Faizler yakında düşecek

Hazine Müsteşarı İbrahim Halil Çanakçı, ekonomideki sıcak gelişmeleri Yeni Şafak'a değerlendirdi. Son dönemde piyasalarda yaşanan dalgalanmadan ekonominin çok az etkilendiğini belirten Çanakçı, Türk ekonomisinin bu tip dalgalanmalardan etkilenmeyecek kadar sağlam temele oturduğunu söyledi. Çanakçı, dagalanmayla birlikte yükselen faizlerin de bir süre sonra eski seviyesine gerileceğini bildirdi.

IMF Türkiye Masası Şefi Rıza Moghadam başkanlığındaki teknik heyetin 8. gözden geçirme çalışmalarının 19 Haziran'a kadar süreceğini belirten Çanakçı, bu ortak çalışmalarda ağırlıklı olarak yapısal reformların ele alınacağını söyledi. Gözden geçirmeyle ilgili olarak "sıkıntı" olmadığını belirten Çanakçı, "8. gözden geçirme için öngörülen tüm performans kriterlerini yakaladık. Yapısal reformlarda program dahilinde devam ediyor. Dolaysıyla incelemenin çok rahat geçmesini bekliyoruz" dedi.

Müsteşar Çanakçı, "Bu görüşmede, 2005 sonrası IMF ilişkiler konusunda ilk çalışma yapılacak. Biz çalışmalarımızı onlara sunacağız, onlar da kendi çalışmalarını bize anlatacak" diye konuştu.

AK Parti hükümeti ile birlikte IMF ile daha sağlıklı ve daha akıcı bir ilişki kurulduğuna da dikkat çeken Çanakçı, uygulanan ekonomik programın hükümetin programı olduğunu, önümüzdeki dönem uygulanacak olanında yine hükümetin programı olacağını söyledi.

Yüzde 6.5'luk faiz dışı fazla hedefinin aşağıya çekilip çekilmeyeceği konusundaki tartışmaları da değerlendiren Çanakçı, yüzde 6.5'luk faiz dışı fazla hedefinin Türkiye'nin borç stoğunun milli gelire oranına bakılarak belirlendiğini hatırlattı. Çanakçı, "Bu rakam, uzun hesaplamaların sonucunda ortaya çıkıyor. Bu rakamın, IMF'ye göre farklı bize göre farklı olması sözkonusu değil.

FDF, bu seviyede olacak demek doğru değildir. Borç stokunun düşmesi için ne kadarlık FDF gerekiyorsa, o hedef hesaplanıp belirlenecektir. Herkes kendi projeksiyonunu yapacak ve oturup konuşacağız" dedi.

Türkiye'nin IMF'ye olan borçları konusunda da yanlış rakamların telafuz edildiğini belirten Çanakçı, 1 Haziran itibariyle IMF'ye Türkiye'nin tam 22 milyar 487 milyon dolarlık borcu bulunduğunu, bunun da önceki dönemde kullanılan kaynaklardan doğduğunu söyledi. Çanakçı, 2003 yılından itibaren Türkiye'nin IMF'ye net borç ödeyicisi konumuna geçtiğini belirterek, "Geçen yıldan bu yana IMF'ye aldığımızdan daha fazlasını ödüyoruz" dedi.

Son dönemde piyasalarda yaşanan dalgalanmanın Hazine'nin finansman programı üzerinde çok sınırlı etki yaptığına dikkat çeken İbrahim Halil Çanakçı, Hazine bünyesinde oluşturdukları "risk birimi"nin sürekli, borç stoğunu analiz ettiğini söyledi. Çanakçı, "Risk birimi, Hazine'nin dalgalanmalardan en az nasıl etkilenir diye çalışma yapıyor. Ve bu çalışmanın sonucunda hangi enstrümanlarla borçlanılması gerektiğini belirliyor. Bu çalışmayı borçlanmayı yapan birime sunuyor. Borçlanmalar bu çerçevede yapılıyor" dedi.

"Mevcut faiz seviyesinin uzun süre devam etmeyeceğini" ifade eden Çanakçı, uluslalararası piyasalarda yaşanan hareketliliğin ortadan kalkmasıyla birlikte, "yurtiçindeki faiz oranların" gerileyeceğini bildirdi.

Takas kağıtlarının değiştirilmesiyle ilgili ihaleler hakkında bilgi veren Çanakçı, 2004 yılında vadesi dolan 3.1 milyar dolarlık takas kağıdının bulunduğunu hatırlatarak, değişim ihaleleri ile 2.4 katrilyon liralık bir kağıdı geri aldıklarını söyledi. Halen, yaklaşık 1 milyar dolarlık takas kağıdının bulunduğunu ifade eden Çanakçı, takas kağıdı olan bankalarla görüşmelerde bulunduklarını belirterek, talep olması halinde 16 Haziran'dan önce yeni bir değişim ihalesi açabileceklerini de vurguladı.

