Sınır ötesi operasyon ABD'siz olmaz

Emekli MİT Müsteşar Yardımcısı Cevat Öneş Ulus'taki patlamayı 'kör terör' olarak değerlendirmişti. Patlamanın sınırötesi operasyon tartışmalarının hızlandıracağını söyleyen Öneş, röportajımızın bu bölümünde Kürt Sorununun acil çözümüne vurgu yaparak, operasyonun risklerine ve çevremizde yaşananların yarattığı risk ve fırsatlara dikkat çekti.

Türkiye'nin Kürt meselesi bir demokratikleşme sorunudur, terör bu bütünlük içinde çok önemli bir paragraftır. Türkiye demokrasisini ne kadar derinleştirirse, siyasi iradeye sahip bir projenin uygulanabilirliğine süreklilik kazandırabilmesi durumunda, Kürt sorununu çözme konusunda o kadar mesafe alır. Bu konuda hem hükümetler ve devlet kurumlarında, hem de Kürt kimliği ile siyaset yapanlar bir travma yaşıyorlar. Yaşadıkları travma sorunun çözümünün PKK terörü ekseninde ele alınmasıdır. Sorun çok boyutlu. Siyasi, ekonomik, hukuki, sosyal, tarihsel, psikolojik olmak üzere uzatabileceğimiz çeşitli boyutları var. Böyle kapsamlı, çok boyutlu bir çözüm paketi ortaya konmadıkça, sonuç almak mümkün değil.

Yani Kürt sorunu bir partinin ya da bir kurumun sorunu değil, bütün Türkiye'nin sorunudur; ve bu sorun bölgesel ve uluslar arası gelişmeler ve bağlantılar sebebiyle de ağırlaşmaktadır. Bu yüzden Kürt siyasetçilere, kanaat önderlerine ve siyasi partilerine de önemli sorumluluklar düşmektedir. Söz konusu kesimler de sorunun çözümüne katkıda bulunmalı ve çözüm politikalarının ve projelerinin ayrılmaz parçası olmak zorundadırlar. O halde aşılamayan eşik olarak, öncelikle çözüme kilitlenmiş, demokratik düşünce ve kurumsal yapısının yaratılamayışı ve çözüm iradesinin ortaya çıkarılamayışıdır.

Siyasi iktidarlar ve partiler bu sorun karşısında, siyasal rekabet, oy kaybetme kaygısı gibi korkularla atılabilecek adımları atamadılar.

Abdullah Öcalan'ın yakalanmasından sonra farklı beklentilerle de olsa, örgütün silahlı saldırılarının azaldığı süreçler ile ABD'nin Irak'ı işgal ederek, Iraklı Kürtlere kazandırmak istediği fiili ve hukuki yapının gelişiminden önceki dönemlerin, olması gereken şekilde kullanılamadığını söyleyebiliriz. Toprak bütünlüğü, devletin tekliği, milletin birliği gibi cumhuriyetimizin temel prensipleri ve felsefesi korunarak, çözümler üretilmesi imkanlarının bugün de bulu-nabileceğini kabul edebilmeliyiz.

Bu sorunu çözecek tek şey siyasi irade. Bu yüzden içinde bulunduğumuz seçim dönemi iyi bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Bu konuda çözümsüzlüğü sürdüren eğilimlerden kaçınılmalı. Tekrar edeyim k, bu sorun bizim sorunumuzdur ve ancak biz çözebiliriz. Sorun çözümü için, terör örgütünün marjinal hedeflerine göre değil, demokratik yapımızı güçlendirecek hak ve özgürlüklerimizi genişletecek, sosyal bütünlüğü sağlayıcı projelerin hedefleri ile uyumlu çalışmalar yapılabilir.

Medyamızda bu konuda verimli, uyarıcı tartışmalar ve değerlendirmeler yapılıyor. Sınırötesi operasyonun koşulları, amaç-hedefler-süre-imkanlar dörtgeni içerisinde şekillenebilir. Ulusal çıkarlarımızın, bölgesel koşullar ve uluslar arası ilişkilerin yaratabileceği sonuçlardan etkilenme durumuna göre nihai kararlar alınabilir. Sadece PKK silahlı güçlerini hedef alan operasyonlar olumlu sonuçlar alınsa dahi yurt içi koşullar dikkate alındığında sorunu çözemeyeceği açıklıkla bilinmektedir. Kuzey Iraklı Kürt organizasyonları ve işgal gücü ABD'nin, Irak hükümetinin “dost” olup olmaması durumları farklı sonuçları davet etmektedir. Sorunla bağlantılı bölge ülkeleri ile AB ve BM gibi gelişmelere müdahil olabilecek yapıların takınabilecekleri tavırların önceden bilinmesi önemlidir. Bir sınır ötesi operasyonun yurt içinde yaratabileceği siyasi, ekonomik, sosyal sonuçlar ile tırmanabilecek terör ortamının yaratabileceği yapının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Türkiye devleti ve kurumları bu konuda çok tecrübeli ve olması gereken yeteneklere sahip olup belirtmeye çalıştığımız şartları değerlendirebilecek ve gerektiğinde etkinlikle uygulayabilecek potansiyele sahiptir. Türkiye, demokratik politikaları ile, kendi iradesi ve yönlendirmesi içerisinde, bölgesel ve uluslar arası koşulların desteğini alabilecek jeopolitik, jeostratejik öneminin kazandırdığı potansiyel gücü ile sorunu silahlı yollara başvurmadan çözebilecek imkanlara sahiptir.

