'Dev'leşen şirketler yolsuzluk batağında

YAKUP KOCAMAN İSTANBUL

Reuters haber ajansının Amerikan Menkul Kıymetler ve Döviz Komisyonu'nun (SEC) bir yöneticisine dayanarak verdiği bilgiye göre, Amerika'da 2003 yılında yolsuzluğa bulaşan 199 özel şirketten 34 tanesi Fortune dergisinin dünyanın en büyük 500 firması listesinde bulunuyor. Haberde, Amerika'da 1998 yılında yolsuzluk olayına karışan 79 şirketin sadece 4 tanesinin Fortune 500 sıralamasında yer aldığı ve 5 yıl içinde finansal yolsuzluk olaylarının yüzde 5'ten yüzde 17'ye çıktığı belirtiliyor.

Duruma çare arayan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) 1998 yılında daha şeffaf yönetimi içeren 'Kurumsal Yönetim İlkeleri'ni (Corporate Governance) belirledi. Son yıllarda çıkan Enron ve Putnam gibi şirket skandallarından dolayı başı iyice ağrıyan Amerikan hükümeti de Sarbanes-Oxley isimli yeni bir yasayı yürürlüğe koydu. Almanya, Japonya ve Rusya da bu konuda adımlar attı.

Türkiye'de ise, bu konuda çalışmalar 2003 Ocak ayında Kurumsal Yönetim Derneği'nin kurulmasıyla başladı. Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) da, Temmuz 2003'te 'Kurumsal Yönetim ilkelerini' belirleyerek yayınladı. SPK Başkanı Doğan Cansızlar, bu ilkelere uyacak şirketler için İMKB bünyesinde ayrı bir endeks oluşturulacağını açıkladı.

Enerji devi Amerikan Enron firması bilançosunda ve şirket raporlarında herhangi bir olumsuzluk görülmezken aniden iflas ettiğini açıkladı. Yatırımcılarına 80 milyar dolarlık zarar veren Enron'un danışmanlığını yapan Andersen firması mahkemeya çıkarken, diğer yandan suçlamalar yatırımcıları Enron'a yönlendirdiği iddia edilen ABD'nin büyük finans kuruluşlarından Merrill Lynch üzerinde yoğunlaştı. Merrill Linch, 100 milyon dolar ödeyerek yargılanmaktan kurtuldu. Amerika'nın diğer büyük skandalları ise Worldcom ve Putnam ve yakın zamandaki Martha Stewart şirketlerindeki skandallar. Avrupa'da ise geçen yıl, İtalyan gıda devi Parmalat'taki 13 milyar dolarlık finansal yolsuzlukların ardından yatırımcılarda büyük firmalara karşı bir güven kaybı yaşandığı belirtiliyor.

----------------- imza------------------