Erzurum'un Olur ilçesine bağlı Ormanağzı Mahallesi'nde 'asırlık lezzet' olarak bilinen, yazın kavurucu sıcaklarda yapılan 'keş' tatlısı, kışın dondurucu soğuklarda sofralara taşınıyor.
Türkiye'de yalnızca Ormanağzı Mahallesi'nde yapılan 'keş' tatlısı için mesai, yaz aylarında başlıyor. Ağaçlardan toplanan dutun dev kazanlarda odun ateşinde şırası alındıktan sonra un karıştırılarak yoğruluyor. Kadınlar tarafından güneşe serilen keş daha sonra tahta sandıklara basılarak kış için depolanıyor.
Serin ortamlarda aylarca dinlendirilen keş, kış mevsimi geldiğinde de sandıklardan çıkarılıyor. Keserle yontulan keşten çıkarılan parçalar, cevizle birlikte dibekte dövüldükten sonra soğuk kış gecelerinde çay eşliğinde tüketiliyor.
Misafirlere ikram edilen bu özel tat, köy odalarında yapılan sohbetlerin ve akran buluşmalarının da önemli bir parçası oluyor.
Asırlık gelenek yaşatılıyor
Bölgede sadece kırsal Ormanağzı Mahallesi’nde yapılan keş tatlısı günümüzde mahalle sakinleri tarafından yaşatılmaya çalışılıyor. Kilerinde yazdan depoladığı keşi keserle parçalayan Yunus Sezgin ve arkadaşları, toplandıkları bir odada dakikalar süren tatlı yapımına başlıyor. Keş parçalarını cevizle birlikte dakikalarca döven arkadaşlar, tam kıvamına geldikten sonra tabaklara koyarak afiyetle yiyor.
"Kazanlarda pişirerek şırasını çıkarıyoruz"
Yazın bin bir zahmetle hazırlanan keşin kışın soğukta tüketildiğini söyleyen Yunus Sezgin, "Yazın ağaçlardan topladığımız yaş dutu kazanlarda pişirerek şırasını çıkarıyoruz. Ardından şıra unla karıştırılarak hamur şeklinde güneşe seriliyor. Bu işlemin ardından keşler serin depoda bulunan tahta sandıklarda beklemeye alınıyor. Kış mevsiminde de böyle cevizle dövülerek tatlı olarak tüketiliyor" diye konuştu.
Asırlık lezzette gelecek hedefi
Ormanağzı Mahallesi'ne has geleneksel tatlıyı yaşatmak için arkadaşlar olarak bir araya geldiklerini ifade eden Yıldırım Çalışkan ise yazın yapılan keş tatlısını kış aylarında cevizle karıştırıp, dibekte dövdükten sonra tükettiklerini söyledi. Tamamen doğal olan keş tatlısının kış aylarında enerji verdiğini anlatan Çalışkan, asırlık lezzeti geleceğe taşımayı hedeflediklerini belirtti.
