"Olmak" için gerekli malzemeler

Hiçliğe talip olmak, aşkınlaşmaktır. Hiçlik nehrinde varoldukça, varlığın künhüne vardıkça, ''ben''in değersizleşmesidir. "Kendini ''hiç'' edersen, ''hep'' olma" cehdidir.

''Ben''le başlayan cümleler kurmaktan utanma ve korkma halidir.

Nefsi, kibirlerin en baş belası olan "ölümsüzlük" ve "sonsuzluk" hırsından arındırma becerisi, Borges gibi "Unutulsun diye yazıyorum" diyebilme cesaretidir.

Bir şey olmamak için, ahkam kesmenin, gevezeliğin, ahmaklığın, yaptığı her şeyi eser olarak görmenin yettiği zamanlarda, bu okyanusun pırıltılı enginliğine kendini bırakmanın yeterli olduğunu bilmek gerek.

Asil bir gelenek dalgasının getirip ruhumuza giydirdiği onur, erdem, adalet, bilgi, sevgi, vefa, fedakârlık ve hoşgörü, ''olma'' halinin mütemmim cüzüdür.

Borges, "Bir gelenek taklit edilmemelidir. Aksine sürmeli ve verimli olmalıdır. Canlı ve kesiksiz bir değişim içinde olmalıdır ve bu değişimle zenginleşmelidir" derken, aslında geçmişin kadim kodlarıyla bugünün erdemli düşüncesi arasında nasıl köprü kurmamız gerektiğinin de ipuçlarını sunmaktadır.

İnsan olma halinin, vicdanı köreltmemek anlamına geldiğine iman etmek; dahası, insanın, Yaradan''ın tecellisi olduğunu bilerek, iman etmek gerek…

Bütün bunların dışında, hayatın yanılgılı ışıltısının emrine verilmiş insanlık, kaba, ahlak yoksunu, zarafetten yoksun, hayvanî, yobaz ve kof bir güruh olarak varlığını sürdürür.

Hilmi Ziya Ülken, insanlığın, "ruhta inkılap geçirmek" olduğunu söylerken, aslında bir de görev yüklüyor ademoğullarına. Ruhunu, kötülüklere peşkeş çekmekten berî duran herkes için kurtuluş müjdesidir bu aynı zamanda… Yani insan bilmelidir ki, gerçeği bildikçe, gördükçe, gerçeğe uygun hareket ettikçe, ruhunu hakiki ve hikmetli olanla besledikçe ''olma'' halinin şahikası olacaktır.

Dünya bizim çevremizdir. Sokağımızdan, mahallemizden, kentimizden, ülkemizden… dışarı doğru açıldıkça, bu daire belki biraz büyür fakat sokağımızın bir köşesi ile örneğin Endonezya''nın bir mahallesi arasındaki mesafe sadece coğrafi ve matematiksel bir uzaklıktır. Büyük bir bütünün uzaklara bırakılarak yeryüzü sınavına tâbi tutulduğunun bilincine varıldığı anda, bütün bu ayrıntıların yok olduğunu hemen fark ederiz, etmeliyiz.

Ölümlerin, kalımların, açlıkların, toklukların, aşağılanmaların ve yüceltilmelerin de bu sınavlar dairesinde olduğuna ve fakat hakkaniyet savaşının daima insandan yana olması gerektiğine inanmalıyız.

Mesele aslında şudur:

Yaşadıkça ve yaşlandıkça, tek emelimiz olan ''hiç''liğe doğru yol aldıkça, geçmişin pişmanlıkları ve ertelenmişliklerinin gelecek perspektifine dönüşmesi gayretinde olunmalıdır.

Eğer varsa, bu kaygıları hayatın parçaları haline dönüştürebilmek için de, ''insan olma'' erdeminin paçalarına yapışmak, bu ilmi kuşanmak gerekir. Çünkü, ''olma''nın ya da ''olabilmenin'' en önemli göstergesi görmek, dinlemek, anlamak, tahammül etmek, empati yapmak, saygı duymaktır.

İşte, ancak bu ana malzemelerle ''olma'' ilminin kapısı aralanabilir. Yoksa, söylenmiş ve/ya söylenecek olan bütün sözler laf ü güzaf…