Türkiye ekonomisi, 2020 yılının ikinci çeyreğinden bu yana sürdürdüğü kesintisiz büyüme ivmesini 15’inci çeyreğe taşımayı başardı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre; Türkiye’nin Gayrisafi Yurt İçi Hasılası (GSYH), Ocak-Mart 2023 döneminde 4 trilyon 642 milyar 146 milyon lira olan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, bu yılın aynı döneminde 8 trilyon 822 milyar 248 milyon liraya yükseldi. Bu yılık ilk çeyreğindeki büyüme oranı yüzde 5,7 oldu.
İNŞAAT, SANAYİ VE TARIMDA GÜÇLÜ ÇIKIŞ
Deprem bölgesine yönelik harcamalar ve kentsel dönüşüm faaliyetlerinin hızlanmasıyla inşaat faaliyetleri ciddi artış kaydetti. İnşaatta büyüme yüzde 11,1, sanayide yüzde 4,9, tarım ise yüzde 4,6 oldu. Makine (%11,9) ve inşaat (%9,6) yatırımlarındaki güçlü artış dikkat çekti. GSYH'yi oluşturan diğer faaliyetlerden bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 5,5, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 5, sanayi yüzde 4,9, tarım yüzde 4,6, hizmetler yüzde 4,3, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 3,3, diğer hizmet faaliyetleri yüzde 2,8, gayrimenkul faaliyetleri yüzde 2,5 arttı. Finans ve sigorta sektörlerinin performansı ise yüzde 2 ile geçen dönemlerin gerisinde kaldı.
İHRACATTAN POZİTİF KATKI
İlk çeyrekte uzun zaman sonra net ihracat tarafından pozitif katkı geldi, net ihracat büyümeyi 1,6 puan destekledi. Bu dönemde mal ve hizmet ihracatı yüzde 4 artarken, ithalat yüzde 3,1 azaldı. Büyümeye en yüksek katkı 5,5 puanla tüketim harcamalarından geldi. Devletin nihai tüketim harcamalarının büyümeye katkısı 0,5 puan ile sınırlı kaldı. Sanayinin büyümeye katkısı 1,04 puan, inşaatın katkısı ise 0,55 puan oldu. Stoklar ise yüzde 4,4 ile negatif katkıyla büyümeyi aşağı çekti. Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları yılın birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 7,3 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 3,9, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 10,3 yükseldi.
MİLLİ GELİR 1 TRİLYON 158 MİLYAR DOLARA ÇIKTI
Yıllıklandırılmış milli gelir, bu dönemde 1 trilyon 158 milyar dolara ulaştı. Üretim yöntemiyle GSYH tahmini, 2024 yılının birinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 90 artarak 8 trilyon 822 milyar 248 milyon TL oldu. GSYH'nin birinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 285 milyar 572 milyon olarak gerçekleşti.
İŞGÜCÜ ÖDEMELERİ YÜZDE 108,4 ARTTI
İşgücü ödemeleri, ilk çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 108,4 arttı. Net işletme artığı/karma gelir yüzde 107,8 yükseldi. İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın birinci çeyreğinde yüzde 37,8 iken, bu oran 2024 yılı birinci çeyreğinde yüzde 42 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise geçen yılın birinci çeyreğinde yüzde 40 iken, 2024 yılı birinci çeyreğinde yüzde 44,2 oldu.
Göstergelerin iyileştiği dönemdeyiz
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "Cari açığın düştüğü, rezervlerin arttığı, risk göstergelerinin iyileştiği bir dönemdeyiz. Temel önceliğimiz olan enflasyonla mücadele konusunda aylık bazda aldığımız sonuçlar yılın ikinci yarısında yıllık bazda da belirgin düşüşler getirecek." ifadelerini kullandı.Yılmaz, Türkiye'nin siyasi istikrar ve güven içinde ekonomide öngörülebilirliğin sağlandığı bir ortamda, ekonominin güçlü performansını da sürdürdüğüne dikkati çekti. Cevdet Yılmaz, şunları kaydetti: “Ekonomimiz büyümeye devam ederken emeğin milli gelirden aldığı pay da artmaya devam etmektedir. Cari açığın düştüğü, rezervlerin arttığı, risk göstergelerinin iyileştiği bir dönemdeyiz. Temel önceliğimiz olan enflasyonla mücadele konusunda aylık bazda aldığımız sonuçlar yılın ikinci yarısında yıllık bazda da belirgin düşüşler getirecek. İşsizlik ise tek haneli seviyelerde seyrini sürdürüyor. İstikrar içinde, dengeli ve kapsayıcı büyüme ile kalıcı refah artışı için Orta Vadeli Programı'mızı kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz.”