Önceki soru içerisinde bu sorununda cevabını verdik. Önümüzdeki orta vade içerisinde süper güç olma vasfını korumaya devam edecek olan ABD ile ulusal çıkarlarımız hususunda ortak uzlaşmaların yaratılması gerekliliği açıkça ortaya çıkmaktadır. Bu arada 2008 ABD başkanlık seçim süreci sonuçlarını da dikkate alarak yeni politikalar üretme durumundayız.

İfade ettiğimiz gibi ortaya çıkan sonuçlar, bugün için sınırın sadece ve sadece teröristi takip ve yakalama ile bağlantılı olduğunu, uluslararası hukukun cevaz verdiği çerçeve içerisinde kalması gerektiğini göstermektedir.

En büyük maliyet süper güç ABD'nin çıkmak istediği bataklığa sürüklenerek, düşünülmesi ve konuşulmasını dahi doğru bulmadığım felaket senaryoları benzeri durumları ortaya çıkarabilir.

Şüphesiz yeni koşullar yaratabilecek ve yeni sorunları ortaya çıkarabilecektir. Yapılması zorunlu, mevzii, kısa süreli terörle mücadele operasyonları dışında, uzun süreli sorunlu bir bölgede konuşlanma gibi bir durumun yaratabileceği risklere de diğer sorular içerisinde cevap vermeye çalıştım.

Bu konuda bir şey söyleyebilmek için önce küresel olarak ne olduğuna ve bu sürecin Türkiye'ye etkilerine bakmalıyız. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra tek süper güç olan Amerika, kurmak istediği hegemonyaya uygun politikalarla dünyayı şekillendirmeye çalışmaktadır. Afganistan'la başlayıp, Irak ile devam eden işgal, Neo-con politikaların hedeflerini ve amaçlarını göstermektedir. Irak'ta kurulan yapı, anayasal düzen vs. tamamen ABD'nin hedefleri çerçevesinde gerçekleşmiştir.

Irak'ta kurulan bu gevşek federal yapı, Irak'ın parçalanması riskini arttırırken Kuzey Irak'ta bir Kürt varlığını da görünür kıldı. Bunun sonucu; Ortadoğu'da İran ve Afrika'yı da içine alacak şekilde etnik ve mezhepsel çatışma ortamına kazandırabileceği sürekliliktir. Buna İsrail-Filistin sorunun yaratmakta olduğu sonuçlara, Şii-Sünni bloklaşmasının yanı sıra bölgesel bir Kürt sorununun da gelişmekte oluşu dikkate alınırsa, karşılaşabileceğimiz riskler daha net anlaşılabilir.

İster ABD tek güç olsun, ister Rusya ya da başka merkez güçler ve ülkeler denkleme girsin, her durumda Türkiye jeopolitik, jeostratejik açıdan etkilenebileceği gibi risk ve fırsatlar yönüyle de önemi artacaktır. Bütün bu gelişmeler ve beklentiler Türkiye'nin iç politikasını doğrudan etkiliyor. Ve yeni riskleri ve fırsatları gündeme getiriyor. Bu yüzden çevremizdeki gelişmeleri dış politika açısından değerlendirirken sadece risklerin ve tehditlerin çokluğunu değil, fırsatları da gündeme taşımak, değerlendirmek gerekiyor.

Risk dendiğinde ilk akla gelen Irak'ta ve bölgedeki etnik ve mezhepsel çatışmalardaki sürekliliktir. Ki bu yeni sıcak bir çatışmalara da dönüşebilir. Ancak bu aynı zamanda Türkiye'nin bölgede daha aktif rol alabileceği fırsatları da içinde barındırıyor. Ancak her iki durumda da yani risklerden korunmanın, fırsatlardan yararlanmanın bir koşulu var. O da içerde demokrasimizin güçlendirilmesidir.

Eğer bunları biz konuşuyorsak, farkında olunmaması mümkün değil. Ama Türkiye çevresinde yaşanan değişimlere harcayacağı enerjiyi içerde kısır çekişmelere harcıyor. Enerjisini dar ufuklu iktidar savaşları ile tüketiyor. Bunu bir sorumlu aramak için söylemiyorum, ki böyle bir tutum doğru da olmaz. Burada belirleyici olan iktidarı ve muhalefeti ile siyasi irade olacak. Esasen siyasi irade, tüm kurumsal yapıların üzerinde oluşturulan kurumsal bir duruştur. Bu noktada siyasi irade oluşturamama ve siyasi irade ile uyumlu politikalar ve projeler üretememe sorunumuz var.