ABD global partner istiyor

WASHINGTON- ABD'nin önde gelen düşünce kuruluşlarından Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), Türkiye'nin AB genişleme sürecine dahil edilmesi için, "Batı dünyasının lideri ve Türkiye'nin stratejik partneri olarak" ABD'nin, bu süreçte açıkça rol alacağını belirtti. CSIS, FP Genel Başkanı Recai Kutan ve emekli Orgeneral Çevik Bir'in ABD temaslarını da içeren, son dönem Türk-Amerikan ilişkilerinin değerlendirildiği bir rapor yayınladı. CSIS'in raporunda, ABD Başkanı Clinton'ın Türkiye vizyonunun, sadece ikili Türk-Amerikan ilişkileri çerçevesinde değil, global boyutta anlaşılması gerektiği vurgulanarak, Türkiye'nin, Batı ile İslam dünyası arasında köprü olmasına ilişkin politikası çerçevesinde ABD'nin, AB üyeliği sürecinde açıkça rol alacağı belirtildi. Raporda, ABD, Türkiye'nin İslam ve Batı arasında köprü olması politikasını izlerken, iki ülkenin, AGİT İstanbul Zirvesi arefesinde yakın stratejik ve diplomatik ortaklığını pekiştirmeye çalıştığı kaydedildi.

Raporda, Clinton'ın Türkiye ziyaretinden kısa bir süre önce Recai Kutan başkanlığındaki Fazilet Partisi heyetinin ve 1997'de Refah-DYP koalisyonunun görevden alınmasında başrolü oynayan emekli Orgeneral Çevik Bir'in ABD'ye düzenledikleri ziyaretlerde, Türkiye'nin geleceğine ilişkin farklı görüşleri ortaya koydukları belirtildi. CSIS'in raporunda, ABD yönetimi yetkilileriyle biraraya gelen FP'nin, "hiç şüphesiz, FP'nin muhtemel kapatılmasına karşı Amerikan desteği garantisi almaya çalıştığı" belirtildi. Raporda, ABD'nin, Refah Partisi dönemindeki koalisyon hükümetiyle iyi ilişkileri koruma arzusuna yönelik göstergeler bulunmakla birlikte, islamcıların hükümetten dışlanmasına reaksiyon göstermekte isteksiz davrandığı ve bu çerçevede de Kutan'ın ABD'den, Türk demokrasisiyle ilgili güvencelerden fazla bir şey alamadan döndüğü görüşü ortaya konuldu.

Kutan'ın ziyareti sırasında her fırsatta, İslami partilerin tehdit oluşturduğu iddialarının Türk ordusu ve sivil yapılanma tarafından abartıldığını ve bu kurumların milletin siyasi geleceğinde oynayacağı kilit rolü parti olarak ret ettiklerini vurguladığı hatırlatıldı. Kutan'ın, demokratik bir parti olarak görünmek istediklerini vurgulamakla birlikte islamcılıkla demokratlık arasında seçim yapmayı ret ettiği kaydedildi. Kutan'ın lakliğin yorumu konusunda yanlışlıklar bulunduğunu, anayasanın dinî ifade özgürlüğü sağladığını ancak bu hakkın, güçlü devlet bağlamında reddedildiği konusunda ısrar ettiği belirtildi. Raporda Fazilet Partisi'nin laikliğe karşı olmadığı ancak Türkiye'de laiklik algılamasının yanlışlığı üzerinde durduğu kaydedildi. Clinton'ın son açıklamalarının da doğruladığı bu tezler, Washington'da oldukça güçlü bir yankı bulurken, Ankara'da sağır kulaklarda yankı bulmayacağının beklendiği ifade edilen raporda, Türk ordusunun ülkenin laik devletinin koruyucu pozisyonunu devam ettirdiğine dikkat çekildi.

1997'de Refah Partisi liderliğindeki hükümete karşı 'silahsız darbe'de ön planda olan ordunun son dönemde geri planda kalmayı tercih ettiği belirtilen raporda, bunda FP'nin Nisan seçimlerindeki oy oranının düşük olmasının rolü olduğu ileri sürüldü. Raporda, ordunun kendini, ağırlığını koymak zorunda hissettiğinin düşünüldüğü ifade edilirken, buna örnek olarak geçen ay öldürülen Ahmet Taner Kışlalı'nın cenazesinde, tüm askeri elitlerin katılması ve bunun anlamının "anlaşılacağının" umulması olduğu kaydedildi. Raporda, MGK'nın Ekim toplantısında 28 Şubat kararlarının tam ve hızlı bir şekilde uygulanması isteğinin dile getirildiğine dikkat çekildi. Raporda, Türk ordusunun açmazının, bir yandan ülkenin batılı ülkeler topluluğuna üyeliğinin destekçilerinden olmasına rağmen diğer yandan, gerekli gördüğü zaman demokratik olmayan şekillerde müdahale etmek istemesi olduğu belirtildi. Bu durumun ise, Türkiye'nin batılı müttefikleri tarafından iyi karşılanmadığı hatırlatıldı.