YÖK Başkanına sahip çıkmalı

İlkokul yıllarının hayal dünyasında, soranlara asistan olacağımı söylerdim. Bunun için üniversite mezunu olmak gerekiyordu. Halkın büyük çoğunluğunun okuma yazma bilmediği, çoğu köyde ilkokul olmadığı 1960'lı yıllarda, üniversitede okumak hayal gibiydi. 1960 İhtilali sonrası başladığım ilkokulda, saman kağıda, siyah beyaz baskı, ders kitaplarının okumayı özendirecek bir görüntüsü yoktu.

Üniversiteden beklentilerim büyüktü. Öğrencilik yıllarımda, üniversite ortamını tanımaya çalıştım. Anarşinin kol gezdiği 1970'li yıllarda, üniversiteleri derinden etkileyen ve birçok gencimizin hayatına mal olan, ideolojik çatışmalardan zarar görmeden, öğrencilik yıllarımı iyi değerlendirmeye çalışıyordum. Önceliğin üniversiteyi bitirmek olduğunun bilincindeydim. Derslerde hocaları dikkatle izler, bazen odalarına gider, sohbetlerini dinlerdim. Türk Tarih Kurumunun düzenlediği haftalık konferansları izlemek benim için ayrı bir zevkti. Bilim ve fikir adamlarının doyurucu konuşmaları ilgimi çeker, sorulara nezaketle verdikleri cevapları izlerdim. Bir ihtilal sonrası başladığım eğitim hayatını bir ihtilal öncesi tamamlamıştım.

1981 yılında çıkan YÖK yasası ile yıllar önce düşlediğim, asistanlığın ismi, araştırma görevlisi olmuştu. Yeni yasa ile araştırma görevlilerinin sözleşmesi yıldan yıla yenileniyordu. Görevin uzatılmama ihtimali, araştırma görevlileri için, bugün de olduğu gibi, endişe kaynağı oluşturuyordu. Girdiğim sınavlarda başarılı olmuş, araştırma görevliliğine başlamıştım. Bir taraftan derslere giriyor, diğer taraftan bildiri ile sempozyumlara katılıyordum. Akademik unvanlara paralel olarak, yetki ve sorumluluklar da artıyor, dışardan fark edilmeyen zorlu bir çarkın giriyordum. Bölüm başkanlığından, yüksekokul müdürlüğüne, dekanlıktan rektörlüğe kadar yaptığım görevlerde, üniversite gençliğinin temel sorununun, kendilerine uygulanan yaptırımlarda olduğunu görüyorum. Ülkemizde gençlik ve aydınların gördüğü baskıyı, başka kesimler görmüş değildir. Aydın ve öğrenci kitlesi, elinde yaptırım gücü olmayan ülkemizde en tehlikeli iş olan düşünen beyinlerdir. Bir zamanlar YÖK'ün kuruluşunu protesto eden öğrencilere disiplin cezaları verildiği bilinen bir durumdur. Dünyanın önde gelen üniversitelerinin bulunduğu ABD'inde öğrenciler öğretim üyelerini değerlendirirken, Türkiye'de üniversite gençliğini gözden çıkarma pahasına yaptırımlar uygulanmaktadır. Gelişmiş ülkelerde serbest olan bir konunun, ülkemizde yasaklanması gerçekçi nedenlere dayanmıyorsa, uygulamanın sürdürülmesi anlamsızdır. Otuz yıl önce üniversitelerde türban sorunu yokken bugün ülke gündemini işgal etmektedir.

Kılık kıyafet konusu, özellikle bayann kıyafeti her dönemde tartışılmış bir konudur. Mustafa Kemal Atatürk. 21 Mart 1923 tarihinde Konya'da Kızılay kadınlar şubesinin düzenlediği çay ziyafetinde yaptığı konuşmada şu görüşlere yer vermiştir: "Bizim örtünme meselesinde göz önüne alacağımız şey, bir yandan milletin ruhunu, diğer yandan hayatın gereklerini düşünmektir... Bizim kadın hayatımızda, kadının giyim şeklinde yenilik yapmak meselesi söz konusu değildir. Milletimize bu konuda yeni şeyleri bellettirmek zorunda değiliz. Belki ancak, dinimizde, milliyetimizde, tarihimizde zaten var olan, sevilen adetlere düzenli akış vermek söz konusu olabilir". (Atatürk'ün Söylev ve demeçleri, Atatürk Araştırma Merkezi yayınları, Ankara 2007,s.542,544).

