3. Yargı Paketi TBMM'de

AK Parti Grup Başkanvekilleri Mahir Ünal ve Ahmet Aydın, Özel Yetkili Mahkemeler'in kaldırılmasına da öngören önergeye ilişkin bilgi notu hazırladı.

Bilgi notunda, CMK'nın 250. maddesi uyarınca görevli ve yetkili mahkeme ve savcılıkların uyguladıkları kuralların yeni sisteme alınmadığı vurgulandı.

Bilgi notunda ayrıca; CMK 250 kapsamına giren ve yeni sistemde TMK'nın 10. maddesinde düzenlenen suçları işleyenlerin sıfat ve memuriyetleri ne olursa olsun, özel yetkili ağır ceza mahkemelerinde yargılanacağına ilişkin hükmün kaldırıldığı belirtildi.

Yeni sistemde TMK 10. maddede düzenlenen suçlardan, görev sırasında veya görevden dolayı işlenmiş olsa bile cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılabilecek suçlar şöyle sıralandı:

'Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (TCK 302), cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak (TCK 309), cebir ve şiddet kullanarak TBMM'yi ortadan kaldırmak (TCK 311), cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmak (TCK 312), halkı Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı bir isyana tahrik etmek (TCK 313), silahlı örgüt kurmak (TCK 314), örgüt faaliyetinde kullanmak üzere silah sağlama (TCK 315), devlet aleyhine suç işlemek için anlaşmak (TCK 316).'

Bilgi notunda bu suçların dışındaki suçlar yönünden genel usul hükümlerinin uygulanacağı kaydedildi.

Mevcut sistemde arama, el koyma, yakalama, gözaltına alma, tutuklama ve iletişimin tespiti gibi koruma tedbirlerine ilişkin kararların özel yetkili ağır ceza mahkemesi üyesinden alınması uygulamasından vazgeçildiği de belirtildi. Yeni sistemde, sadece bu işlere bakmak üzere 'özgürlükler hakimleri' görevlendirileceği ve bundan böyle bu tür kararların bu hakimler tarafından verileceği, itirazların da yine bu amaçla görevlendirilen diğer hakimler tarafından karara bağlanacağı vurgulandı.

AK Parti'nin vereceği önergeyle, toplu halde işlenen suçlara ilişkin gözaltı süresinin 7 güne kadar uzatılabilmesine ilişkin hüküm de kaldırılıyor. Böylece gözaltı süresi kısalacak.

Önergeyle kaldırılacak diğer hükümler şöyle:

-Soruşturmanın gerekli kıldığı hallerde suç mahalli ile delillerin bulunduğu yerlere gidilerek soruşturma yapılacağına ilişkin hüküm,

-Soruşturma ve kovuşturmalarda kolluğun; şüpheli veya sanığı, tanığı, bilirkişiyi ve mağduru Cumhuriyet savcısının veya hakimin emriyle belirtilen gün, saat ve yerde hazır bulundurmaya mecbur olduğuna ilişkin hüküm,

-Bu mahkemelerin yargı çevresi içindeki genel ve özel bütçeli idarelere, kamu iktisadi teşebbüslerine, il özel idarelerine ve belediyelere ait bina, araç, gereç ve personelden yararlanmak için istemde bulunabileceğine ilişkin hüküm ile Türk Silahlı Kuvvetleri kıt'a, karargah ve kurumlarından istemde bulunulması halinde istemin, yetkili amirlikçe değerlendirilerek yerine getirilebileceğine ilişkin hüküm.

-Bu davalarda esas hakkındaki iddiasını bildirmek için Cumhuriyet savcısına, katılan veya vekiline; iddialara karşı savunmasını yapmak için sanık veya müdafiine makul bir süre verileceğine ilişkin hüküm,

-Mahkemenin, duruşmanın düzen ve disiplinini bozan sözlü veya yazılı beyan ve davranışlar hakkında yayım yasağı koyabileceğine ilişkin hüküm,

-İşin ivediliğine göre basın veya diğer kitle iletişim araçlarıyla tebligat yapılabileceğine ilişkin hüküm,

-Şüphelinin kolluk tarafından ifadesi alınırken, ancak bir müdafiin hazır bulunabileceğine ilişkin hüküm,

-Müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek almasının Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabileceğine ilişkin hüküm,

-Bu Kanun kapsamında yer alan suçlardan dolayı yapılan soruşturmada müdafiin terör örgütü mensuplarının örgütsel amaçlı haberleşmelerine aracılık ettiğine ilişkin bulgu veya belge elde edilmesi halinde, Cumhuriyet savcısının istemi ve hakim kararıyla, bir görevli görüşmede hazır bulundurulabileceğine ve bu kişilerin müdafiine verdiği veya müdafiince bu kişiye verilen belgelerin hakim tarafından incelenebileceğine ilişkin hüküm,

-Şüphelinin gözaltı süresince yalnız bir müdafiin hukuki yardımından yararlanabileceğine ilişkin hüküm.

