Askeri darbenin belgeleri açıldı

Genelkurmay Başkanlığı, 'kapalı' denilen arşivine ilişkin bilgileri Yeni Şafak'a anlattı. Askeri Tarihi ve Stratejik Etüt (ATESE) Daire Başkanlığı, son yüzyılın önemli askeri olaylarına ait belgelere ev sahipliği yapan arşivle ilgili çarpıcı bilgileri aktardı. Genelkurmay Başkanlığı ilk defa 1916'da faaliyet gösteren Harb Tarihi Şubesi'yle kayıt tutmaya başladı. Kayıtlı en eski tarihi belge ise 1853-1856 Kırım Savaşı'na ait. Geçtiğimiz günlerde gündeme oturan 'Dersim Katliamı' tartışmalarında CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun 'Devlet arşivleri ve askeri arşivler açılsın' ifadelerini yalanlar nitelikteki açıklamaya göre askeri arşivler yerli - yabancı bilim insanlarıyla araştırmacılara zaten açık durumda. Arşiv çalışmaları hakkında da bilgi veren Genelkurmay, gelen tüm belgelerin aynı zamanda dijital ortama aktarıldığını ifade ederek, tarihi vesikalara ulaşmanın kolaylaştığına dikkat çekti.

Genelkurmay Başkanlığı Askeri Tarihi ve Stratejik Etüt (ATESE) Daire Başkanlığı'nın verdiği bilgiye göre, 2011 yılı itibariyle arşivlerde tutulan arşiv sayısının 10 milyonu geçti. Arşiv rakamları 1985 yılında 6 milyon olarak açıklanırken geçen 26 yılda arşive giren dosya sayısında 4 milyon yeni belge arşive alınmış oldu. Bu belgeler arasında 1 milyon 475 bin belge Kurtuluş Savaşı'na, 390 bin belge Balkan Harbine (1911-1912) ait. Tutulan 10 milyon arşiv belgesi içinde 27 Mayıs ve 12 Mart dönemi belgeleri de önemli bir yer tutuyor.

Genel Kurmay ATESE Daire Başkanlığı, askeri arşivden kimlerin ve ne şekilde faydalanacağının detaylarını da aktardı.“Devlet Arşivleri'nde Araştırma ve İnceleme Yapmak İsteyen Türk veya Yabancı Uyruklu Gerçek veye Tüzel Kişilerin Tabi Olacakları Esaslar” konulu Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen esas, usul ve şartlara bağlı olarak açık olduğu bilgisine yer verilerek “Bu şartlara uyan Türk bilim insanları, resmi kurumlardan gelen araştırmacılar, Gnkur. ATESE D. Bşk.lığı yazarları ve araştırmacıları ile yabancı bilim adamları arşivden yararlanabilmektedir” bilgisine yer verdi. Buna göre arşivin “Türk Bilim insanlarına resmi kuruluşlardan gelen araştırmacılara ve yabancı bilim adamlarına” açık olduğu bildirildi.

Askeri Tarihi ve Stratejik Etüt (ATESE) Daire Başkanlığı verilerine göre ilk arşiv de Kırım Savaşı'na ait. Rusya'nın Ortadoğu'daki 'kutsal yerleri' bahane ederek, zayıflayan Osmanlı'yı yıkmak için harekete geçtiği Kırım Savaşı'nda, Osmanlı da denge politikasıyla, İngiltere, Fransa ve Sardinya ile savaşa girmiş ve Rusya yenilgiye uğratılmıştı. Genelkurmay Başkanlığı, ilk arşiv belgelerinin bu savaşın başladığı 4 Ekim 1853'ten itibaren sona erdiği 30 Mart 1856'ya kadar olan dönemi kapsadığını açıkladı. Avrupalı devletlerin de Rusya'yı Avrupa ve Akdeniz dışında tutmak amacıyla destek verdiği savaşa dair çok sayıda belge Genel Kurmay arşivlerinde bulunuyor.