AVM'ler müşterilerini ciroya dönüştüremedi

Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği (AMPD) Başkanı Mehmet Nane, kriz döneminin alışveriş merkezlerine (AVM) en büyük etkisinin, işsizlik ve harcanabilir gelirdeki düşüş nedeniyle, ziyaretçi sayılarının beklenen oranda ciroya dönüşememesi olduğunu bildirdi. Nane, 2009 'daki AVM açılış hızının 2008 ile karşılaştırıldığında düşme eğilimi gösterdiğini belirterek, 2008'de AVM sayısı yıllık artış oranının yüzde 25 olmasına rağmen bu oranın 2009'un ilk yarısında yüzde 6 seviyesinde olduğunu söyledi.

Bu durumun mevcut şartlara göre beklenen bir gelişme ve AMPD'nin 'bilinçli yatırımcı' ilkesine uygun olduğunu ifade eden Nane, 'Türkiye'deki AVM sektörü Avrupa'daki ülkelere kıyasla çok daha genç ve haliyle daha dinamik bir yapıda. Bu çerçevede sektör yatırımları 2009'da da devam ediyor. 2009'un ilk 6 ayında, çoğunluğu Anadolu'da 13 yeni AVM açıldı. Kriz döneminin AVM'lere en büyük etkisi, işsizlik ve harcanabilir gelirdeki düşüş sebebiyle, ziyaretçi sayılarının beklenilen ve olması gereken oranda ciroya dönüşememesi oldu. Ayrıca, siyasi gelişmelerde yaşanan dalgalanmalar da tüketicinin 'duraklamasına' yol açtı. Güveninin yükseldiği dönemlerde dahi, reel tüketim düşük seyretti" dedi.

Bu süreçte AVM'lerin, organize perakende sektörü ile bir araya gelip tüketicinin ertelenen ihtiyaçlarının gerçekleşmesi için yaratıcı ve yenilikçi kampanyalar ürettiğini belirten Nane, "Karlılıktaki düşüşe karşı verimliliği artırıcı çalışmalara ağırlık verildi. Enerji verimliliğinden eleman eğitimlerine kadar birçok alanda sektör daha çok bilinçlendi ve krizden ders çıkarmayı bildi' dedi. Nane, 2009'un ilk çeyreğinde gerçekleşen yüzde 13,8'lik daralmanın, AVM'leri de ziyaretçi sayısı ve ciroya dönüşüm oranı konularında etkilediğini belirterek, organize perakende sektörünün cirolarının, bir önceki yıla göre hız kesmiş olsa dahi, yatırımlar ve kampanyalar sayesinde gelişimini sürdürdüğünü vurguladı.

Perakende sektörünün uzun vadeli planlama ile yatırımlarını ve istihdam çalışmalarını sürdürdüğüne değinen Nane, organize perakende sektörünün krizlerde mümkün olduğunca tüketicinin ve çalışanının yanında yer alma eğiliminde olduğunu kaydetti. Nane, 2009 yılındaki ciro artış oranlarının yüzde 4-5 seviyelerinde gerçekleşeceğini ve bir önceki yıla göre artışta bir gerileme olacağını tahmin ettiklerini ifade ederek, 'Ama ülkemiz negatif büyürken, 2009 yılını pozitif büyüme ile kapatacağımıza dair inancımız, sektörün özverili çalışmalarının büyük ve çok önemli bir göstergesidir. Sektör karından feragat ederek bu noktaya gelmiştir' dedi.

19 Temmuz'dan itibaren kapsamı genişletilerek uygulanan sigara yasağına da değinen Nane, AMPD olarak sigara yasağını yüzde yüz desteklediklerini belirtti. Nane, AMPD olarak halkın sağlığının korunmasına yönelik atılmış olan her adımın destekçisi olduklarını dile getirerek, 'Bu konuda önemsediğimiz nokta yasak çerçevesinde yapılan veya yapılacak denetimlerin adil bir şekilde yapılması ve farklı yorum ve uygulamaların sektörü olumsuz etkilememesidir. Yasağın etkilerini ölçmek için henüz erken. Ancak, gerek tüketicilerin gerekse AVM'lerin sağduyulu yaklaşımları ile uygulamanın olumsuz etkilerinin yaşanmayacağını ümit ediyoruz' dedi.

AVM projelerinin planlanan şekilde devam ettiğine de değinen Nane, 2010 yılı sonuna kadar bitirilmesi planlanan 92 yeni projenin daha olduğunu ve bunların 49'unun Anadolu'da planlandığını söyledi. Mehmet Nane, sektörün, doğası gereği kısa vadeli sorunlara uzun soluklu çözümler üretme taraftarı olduğunu belirterek, şimdiye kadar iddia edilenin aksine teşviksiz büyüme ve istihdam yaratma başarısı göstermiş organize perakende ve AVM sektörlerinin Türk ekonomisine yarattığı katkının iyi anlaşılmasının kendileri için büyük önem arz ettiğini kaydetti. Özellikle kayıtlı ekonomi ve kayıtlı istihdamın gelişmesi adına, sektörün büyük katkı yarattığını ifade eden nane, organize perakende sektöründe istihdam edilen çalışanların özlük hakları korunurken tedarikçi KOBİ'lerin iş yapma kalite ve standartlarının yükseldiğini söyledi. Nane, önümüzdeki dönemde de, böylesi olumlu etkileri bulunan, ekonominin barometresi olan sektörün, hak ettiği desteği almasını sağlamanın öncelikli hedefleri olacağını sözlerine ekledi.

Alışveriş Merkezi Yatırımcıları Derneği ile Akademetre Research tarafından ortak proje olarak oluşturulan AVM Endeksi'nin ortaya koyduğu 2009 Haziran ayı verilerine göre, ciro endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4 artarken, bu yılın mayıs ayına göre yüzde 2 artış gösterdi. 2009 yılının en yüksek ciro endeksi verilerine ise Haziran ayında ulaşıldı. 2009'un ilk çeyreğinde cirolar 2008 yılına göre daha düşük seviyelerdeyken, ikinci çeyrekte 2008 yılı cirolarının da üzerinde bir artış yaşandı. 2008 ve 2009 ilk yarıyılı ciro değerlerinin ortalamaları hemen hemen hiç değişmedi.