Cumhuriyetin onuncu yılında "çelik ağlarla ördük ülkeyi yeni baştan" mısrasıyla övünürken, Türkiye son elli yılda yasaklarla gündeme gelen bir ülke olmuştur. Daha önce 1960 ihtilali, 1971 muhtırasını yaşamış olan Türkiye, bugünkü noktaya 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle gelmiştir. Anarşinin baş sorumluları arasında görülen üniversiteler disiplin altına alınmış, 1981 yılında çıkarılan, YÖK yasası ile üniversitelerdeki özerk yapı yerini, merkezi yönetim anlayışına bırakmıştır.

Türk aydınları da yasakçı zihniyetin takibine uğramış, bir kısmı komünistlik, bir kısmı milliyetçilik, bir kısmı da inançlarından dolayı suçlanmış ve sakıncalı görülmüşlerdir. Günümüzde, dizeleri dilden dile dolaşan, şair Nazım Hikmet, vatan özlemi ile yurt dışında vefat etmiştir. 1945'li yıllarda milliyetçi aydınlar hedef seçilmiş, 12 Eylül 1980 sonrası, başta Prof. Dr Mümtaz Sosyal olmak üzere, Türkiye'nin saygın bilim adamları üniversitelerden atılmıştır. 9.Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, eski başbakanlardan, Bülent Ecevit ve Necmettin Erbakan siyasi yasaklı tatmışlardır. Cumhurbaşkanımız Abdullah Gül düşüncelerinden dolayı gözaltına alınmış, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan okuduğu şiirden dolayı gereksiz yere mahkum olmuştur. Çoğu, düşünür ve basın mensubu yasaklardan nasibini almıştır.

Tarihteki örnekler, bilim ve sanat adamlarının baskıcı yönetimlerden uzaklaştığını ve özgürlüklere sığındığını göstermektedir. 1933-1953 Yılları arasında Avrupa'dan özellikle Almanya'daki Hitler zulmünden kaçan bilim adamları Türkiye'ye sığınmış ve ülkemiz üniversitelerinde görev yapmışlardır. Bunun sonucu, Türk yükseköğretimi hızlı bir gelişme içine girmiştir.

Ülkemizde, İnsan hak ve hürriyetleri, Avrupa Birliği istediği için değil, halkımıza verdiğimiz önem gereği genişletilmelidir. Çağdaş dünya, özgürlüklerin sınırını genişletip, marjinal gurupları kazanmak için program uygularken, ülkemizde, gereksiz yasaklarla gençliğin bölünmesi, demokratik devlet anlayışına ters düşen bir durumdur. Her yasağın istismar konusu olduğu bilinen bir gerçektir Fırtınalı bir kış gününde soğuktan korunmak için dışarıda atkısı ile başını örten öğrencinin, gizlice fotoğrafı çekilerek, rektörlük seçiminde malzeme olarak kullanılmasına bizzat şahit oldum. Ailesi ile birlikte kayıt sırasına girmiş ve kaydını yaptırmaya başlamış bir türbanlı öğrenciye isteği üzerine, kaydını tamamlayana kadar süre verilmesinin, aleyhime haber yapılmasını yaşamış birisi olarak, bu öğrencelerin karşılaştıkları durumları tahmin edebiliyorum. Üniversite yöneticilerine, özel durumlarda bile inisiyatif kullanmasına izin verilmemiştir. Böylesine istismar edilen ve gururu incinen gençlerin duygusunu anlayabilmek zor olmasa gerekir. Türban yasağının kaldırılmasını tartışırken, hoşgörü anlayışı içinde konuya bir de bu gözle bakmakta fayda vardır.

Kriz dönemlerinin ürünü olan ve topluma bir fayda sağlamayan yasakların kaldırılmasında (163. madde vb.) yaşanan endişelerin gereksiz olduğu bugün daha iyi anlaşılmaktadır. Üniversitelerde, türban yasağının kaldırılmasına karşı dile getirilen endişelerin yersiz olduğu zamanla daha iyi anlaşılacaktır. Demokratik bir yaklaşımla, üniversitelerde yasakların kaldırılması gereğini ifade eden, YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan'ı, modern çağa hitap eden yaklaşımı ile takdir etmek gerekir.

Tarihten gelen köklü geleneklere, kuvvetli bir kültürel kimliğe sahip, dünya tarihinde büyük rol oynamış, milletimiz gençlerinin, başka ulusların etkisi altında kalabileceği veya kendisine yabancılaşabileceği düşünülemez. Bu tür yersiz endişeler ile topluma fayda sağlamayan yasaklarla, ülkemiz gündeminin meşgul edilmesi, Türkiye karşıtlarının keyifle seyrettiği, trajik bir durumdur. Okuma arzusu ile dolu Türk gençliğine, bir avuç özgürlüğü çok görmemek gerekir. Zira, bütün ümidimiz onlardadır.

* Prof. Dr., Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eski Rektörü