Adalet Bakanı Sadullah Ergin, özel yetkili mahkemelere (ÖYM) ilişkin verilen değişiklik önergesine ilişkin eleştirilere, 'Tam da sözümüzün arkasında olan düzenlemedir' diye yanıtladı.

TBMM Genel Kurulu'nda, '3. Yargı Paketi' olarak adlandırılan tasarının 3. bölümünde verilen önergeler üzerinde görüşmeler sürüyor.

Bakan Ergin, ÖYM'lere ilişkin hazırlanan önergenin dağıtılmasından sonra kürsüye çıkanların, 'AK Parti'nin, TBMM'yi, kamuoyunu, ülkeyi yanılttığını' söylediklerine işaret etti.

Ergin, 'AK Parti sözcüleri, Başbakanımız, bakanlarımız ne zaman bu maddelerle ilgili konuşmuşlarsa şöyle dediler: '250. maddedeki yetkili mahkemeleri kaldıracağız. Devam eden davalar etkilenmeyecek. Terörle mücadelemize zarar verecek, darbe ve darbe girişimleri mücadelemize zarar getirecek bir adım atmayacağız. Uyuşturucu ve çetelerle mücadeleye ilişkin maddelerde zafiyet oluşturmayacağız' demiştir. Yaptığımız düzenleme, tam da sözümüzün arkasında olan düzenlemedir' diye konuştu.

CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar, Şanlıurfa Cezaevi'nde 13 kişinin yaşamını yitirdiğini anımsatarak, bu olayın Japonya'da olması halinde ilgili bakanın harakiri yapacağını söyledi.

Cezaevinde yattıklarını, cezaevlerinin şartlarını bildiklerini ifade eden Acar, cezaevi şartlarının iyileştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Acar, 'Türkiye'yi büyük bir hapishaneye döndürdünüz. Hukuk devletini yok ettiniz. Hukuku olmayan devlette, hiçkimse, partiler ayakta kalamaz' dedi.

BDP Adana Milletvekili Murat Bozlak, verilecek önergeyle isimsiz mahkemelerin geldiğini ifade ederek, 'İsim söylüyorum; 'AKP mahkemesi' deyin, isimsiz kalmasın. Düzenleme, Türkiye'yi demokratikleşmeye yönelik bir çalışma değil. Mahkemelerin yükünün azaltılacağı söyleniyor ancak bu şekilde azaltılamaz, yasaklayıcı mantık olduğu gibi kalıyor. AKP'nin güttüğü politikadan, düşüncede demokrat ama pratikte statükocu, özgürlüklere karşı olduğunu görüyorum. Sizi engelleyen ne?' diye sordu.

CHP Denizli Milletvekili İlhan Cihaner, verilen önergeyle, '8 özel yetkili mahkeme yetmez 30 tane getiriyoruz' denildiğini ifade ederek, 'Mevcut tüm hükümleri alıp, TMK içine koyuyorsunuz. Önergeye göre, tek dava kalsa bile bu mahkemeler devam edecek. Sıkıyönetim mahkemelerinden son DGM, sonra özel güvenlik mahkemeleri... M harfi sabit kalarak, tüm harf kombinasyonları kullanılmış olacak. Niyetiniz, 'hakim, savcıları yasa manyağı haline getirelim, iş yükü altına kalkamaz hale getirelim, sonunda genel af getirelim' ise bunu da açıkça söyleyin' diye konuştu.

Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, 'CMK'nın 250, 251, 252 yürürlükten kalkıyor. CHP, sanki 250, 251, 252 yürürlükte duruyormuş gibi bir hava yaratmak istiyor. Halbuki bu maddeler yürürlükten kalktı ve oradaki usule dair imtiyazlar da ortadan kalkmış oluyor. Bu büyük bir iyileştirme' dedi.

Özel Yetkili Mahkemelerle ilgili AK Parti'nin hazırladığı önergeye ilişkin gazetecilerin sorularını cevaplandıran Bozdağ, önergede CMK'un 250, 251 ve 252. maddesindeki bazı hükümlerinin yürürlükten kaldırıldığını, bunun da özel yetkili mahkemelerin kaldırılması anlamına geldiğini söyledi.

