ABD ve Japonya düzeyinde yatırım

Türkiye 2009-2018 dönemini kapsayan 10 yılda kamu sabit sermaye yatırımları kapsamında ABD ve Japonya seviyesinde yatırım gerçekleştirdi. Ancak, söz konusu ülkelerin GSYH büyüklükleri, gelişmişlik seviyeleri, yüzölçümleri, nüfusları ve mevcut altyapıları dikkate alındığında Türkiye’nin daha fazla kamu yatırımına ihtiyacı bulunduğu değerlendirmesi yapılıyor. Yaşam kalitesinin yükseltilmesi, rekabet gücünün artması ve sürdürülebilir büyüme, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarının azaltılması için ciddi oranda kamu yatırımına ihtiyaç duyulurken, Türkiye gelecek yıl kamu yatırımlarında önemli oranda kısıcı tedbirler alacak.

İMALAT SANAYİİ VE ULAŞTIRMAYA ÖNCELİK

Buna göre, 2019 yılında sabit sermaye yatırımlarının kamu kısmında Türkiye gelecek yıl yüzde 36,1 oranında azaltmaya gidecek. Özel kesim sabit sermaye yatırımları ise yüzde 2 oranında artış gösterecek. Özel kesim yatırımlarının imalat sanayii, ulaştırma ve konut alt sektörlerinde yoğunlaşması, yanı sıra turizm sektörünün payının yüzde 3,6 seviyesinde artış kaydetmesi bekleniyor.

2018’DE KAMU PROJELERİ ÖN PLANDA

Bu yıl gerçekleşen yatırımların sektörel dağılımı incelendiğinde kamu kesimi yatırımlarının reel olarak yüzde 1,4 oranında artacağı bekleniyor. Bu dönemdeki yatırımların yüzde 47,9’unun merkezi idarelerce, yüzde 37’sinin mahalli idarelerce, yüzde 13,2’sinin işletmeci KİT’lerce, yüzde 0,1’inin ise özelleştirme kapsamındaki kurullarca, yüzde 1,8’i de döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından sağlanacak. 2018 yılında özel kesim sabit sermaye yatırımlarının yüzde 1,8 oranında artış kaydedecek. Söz konusu yatırımların cari fiyatlarla imalat, turizm, eğitim alanında olması beklenirken, özel sektörün bu yıl enerji, konut ve ulaştırma alt sektörlerindeki yatırımlarının ağırlığının düşmesi bekleniyor.

2019’da kamu için tasarruf

Bir ülkede farklı sektörlerde üretimin artması, ekonominin canlanması ve kalkınmanın gerçekleşmesinde ön koşul olan sabit sermaye yatırımlarının 2019 yılındaki seyri ise farklı olacak. Bu çerçevede kamu yatırımları 2019 yılında alınan harcama tedbirleri nedeniyle reel olarak yüzde 36,1 azalacak. Cari fiyatlarla kamu yatırımlarının 2019 yılında tarım, ulaştırma, eğitim sektörlerinde yoğunlaşması beklenirken, yatırımların merkezi idarelerce olan kısmı, 2018'e göre ciddi oranda düşecek ve yüzde 43 olacak. Yine mahalli idarelerce yüzde 44,7 oranında yatırım yapılacak. Yatırımların yüzde 11,6’sının işletmeci KİT’lerce, yüzde 0,1’inin özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 0,6’sının da döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından olması öngörülüyor.

ÖZEL SEKTÖRDE YÜZDE 2 ARTIŞ

Kamu yatırımlarının kısılacağı 2019 yılında özel sektör yatırımlarının ise reel olarak yüzde 2 artış göstermesi bekleniyor. Yatırımların ağırlığının ise imalat sanayi, ulaştırma ve konut alt sektörlerinde yoğunlaşacağı öngörülüyor. Yine gelecek yıl turizm sektörünün yatırımlar içerisindeki payının yüzde 3,6 oranında artış kaydedeceği de bekleniyor. Türkiye’nin son yıllardaki kalkınma hamleleri, kişi başına milli gelirin 10 bin dolarlara yükselmesinin temelinde ise 2009-2018 dönemindeki yatırım hamleleri geliyor. Bu kapsamda genel devlet yatırımlarının GSYH içindeki payının ortalamaları dikkate alındığında Türkiye 2009-2018 dönemini kapsayan 10 yılda yaklaşık AB ülkeleri ile ABD ve Japonya seviyesinde yatırım gerçekleştirdi. Ancak söz konusu ülkelerin GSYH büyüklükleri, gelişmişlik seviyeleri, yüzölçümleri, nüfusları ve mevcut altyapıları dikkate alındığında Türkiye’nin daha fazla kamu yatırımı yapması ihtiyacının doğduğu değerlendiriliyor.