Yeni küresel ekonomik kriz ve gelecek

Tüm dünyaya yayılan ekonomik krizin ardından, birçok kişi, Karl Marks'a atıfta bulunarak, öngörülerinde ne kadar haklı olduğunu dile getirmeye başladı. Ne var ki, kapital ekonomide bir şeylerin yanlış gittiğini söylemek için ille de Marksist olmanız gerekmez. Nitekim, kapitalizmin krizlere açık olduğu tezini, sadece Marksistler savunmamaktadır. Aksine, neo – klasik teori gibi diğer birçok teoride, kriz teorileri mevcuttur. Dolayısıyla, şu an yaşanan krizde, Marks'ın söylediği gibi, kapitalizmin tamamıyla çökeceği gibi bir anlam çıkarmak doğru değildir.

Sistem, acı verici olsa da, her kriz sonrası bir çözüm üretmektedir. Burada, Marksist teoriyi diğerlerinden ayıran en önemli fark, Marks'ın, kapitalist krizlerin ölümcül olduğunu iddia etmesidir. Marks'a göre, kapitalizmin sonunu krizler getirecektir. Kapitalizmin sonunu krizlerin getireceği konusu bir hayli tartışmalı olsa da, kapitalist krizlerin ölümcül sonuçları olduğu maalesef doğrudur. Zira, kapitalizmin en büyük düşmanı kapitalizm dışında değil, kapitalizmin içinde yer almaktadır. Sermayenin küreselleşmesi ve uluslar arası hale gelmesi, piyasaları düzenleyecek olan kontrol mekanizmalarının yok olmasına neden olmaktadır.

Bu durum, ulusal devletleri, kendi iç denetimlerini yapmaktan alı koymakta, sistemi krizlere açık hale getirmektedir. Ayrıca, ekonomik yapı hızla küreselleşirken, politik ve sosyal yapılar yerelliğini sürdürmektedir. Şüphesiz bu durum, küresel yapıyla yerel yapı arasında büyük bir çatışma yaratmaktadır. Ekonominin nihai bir planı olmadığı için üretici hep daha çok kar hedeflemekte ve daha fazla mal üreterek pazarın büyük kısmını ele geçirmek istemektedir. Sonuçta, aşırı üretim sonucu, piyasada üretim fazlası oluşur ve karlar aşağıya çekilir.

Bu durum, genellikle şirketlerin iflas etmesiyle sonuçlanır. Böylece, toplumun geniş bir kitlesi işsiz kalır ve tüketim daha da azalır. Çöküntü ise, bu aşamada çoktan başlamıştır. Öte yandan, hemen hemen her krizde olduğu gibi faturayı yine çalışanlar ödemek zorunda kalır. Örneğin, ekonomik krizler sonucunda insanlar işsiz kalınca, çoğu zaman kimse, o işsizleri kurtarma planları yapmaz. Ya da, küçük ve orta boy işletmeler kapandığı zaman, bırakın çürükler ayıklansın, sistem kendi kendini temizliyor denir.

Şimdi ise, durum tam tersi. Kapitalin kaybedilme riski ortaya çıkınca, “piyasayı düzenlemek ve piyasaya yardım etmek gerek” deniyor. Herhalde, birçok kişinin ısrarla iddia ettiği, “çözüm kendiliğinden gelecek ya da sistem tüm acılara rağmen kendi çözümünü kendisi üretecektir” tezi bunu ifade etmektedir. Neyi ifade ettiği tam olarak bilinmez ama itiraf edilmelidir ki, bugüne kadar devletin serbest pazar ekonomisine müdahale etmesine hayretle bakanlar, bugün sessizliğe bürünmüş durumdalar.

Ne kadar ilginçtir ki, ABD'nin, dünyada tek hegemon olma projesi, bir dış tehdit tarafından değil de, kapitalist sistemin içsel dinamiklerini kontrol eden mekanizmaları, iyi kontrol edememiş ve geliştirememiş olmasından dolayı sona ermek üzeredir. Örneğin, daha geçen gün, ABD'li analistler tarafından yapılan açıklamada savaş zamanlarında bile, ABD Kongresi'nden istediği bütçeyi çıkarmakta zorluk çekmeyen Pentagon'un, yeni kabul edilen bütçe planı nedeniyle alarma geçtiği duyuruldu. ABD'li Savunma analistleri, yapılacak kesintilerin, gelecekte ABD'yi “dünyanın süper gücü konumundan düşüreceğini” öne sürüyorlar.

"Öyle gösteriyor ki, ABD, küresel hegemonyasını artık sadece politik ve askeri üstünlüğüyle sürdürebilecektir. Tarihten aldığımız dersler, ABD'nin bu koşullar altında, askeri gücünü fazlasıyla kullanmak isteyeceğini söylemektedir. Bir diğer ifadeyle, büyük küresel güçler, kazanımlarını devam ettirebilmek için dünya sınırlarını belli aralıklarla değiştirmek zorundadırlar. Dolayısıyla, ABD'nin geçmişte yaptığı, Afganistan ve Irak müdahalelerini, sadece dünya enerji kaynaklarını tümüyle ele geçirmek şeklinde yorumlamak, dünya siyasetinin bütününü iyi görmek adına eksiklik yaratacaktır. Zira, bu harekatlar, “küresel çapta talep yaratıcı müdahalelerin” sadece başlangıcıydı. Gerek dünya ekonomisi, gerekse dünya siyaseti, çok ciddi bir sınavdan geçmektedir. Umut ederiz, “dünya paylaşım alanları” yeniden bölüşülürken, Türkiye'yi de bir çıkmazın içine çekmeye çalışmazlar. Lütfen, dikkat ediniz… "