömürleri vardır.1960 yılında kurulan nükleer santrallerin 2000-2010 yıllarında sökülmesi planlanmıştır.

İsveç'te 1980 yılında yapılan referandum ile ülkedeki tüm nükleer santrallerin 2010 yılında devreden çıkartılmasına karar verilmiştir. İtalya ve Avusturya yapılan referandumlarla nükleer santral programlarını askıya almıştır.

Nükleer santrallerde yakıt olarak radyoaktif elementler kullanılır. Normal olarak 3–5 yıllık bir işletmeden sonra, kullanılmış yakıt çubuklarının reaktörden çıkarılarak yeniden işletme tesisine gitmeden santrallerin civarındaki havuzlarda veya göllerde soğutulması gerekmektedir. Bu tonlarca kullanılmış yakıt çubuğu, reaktörlerin normal çalışma sürelerince devam eden nükleer reaksiyonlar sonucunda ortaya çıkan ve bozunma ömürleri yüzlerce yıl olan binlerce yeni radyoaktif izotop içerir.

Oluşan yeni izotopların radyoaktif bozunmalarından ötürü ısı üretmektedir. Bu yakıtlar içindeki en önemli yeni izotop ise yakıt çubuklarındaki URANYUM 238 'den nötron bombardımanı sonunda yaratılan Plütonyum 239'dur.

Yüksek seviyeli sıvılaştırılmış radyoaktif atıkların çelik tanklarda çevreden binlerce yıl yalıtılması gerekmektedir. Nükleer santrallerdeki asıl sorun da işte budur. Çünkü bu çelik tanklar 10 -15 yıl içerisinde yüksek düzeyli asidik ve sürekli radyoaktif ışınım sonucunda çatlar. ABD 'de Hanford nükleer kompleksinde olduğu gibi çevreye sızarak, su ve besin zincirine katılır.

Son dönemde en güvenli yöntem gibi görüldüğünden jeolojik depolama için camlaştırılan atıkların da belli bir süre sonra, mikroskobik çatlaklar yaptığı ve camın yapısını bozarak çevrede sızıntıya neden olduğu İSVEÇ' teki uygulamalar sonucu ortaya çıkmıştır.

Nükleer enerjinin yaygın kullanıldığı ABD'de radyoaktif atık sorunu üst boyuttadır. Toplam 45 bin depolama sahasında, 3 milyon metreküpten fazla yer kaplayan bu maddelerin depolandığı sahalardan temizlenmesi için ortalama 300 ile 500 milyar dolarlık bir bütçenin ayrılması gerekmektedir. Bu rakam yaklaşık olarak nükleer enerji santralleri için yapılan harcamaya eşittir.

ABD'de yapılan anketlerde halkın yüzde 65'i santrallere karşıdır. Çernobil'den sonra projelendirilen 128 santral iptal edilmiştir.

Nükleer santrallerin çevresinde yaşayanlarda kanser vakalarında yüzde 400 artış, genetik mutasyonlar sonucu normal olmayan doğumlar, yaygın lösemi hastalıkları görülmüştür. İngiliz hükümeti, Sella Field nükleer santralinde çalışanlara, çocuk yapmamalarını önermiştir. Fransızlar ise reaktörlere 30 km. yakınlıkta oturanların kanser riskinin arttığını tespit etmişlerdir. İspanya'da uranyum içeren reaktörlerin çevresinde oturanlarda lösemi riskinin artmış olduğu saptanmıştır.

Kemik iliği insan vücudunda radyasyona en duyarlı organdır. Kemik iliğinin radyasyondan zarar görmesiyle, kanama, deri döküntüleri, saç dökülmesi görülmekte, halsizlik, anemi olmak üzere birçok organ etkilenmektedir.

Çernobil faciasından sonra Karadeniz yöresinde kadınlarda meme erkeklerde akciğer kanseri ile kan kanserinde artış saptanmıştır.

Gelişmiş ülkeler en son teknolojilerine rağmen nükleer kaza ve risklerin üstesinden gelememektedir. Bu nedenle Avrupa'da 1989 yılında 172 olan reaktör sayısı 149'a düşmüştür.

Bütün bu olumsuz durumlar nedeniyle İsveç 2010 yılında nükleer santralleri sökerek yerine rüzgâr enerjisi ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarını devreye almayı kararlaştırmış, 1 milyar dolarlık Kuzey Avrupa'nın en büyük rüzgar çiftliği için çalışmalarını hızlandırmıştır.

AB'de 5 ülke nükleerden tümüyle vazgeçme kararı aldı. Bu ülkeler; Almanya, İsveç, İspanya, Belçika, İtalya, AB atık sorunu ve işletme güvenliği çözüme kavuşturulana kadar nükleer santral yapımını durdurmuştur.