Dış ticaret katkısı zirve yaptı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise, Türkiye ekonomisinin kesintisiz büyüme performansını 15 çeyrektir sürdürdüğüne değindi Büyümeye dış ticaret katkısının 1,6 puan seviyesinde gerçekleştiğini ifade eden Bakan Bolat, söz konusu katkının son 7 çeyreğin en yüksek seviyesinde gerçekleştiğini dile getirdi. Türkiye’nin, verisi açıklanan AB (27 üye ülke) ve G-20 ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ülkelerin başını çektiğini dile getiren Bolat, şöyle konuştu: “Büyümeye ilişkin veriler üretim, istihdam, yatırım, ihracat öncelikleri çerçevesinde oluşturduğumuz programın olumlu sonuçlarının artarak devam ettiğini göstermektedir. 2023 yılının ikinci yarısında başlayan ihracatın artması ve ithalatın azaltılması eğilimi sonucunda net ihracatın büyümeye katkısının 2024 genelinde pozitif olması beklenmektedir. Büyüme kompozisyonundaki bu dengelenme ile bir taraftan daha kaliteli bir büyüme patikasında ilerlenmekte, diğer taraftan makroekonomik istikrar güçlenmektedir.”
Dengelenme devam ediyor
İlk çeyreğe ilişkin büyüme performansını değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Uyguladığımız rasyonel, öngörülebilir ve kurala dayalı politikalarla ekonomimiz daha dengeli ve sürdürülebilir büyümeye doğru ilerliyor” ifadelerini kullandı. Bakan Şimşek yaptığı yazılı açıklamada, iç talebin büyümeye verdiği katkının 4,1 puan, net dış talebin katkısının ise 5 çeyrek sonra pozitife dönerek 1,6 puan olduğunu belirterek, aynı dönemde yatırımlar yüzde 10,3 artarken, makine ve teçhizat yatırımlarının aralıksız büyümesini 18'inci çeyreğe taşıdığını bildirdi. Mal ve hizmet ihracatının yüzde 4 büyüdüğüne işaret eden Şimşek, "Sanayi katma değeri yüzde 4,9 arttı. Yüksek teknolojili üretimin bu dönemde yıllık yüzde 21 büyüme kaydetmesi katma değer artışı için cesaret verici” ifadesini kullandı. Şimşek, ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 46 bin ilave istihdam sağlandığını anımsatarak, mevsimsel düzeltilmiş işsizlik oranının son 44 çeyreğin en düşük seviyesi olan yüzde 8,7’ye gerilediğini vurguladı. Yılın ikinci çeyreğine ilişkin göstergelerin ekonomideki dengelenmenin devam ettiğine işaret ettiğini bildiren Şimşek, şunları kaydetti: “İkinci yarıda net dış talebin pozitif katkı verdiği bir büyüme öngörüyoruz. Dengelenen büyüme kompozisyonu, düşen cari açık, artan güven, iyileşen beklentiler ve hızlanan dış kaynak girişi dezenflasyona önemli katkı sağlayacak. Fiyat istikrarına doğru yol aldığımız bu süreçte yapısal reformlara hız vererek katma değerli üretimi ve verimlilik artışını destekleyecek, vatandaşlarımızın refahını kalıcı olarak artıracağız.”
İŞ DÜNYASINDAN DENGELENME VURGUSU
İş dünyası temsilcileri, ilk çeyrek büyüme verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Pozitif büyümenin süreceğine vurgu yapılan açıklamalardan satır başları şu şekilde;
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.