Bekir Bozdağ, CMK'un 252. maddesinin 2. fıkrasında, 'tutuklama süresi iki kat olarak uygulanır' hükmünün korunduğunu dile getirdi. Bozdağ, 'Bu çıkmış olsaydı, örneğin Alparslan Arslan tahliye edilmiş olurdu. Kamuoyunun çok rahatsız olacağı tahliyeler gündeme gelebilirdi. Bu nedenle bu fıkrayı tuttuk' dedi.

Bozdağ, 'Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak', 'Anayasayı ihlal', 'Yasama organına karşı suç', 'Hükümete karşı suç', 'Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı isyan', 'silahlı örgüt', 'silah sağlama' ve 'Suç için anlaşma' başlığıyla düzenlenen suçlarda Cumhuriyet savcılarının doğrudan soruşturma yapabileceğini ifade etti.

Diğerlerinin genel hükümlere tabi olacağını vurgulayan Bozdağ, MİT ile ilgili kısmın önergeye neden konulduğuna da açıklık getirdi. Bozdağ, 'Bunu koymamızın nedeni, özel kanun genel kanun, önceki sonraki kanun tartışması olur, bu noktada bizim yaptığımız önceki düzenleme sanki kaldırıldı anlamı çıkar gibi birtakım tereddütler yaşanmasın diye koyduk. Bir tereddüt olmasın bir kez daha açık yazıyoruz' diye konuştu.

Bozdağ, gözaltı süresinin 7 güne kadar artırılmasına ilişkin hükmün kaldırıldığını belirterek, savcının izin almadan açabileceği soruşturmalarla ilgili suçların ise isimlerinin yazılarak, belirgin hale getirildiğini kaydetti. Bozdağ, 'Bunları yazarak sınırlandırmış olduk. Onun dışındakiler ise genel hükümlere giriyor. Yani usul açısından önemli iyileştirmeler yapıldı' dedi.

Mevcut davalarla ilgili bir geçici hüküm getirileceğini belirten Bozdağ, 'Şu anda görüldükleri mahkemelerde sonuçlandırılacak. Davaların hepsi bulundukları mahkemelerde devam edecek' diye konuştu.

Bundan sonraki süreçte açılacak bir davanın mevcut davalarla birleştirilmesi söz konusu olduğunda nasıl bir düzenlemeye gidileceğine ilişkin soruya ise Bozdağ, 'Şu an devam eden davalar devam edecek, yeni soruşturmalar ise yeni usule göre yapılacak. Kaldıracağımız usulle ilgili hükümler, devam eden mahkemeler için de geçerli olacak' karşılığını verdi.

Çifte bir yargılama sistemi olacağına ilişkin eleştirilerin bulunduğunun hatırlatılması üzerine Bozdağ, 'Hayır olmayacak. Çünkü usul aynı. Örneğin geçici maddeye koyduk 'mevcut mahkemeler devam edecek' diye; bunların uygulayacağı usul ile öbürlerinin uygulayacağı usul aynı. Usulde bir farklılık olmayacak' şeklinde konuştu.

Bozdağ, soruşturma aşamasında tutuklama kararı veya tahliye kararı veren hakimle, yargılamada görev yapan hakimin aynı olmaması için bir hüküm getirileceğini belirtti.

Önergeyi savunan Bekir Bozdağ, şöyle devam etti:

'Baktığımız zaman hepsi sanık lehine bunlar. Buradakileri okursanız, esasen bunlar usule ilişkin şeylerdir. Örneğin dosyadan belge alamıyorlardı, şimdi herkes oradan belgesini alabilecek. Yani genel hükümlere tabi olacak. Müdafii sayısında genel hükümler nasılsa öyle olacak. Usulle ilgili soruşturulan ve kovuşturulan kişilerin aleyhine olan şeyler ortadan kalkmış olacak. Kanunlardaki genel kurallar uygulanacak, özel kurallar kalkmış olacak.'

Özel yetkili mahkemelerin kaldırılmasına ilişkin önerge hakkında 'CHP'lilerin ne değişti' eleştirilerinin hatırlatılması üzerine de Bozdağ, 'CMK'nın 250, 251, 252 yürürlükten kalkıyor. CHP sanki 250, 251, 252 yürürlükte duruyormuş gibi bir hava yaratmak istiyor. Halbuki bu maddeler yürürlükten kalktı ve oradaki usule dair imtiyazlar da ortadan kalkmış oluyor. Bu büyük bir iyileştirme' dedi.

