ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası küresel enerji piyasalarında yaşanan gerilim, petrol fiyatlarını yukarı yönlü hareketlendirdi. Brent petrolün 80 doların üzerine çıkması, akaryakıt fiyatlarının da artabileceği beklentisini güçlendirdi. Petrol fiyatlarındaki yükselişin kısa süre içinde pompa fiyatlarına yansıması beklenirken, bu durumun enflasyon üzerinde de baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor. Artan akaryakıt maliyetlerinin enflasyonla mücadele sürecini zorlaştırabileceği belirtilirken, geçmiş yıllarda uygulanan ve vergi düzenlemeleriyle fiyat artışlarını sınırlamayı amaçlayan eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınabileceği ihtimali de gündeme geliyor. Peki eşel mobil nedir?
İran’ın, ABD ve İsrail saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nı tanker trafiğine kapatması petrol piyasalarında sert bir yükselişe yol açtı. Küresel arz endişelerinin artmasıyla birlikte petrol fiyatlarında yaşanan hızlı tırmanışın, akaryakıt maliyetlerini de yukarı çekmesi bekleniyor.
Artan maliyetlerin kısa süre içinde pompa fiyatlarına zam olarak yansıma ihtimali gündeme gelirken, ekonomi yönetimi enflasyon üzerindeki baskıyı sınırlamak için yeni adımlar üzerinde çalışıyor. Bu kapsamda hükümetin, akaryakıt fiyatlarındaki artışı vergi ayarlamalarıyla dengeleyen eşel mobil sistemini yeniden devreye alma seçeneğini değerlendirdiği belirtiliyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların akaryakıt pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını önlemek amacıyla Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden dengeleme yapılmasını öngörüyor.
Buna göre, petrol fiyatı veya kur artışı nedeniyle litre fiyatında oluşan artış kadar ÖTV indiriliyor ve zam pompaya yansıtılmıyor. Fiyatların gerilemesi durumunda ise önce ÖTV artırılarak geçmişteki vergi kaybı telafi ediliyor. Böylece tüketici fiyatı sabit tutulurken, enflasyonist etki sınırlandırılıyor.