Doğu bloğu ülkelerdeki eski teknoloji santrallerin varlığı da AB'yi rahatsız ediyor. AB ülkeleri yenilenebilir enerjiyi önemli bir kaynak olarak değerlendirmeye başladı. Bu konunun öncülüğünü Almanya yapmaktadır. Almanya'nın Kurulu gücü 18 bin MW. İrlanda'dan sonra Avrupa'da en yüksek potansiyele sahip Türkiye'de ise bu rakam sadece 20 MW.

Son dönemde Asya ülkelerinde nükleere yönelik ilgi artmıştır. Japonya toplam enerjisinin yüzde 25'ini nükleer enerjiden sağlamaktadır. Japonya'da yaşanan nükleer kazalar, bu enerjiye yönelik bakış açısın da olumsuz etkilemiştir.

Asya'da Çin ve Hindistan artan enerji ihtiyacına paralel olarak nükleer vb. enerji kaynaklarına yönelik çalışmalarına hız vermişlerdir.

Türkiye'nin enerji ihtiyacı ekonomisinin gelişmesine paralel olarak her geçen gün artmaktadır. Her konuda olduğu gibi dünyanın en önemli konusunda da, yanlış politikalar, vizyonsuz ve öngörüsüz politikacılar yüzünden, bu konuda da yeterli hazırlığımız yoktur.

Türkiye'nin mevcut enerji ihtiyacı yaklaşık 90 milyon ton petrol enerjisine yakındır. Bu ihtiyacın yaklaşık yüzde 40'ı petrolden, yüzde 30'u doğalgazdan, geri kalan kısmı ise kömür ve hidrolik enerjiden karşılanmaktadır.

Halbuki Türkiye enerji üretimi konusunda elindeki mevcut envanter ve sermayeyi harekete geçirmeden, dünyanın terk etmeye hazırlandığı, en son çare olarak devreye aldığı nükleer santrallere heves etmiştir.

Nükleer santral konusunda ülkemizde yeterli yetişmiş personel açığı en üst noktadadır.

Dolayısıyla eleman ve teknoloji olarak tamamen dışa bağımlıdır.. Bu kadar çok dış bağımlılık mevcutken, riskli ve tehlikeli bir konuda dışa bağımlılığın ne anlama geldiğini düşünmek bile istemiyorum.

Sinop çevre dostları derneği yayınladığı broşürde şöyle demektedir.'nükleer santral teknolojisine sahip olan ülkelerin firmaları, kendi ülkeleri ve diğer gelişmiş ülkelerden yeni sipariş alamaz duruma düşmüşlerdir. Bu şekilde devam etmesi durumunda iflas edeceklerdir. Bu nedenle geri kalmış ülkelerde 1 milyar dolara varan rüşvet dağıtmayı bile göze alarak, yerli işbirlikçiler aramaya başlamışlardır'

Atom enerjisi kurumu başkanı Okay çakıroğlu yer seçiminde 43 kritere bakılarak Sinop'a karar verildiğini belirtmektedir. Bu kriterlere ilave edilecek 44. Kriter de Sinop'un sessizliği ve sahipsizliğidir. hatta bu birinci kriter olarak düşünülebilir.

Sinop bugüne kadar hiçbir iktidar döneminde gereken desteği ve hizmeti alamamıştır. Hizmet noktasında Cumhuriyet dönemi hükümetlerinin tamamından alacaklıdır. Maalesef yılların ihmalkârlığı ve unutulmuşluğunun üzerine, ilave olarak nükleer belası da Sinop'un sırtına yüklenmek istenmektedir.

Hal bu ki yıllardır tamamlanmayı bekleyen, her seçim döneminde tamamlanacağı sözü verilen, seçim bittikten sonra unutulan, Boyabat Barajı tamamlandığında, hem bölge hem de ülke büyük bir enerji kaynağına sahip olacaktır.

Küresel ısınma ile birlikte turizm faaliyetlerinin Karadeniz'e yöneleceği, ancak nükleer endişesi ile Sinop'un bu yatırımlardan alabileceği payın da en asgariye düşeceği bilinen bir gerçektir.

Öyle ki, nükleer konusundaki gerçekler ortadayken, taraf olmak ve karşı durmak arasındaki fark siyasi tercihlere göre şekillenir olmuştur.

Özetle Türkiye nükleer enerjiden önce hidroelektrik, jeotermal, rüzgâr, biokütle, deniz kökenli yenilenebilir enerji, hidrojen enerjisi gibi enerji kaynaklarını değerlendirmeyi öncelik olarak ele almalıdır.

YENİ ŞAFAK GENEL KOORDİNATÖRÜ