Savaş lordları kan ağlattı

Uzun yıllar boyunca savaşlar, çatışmalar ve siyasi krizlerle anılan Ortadoğu, 2016 yılında da dünyadaki krizlerin ve çatışmaların merkezinde yer aldı.

Dünyadaki petrol rezervlerinin yüzde ellisine sahip Ortadoğu bölgesi, 2016'da da yoksulluk, savaş ve çatışmalarla anıldı. Bölge ülkeleri, düşük petrol fiyatlarından kaynaklanan ekonomik sıkıntıların yanı sıra bölgedeki çatışmaların yüklediği savaş koşulları ve insani krizlerle mücadele etti. Çatışmaların en yoğun yaşandığı ülkeler ise Irak, Suriye ve Yemen oldu.

Mısır'da, demokratik yollarla seçilen ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'ye karşı üç yıl önce gerçekleştirilen askeri darbenin ekonomik sonuçları en çok 2016 yılında hissedildi. Mısır, IMF'ye teslim olurken ülkenin resmi para birimi cüneyh, dolar karşısında yüzde 247 değer kaybetti. Bunun yanı sıra, sokaktaki vatandaş birçok temel gıda maddelerinin temininde sıkıntı yaşadı ve kara borsa patlak verdi.

İsrail'in Filistinlilere yönelik insan hakları ihlalleri devam ederken, 2016'da Tel Aviv yönetimini en çok zora sokan gelişme Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) İsrail'den Yahudi yerleşimi birimlerini “derhal ve tamamen” durdurmasını talep etmesi oldu.

Katı mezhepçi politikalarla bölgede yayılmacılık ve nüfuz peşindeki İran, geride kalan yıl da özellikle Yemen, Irak ve Suriye'deki krizlerde bölge halklarının taleplerini görmezden gelerek, despot rejimlere ve mezhepsel ideolojiye sahip terörist gruplara desteğini sürdürdü. Irak'ta, Devrim Muhafızları Ordusu'nun desteklediği Haşdi Şabi milislerinin insan hakları ihlalleri de 2016'da uluslararası kamuoyunda yankı buldu.

Suriye iç savaşından kaynaklanan tehlikeleri bertaraf etmek için Türkiye ve Türk ordusu tarafından eğitilmiş Özgür Suriye Ordusu grupları Kuzey Suriye'de terör örgütü PYD ve DEAŞ'a karşı kod adı Fırat Kalkanı olan askeri operasyonu başlattı.

Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyonun Mart 2015'te, İran destekli Husilere yönelik başlattığı operasyonlar geride kalan yıl da devam etti. Ülkede savaşın neden olduğu yıkım nedeniyle Yemen halkı dünyanın en büyük insani felaketlerinden biriyle karşı karşıya geldi. Yemen'deki gıda kıtlığını gözler önüne seren fotoğraflar 2016'da hafızalarda yer etti.

Lübnan'daki Hizbullah örgütünün Suriye'de cephe hattında üstlendiği rolle birlikte Hizbullah bayraklarına sarılı Lübnan'a gelen cenazeler de giderek çoğaldı. Yıl sonuna yaklaşırken Lübnan siyasetinde iki buçuk yıldır devam eden cumhurbaşkanlığı krizi çözüldü. Hizbullah'ın da içinde yer aldığı “8 Mart Bloku”nun adayı Maruni Hristiyan Özgür Yurtsever Hareketi Lideri Mişel Avn, Ekim ayının sonunda Lübnan meclisi tarafından cumhurbaşkanı seçildi.

Irak'ta 2016'nın en önemli gelişmesi ülkenin büyük bölümünü kontrolünde tutan terör örgütü DEAŞ'a karşı topyekun mücadele başlatılmasıydı. Bu mücadele sırasında Haşdi Şabi milislerinin insan hakları ihlalleri ile hükümete karşı protesto gösterileri de 2016'da gündemi meşgul etti.

Suriye, yaklaşık 6 yıldır devam eden iç savaşın meydana getirdiği yıkım nedeniyle geride kalan yılda da çatışma, istikrarsızlık ve insani krizlerle anıldı. Suriye rejimi, Rusya ve İran'ın desteğiyle 2016'da elinde bulundurduğu toprakları genişletti. Suriye krizine çözüm bulmak için Türkiye, Rusya ve İran arasında 23 Aralık'ta Moskova'da yapılan görüşmeler meyvesini vererek yılın sonunda ateşkes mutabakatı sağlandı. Türkiye ve Rusya'nın garantörlüğünde Suriye rejimi ile muhalifler arasında sağlanan ateşkes, 30 Aralık saat 00.00 itibarıyla yürürlüğe girdi.

2016 yılının ilk günlerinde Suudi Arabistan vatandaşı Şii din adamı Şeyh Nimr'in idam edilmesinin ardından Suudi Arabistan'ın İran'daki büyükelçiliği ve konsolosluğu ateşe verildi. Bunun ardından Riyad yönetimi, Bahreyn, Sudan ve Komor Adaları'yla birlikte Tahran ile diplomatik ilişkilerini kesti.