Aydınların ortak dili ABANT

Abant Projesi sadece benim aklımdan çıkmış değil. Geniş sayılabilecek arkadaşlar grubunun düşüncesinin ürünü başlangıçta. Denildi ki, "Acaba şöyle gözden uzak bir yerde, çeşitli inanış ve dünya görüşüne sahip aydınları bir araya getirsek, birtakım hayati konuları konuşsak tartışsak". Uzun uzadıya düşünmeden pratik bir başlangıç oldu. Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı birinci derecede rol oynadı bunda. Çeşitli dünya görüşlerine sahip aydınların buluşabilecekleri platform pek yoktu. Ancak bildirilerin sunulduğu bir düzlemde vardı. Kuru bir sempozyum tarzı değildi istediğimiz. Hatta bildirili olmasını da istemiyorduk. Bizimki bilimsel bir sempozyum ile think thank arası bir yerde. Think tanhk, arama konferansı ve bir tür sempozyum. Üçünün birtakım unsurlarını barındırıyor. O format tuttu.

Olmaması mümkün değil. Oraya gelen insanlar birbirinden çekinmiyordu, ama "Acaba bundan ne çıkar?", o kadar da belli değildi. Çok farklı görüşlerden insanlar bir araya geliyorlar, çok hayati ve hassas bir konuyu, laikliği tartışacaklar. Bu tartışma nasıl bir mecrada yürür sorusu vardı kafalarda. Ama samimiyet ve açık yüreklilik birtakım problemleri çözmede yardımcı oldu.

Çoğulcu, derin düşünce

Açıkçası Abant'ta bir ortak akıl ve ona bağlı bir ortak dil oluştu. İçinde bazen şakaların, esprilerin olduğu, medeni bir sivil dil oluştu. Öte yandan derin düşüncede şu oldu. Düşünce kesimleri birbirlerinin fikirlerini ciddiye aldılar. Mesela ilahiyattan gelen arkadaşlarımızla ilgili çok çarpıcı değerlendirmeler vardı. İlk defa bizim modern tarihimizde orada ilahiyatçı fikriyatı ile ciddi bir karşılaşma oldu. İlahiyatçıların bu kadar iyi yetişmiş olduklarını bilmiyorduk diyen pekçok insanla karşılaştım.

Abant Toplantıları neleri değiştirdi?

Bazı arkadaşlarımın beyanatlarını okudum, o değişikliği görüyorum. Arkadaşların Birinci Abant'tan sonra söyledikleri ile bugünküleri mukayese ettiğimizde o derin düşüncedeki değişikliği görüyorum. Üç beş düşünce çizgisi varsa, hepsinde de değişmeler oldu. Millet patırtılı gürültülü yerine dikkat kesiliyor, ama çok iyi yetişmiş Müslüman entelektüel bir çevre var. Bir ilahiyatçı kalkıyor, beni rahat bir şekilde eleştiriyor. Bir tanesi geldi, "Onlar öğrencin değil mi?" evet, öğrencilerim. Hepsi iyi yetişti. Eleştirel bir kafaya sahip oldukları için buradalar. .

Elbette. Hatta Batı'yı. Mikro düzeyde evrensel. Böyle ifade edebiliyorum. Batı'yla ilgili siyasi, ekonomik, anayasa ve dinle ilgili düşünceler de açılıyor. Ama dışarıya atıfta bulunmuyoruz, umumi kanaat de öyle. Kendi kültür, inanç ve düşünce dünyamızın içinde evrensellik boyutları var, bildiride bu hissediliyor. Kendi kültürümüzün evrensel tohumlarından yola çıkarak bir açılma çabası var. Bu nedenle Paris Şartı'na atıfta bulunmadık. O zaman ezber, kalıp oluyor, gelmeye de gerek yok. Paris Şartı'na uyalım bitsin deriz. Hayır! Kendi malzememizden düşünce üretmemiz gerek. Bence yapıcı ve oluşturucu tarafı bu.

İslam ve demokrasi ile ilgili olarak İkinci Abant'ta bir cümlemizi hatırlıyorum. Abant'a gelenler yeniden konuştuklarına göre tekrar gündeme gelmesi lazım. Onunla ilgili olarak Hayrettin Karaman Hoca, bir ilahiyatçı hassasiyetiyle, "Bu o kadar kolay değil. Bir özdeşlik olarak anlaşılabilir" dedi. Ama sonunda bir yolla bize lazım olan uzlaşma cümlesi çıktı. Kısa olduğuna bakmayın. Bir din olarak İslam, burada özellikleri anlatılan demokratik hukuk devletine engel teşkil etmez.

Abant epistemolojisi

Kur'an'ın insanı evvela ümmidir, ama bunun içine akıl, bilgi, estetik ve ahlaki tecrübe giriyor. Mesela Peygamberimiz'in döneminde, tabirimi bağışlayın, mektep medrese görmemiş insanlar son derece önemli bir yere geldiler. Medine toplumunda kavgaya, gürültüye, sıkıntıya rağmen o insanlar yetişti. Üç, beş ya da on sene içinde insanlar düşünen, duyan, estetik tecrübesi olan, inancını hayata geçiren bir kitle oluşturdular. Fikir, evvela mümkünse bir yerde bilgi ve ilim olmalı. O ilim aynı zamanda bizi duygulandırmalı. Oradan eyleme geçebiliriz. Bu yönüyle söylemek gerekirse, görünmeyen bir Abant epistemolojisi var.

  --------------- imza ve tarih ---------------- Geri OKU