Bozdağ, 'Cemaat mevcut davalarda yargılamalarına devam edecek, Hükümet ise kendi özel yetkili mahkemelerini kuruyor' şeklindeki yorumların hatırlatılması üzerine, 'O kadar çok iftira yapılıyor ki bunlar da bir başka iftira' dedi.

Öte yandan, TBMM Genel Kurulu'nda, AK Parti'nin, özel yetkili mahkemelerin alanına giren suçların ağır ceza mahkemelerinde görülmesini de düzenleyen önergesi okunmadan tartışma çıktı.

TBMM Genel Kurulu'nda '3. Yargı Paketi' olarak adlandırılan tasarının 74. maddesi üzerinde, AK Parti Grup Başkanvekilleri Mahir Ünal ve Ahmet Aydın ile arkadaşları tarafından önerge verildi.

Önerge okunmadan önce söz alan CHP Grup Başkanvekili Akif Hamzaçebi, maddenin Terörle Mücadele Kanunu ile ilgili;önergenin ise Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun maddeleriyle ilgili olduğunu belirtti. Hamzaçebi, 'Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun düzenlemelerini içeren bir madde, Terörle Mücadele Kanunu ile ilgili madde içinde görüşülemez' dedi.

Hamzaçebi, yapılanın, DGM anlayışının devam ettirilmesi olduğunu iddia etti.

Akif Hamzaçebi, İçtüzüğe göre değişiklik önergelerinin gerekçeler dahil 500 kelimeyi geçemeyeceğini ancak AK Parti'nin önergesinin 500 kelimenin üzerinde olduğunu belirtti.

TBMM Başkanvekili Mehmet Sağlam ve AK Parti Grup Başkanvekili Ayşe Nur Bahçekapılı, önergenin 500 kelimeye indirildiğini ifade etti.

BDP Grup Başkanvekili Hasip Kaplan, önergedeki her fıkranın ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiğini, bir önerge içinde toplu torba önerge olamayacağını söyledi. Kaplan, bu şekilde önergenin işleme alınamayacağını, anayasaya aykırı olacağını ifade etti.

MHP Grup Başkanvekili Oktay Vural, önergenin, komisyon tarafından değerlendirilmesinden sonra Genel Kurul'da ele alınmasını istedi.

AK Parti Grup Başkanvekili Ahmet Aydın, teknik ve hukuki açıdan önergelerinde bir sorun bulunmadığını kaydetti.

CHP Mersin Milletvekili Ali Rıza Öztürk, birleşimi yöneten Sağlam'a 'Ne bağırıyorsun' diye seslenmesi üzerine Sağlam da 'Sen niye bağırıyorsun' diye tepki gösterdi. Bunun üzerine Sağlam, kürsüden ayrıldı.

Verilen aranın ardından Sağlam, önergenin işleme alınmasına yönelik itirazlara karşı usul tartışması açtı.

Muhalefet milletvekilleri, daha önceki maddeler üzerinde yaptıkları konuşmada, ÖYM'lerin kaldırılmasına ilişkin hazırlanan önergeye tepki gösterdi.

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, AK Parti'nin özel yetkili mahkemelere ilişkin önergesinin, 'utanç belgesi' olduğunu savunarak, bunun geri çekilmesini istedi. Tanrıkulu, 'Özel yetkili mahkemeleri yeniden bizim önümüze getirmeyin' dedi.

BDP Muş Milletvekili Sırrı Sakık, İstiklal Mahkemeleri, DGM ve özel yetkili mahkemelerin aynı olduğunu ileri sürerek, 'Allah, İstiklal Mahkemeleri'nin de DGM ve özel yetkili mahkemelerin de sizin yeni mahkemelerinizin de belasını versin. Bu halka belanın dışında bir şey getirmiyor' diye konuştu.

CHP Mersin Milletvekili Ali Rıza Öztürk, AK Parti iktidarında Türkiye'nin normal bir hukuk devleti olduğuna inanmanın, saflık olacağını öne sürerek, 'Yasa yapma tekniğini de mi bilmiyorsunuz? Bürokratlarınız bilmiyorsa onları da değiştirin. Anlayış, taşımacılıktan ibaret; mevcut hükümleri başkasına taşımak. Bu önerge içinize siniyor mu? Hukuk adına utanç belgesi bu önerge. Hiçbir hukuk tekniği içermeyen, yasaya uyman bu önergeden utanıyorum' görüşünü savundu.