Türkiye'nin borç stoğunun çok yanlış değerlendirildiğini ifade eden Hazine Müsteşarı Çanakçı, borç stoku konusunda kamuoyunun yanıltığını söyledi. Çanakçı, "Borçların bir anda azalması mümkün değildir. Bir anda azalması için büyük bir kaynak girişi olması lazım. Burada bakılması gereken parametre, borç yükünün milli gelire oranıdır. Kamu borç stoğunun milli gelire oranı, 2001 yılında yüzde 91 iken, 2002'de yüzde 79'a, 2003 yılında da yüzde 70'e düştü. ABD'nın borç stoğunun milli gelire oranı yüzde 60'tır, Japonya'nın yüzde 100'ün üzerindedir. Döviz kurları yükseldiğinde borçlar arttı demek yanlıştır. O zaman milli gelir de arttı demek gerekir" diye konuştu.

Çanakçı, bir yılda borçlanmada önemli iyileşmeler elde ettiklerini belir terek, reel faizlerin yüzde 35'ten yüzde 10'lara indiğini, vadenin ise 9.5 aydan 15-16 aya yükseldiğine dikkat çekti.

Hazine Müsteşarı Çanakçı, son dönemde piyasalarda yaşanan dalgalanmayla birlikte, tüketimin daha mutedil hale geldiğini söyledi. Çanakçı, "Son dönemdeki gelişmelerle birlikte, kamu bankaları tüketici kredi limitlerini aşmama kararı aldı. Özel bankalar faiz arttırdı. Dolaysıyla tüketim talebinde bir yavaşlama oldu" diye konuştu.

Yerel yönetimlerin Hazine'ye olan borçlarına da değinen Hazine Müsteşarı, borçların silinmesi gibi bir uygulamaya gidilmeyeceğini ifade ederek, "2002 yılında yapılan ödeme planlarında hiçbir şekilde esneklik sözkonusu değil. Borçlarını ödemeyenler için gerekli işlemler yapılacak" dedi.

Kamuoyunda IMF borçlarının ertelenmesi olarak bilinen IMF borçlarının normal süresinde ödenmesine ilişkin çalışmaları da değerlendiren Çanakçı, konunun yanlış yorumlandığını söyledi. Çanakçı, "IMF'den kullanılan kaynakların, bir yıl önce ödeneceği varsayılıyor. Her ülkenin bu borçları normal zamanında ödeme hakkı bulunuyor. Biz de, geçen sene bu hakkı kullandık. 2004 ve 2005 yılındaki ödemeleri normal dönemine yani 2005 ve 2006'ya çektik. Bizim 2005 ve 2006 yıllarındaki geri ödemeleri de normal süresini yani bir yıl sonraya çekme hakkımız bulunuyor. Şimdi, finansman programı ile ilgili çalışmalarımız devam ediyor. Çalışmalar çerçevesinde bu hakkın kullanılıp kullanılmayacağı değerlendirilecek" dedi.

Çanakçı, son dönemde piyasalarda yaşanan dalgalanmanın ABD'deki faiz arttırımına ilişkin beklentiden kaynaklandığını ifade ederek, yükselen piyasalar arasında dalgalanmadan en az Türkiye'nin etkilendiğini vurguladı. Çanakçı, piyasalardaki yaşanan dalgalanmayla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:

"Türkiye'nin dalgalanmadan etkilenmesi derecesi, hem geçmiş dönemlere bakıldığında hem de diğer yükselen ekonomilerle kıyaslandığında çok düşük kaldı. Türkiye ekonomisinin temelleri geçmiş dönemle kıyaslanmayacak derecede güçlüdür. Enflasyon bekleyişlerini baktığımızda çok belirgin şekilde düşmüş durumda. Ekonomi canlılığını koruyor. Mali disiplin hiç bir dönemde görülmediği kadar kararlıklıkla sürdürülüyor. Borç stoğunun milli gelire oranı çok ciddi biçimde düşmüş durumda. İhracat çok güçlü şekilde artmaya devam ediyor. Turizm gelirleri programlanan çok üstünde artmaya devam ediyor. Merkez Bankası rezervleri çok güçlü. Bankacılık sektörünün kırılganlığı azalmış durumda. Hazine'nin borç stoğunun yapısı faiz ve kur hareketlerine karşı en az derecede etkilenecek seviyeye gelmiş. Tüm ekonominin temelleerindeki gelişmelere bakıldığında, ekonominin bu tür şoklara karşı dayanıklı olduğu görülür. İniş çıkışlar dalgalanma hareketleri olacaktır. Ama bizim bakmamız gereken temel gidiş yönüdür. Gidiş yönüde iyiye doğrudur. Bu tür iniş çıkışlar olacaktır. Döviz kurlarında konjektörel iniş çıkışlar olacaktır. Ama, bunlar ekonomik dengeleri bozucu etki doğurmayacaktır."

Yatırımcıya faiz yerine kira geliri ödenmesini öngören "Kira Sertifikası" ile ilgili yasa tasarısının tamamlanarak Başbakanlığa sunulduğunu ifade eden Çanakçı, yasal altyapısının oluşturulmasıyla birlikte sertifikanın uygulamaya konulacağını kaydetti.

HÜSEYİN ÖZAY / ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------