Adana konuşması: Memnuniyet ve endişe bir arada

Başbakan''ın "Adana konuşması"nı nasıl değerlendirelim? Ben bu uzun konuşmanın içinden iki bölümü gözden geçirmek istiyorum.

Birinci bölüm, Başbakan''ın ulusal ve resmi bayramlarla mahalli kurtuluş günleri törenlerine ilişkin getirmeyi düşündükleri yeni düzenlemeye ilişkin. Başbakan bu konuya ilişkin düşüncesini şöyle ifade ediyor:

"Bundan sonra bu törenlerin üç ayrı yönetmeliğe göre yapılması kalkıyor. (…) tarihimizin bu önemli dönüm noktaları sadece askeri yönleriyle öne çıkartılmış, zorunlu resmi törenlere mahkum edilmiş, onun gerisindeki milli ruh ve heyecan geri plana itilmişti. Biz ulusal ve resmi bayramlarımızla mahalli kurtuluş günleri gibi bütün tarihi günlerin üzerindeki koyu, resmi perdeyi ve askeri görüntüyü kaldırıyoruz."

Çok yerinde, akılcı ve memnuniyet verici açıklamalar bunlar. Demek ki yeni düzenlemeyle birlikte giderek daha çılgın bir "müsamere"ye dönüşmüş "özel kurtuluş günleri" gibi resmi bayramlarda tören alanına peş peşe giriş yapan hafif ve ağır silah kortejlerinin de sonu geliyor.

Başbakan''ın resmi bayramlarına ilişkin törenlere hakim olan asker görüntüsünden kurtulacağını açıklaması çok yerinde, çok önemli bir tutumun ifadesi. Çünkü bu yöndeki bir girişimin –bu köşede önceden hatırlattığım gibi- Fransa''da bile daha dün hemen herkesin ciddi tepkisini çekmişti. Benzer bir girişim Fransa''da önceki gün son turu yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminde Yeşiller''in adayı olarak yarışan Eva Joly tarafından şu gerekçelerle talep edilmişti: 14 Temmuz bayramında tekrarlanan askeri resmi geçit törenleri çok eskiden, sömürgeci Fransa''dan mirastı. Kuzey Amerika ve Avrupa''nın birçok ülkesinde bu tür kutlamalara artık yer yoktu. Askeri resmi geçit törenleri genellikle diktatörler tarafından tercih ediliyordu…

Eve Joly''nin Yeşiller adına dile getirdiği bu talep ülkenin sağ partileri gibi sol partileri tarafından da çok münasebetsiz bulundu. Başbakan Fillon, Eva Joly''nin çifte vatandaşlığını hatırlatarak "Bu hanım Fransız değerlerine, geleneklerine ilişkin kültüre sahip değil" bile diyebildi. Sosyalist Parti''nin ağır topları Hollande (artık cumhurbaşkanı) Aubry, Royal da bu derece olmasa da öneriye şiddetle karşı çıktılar.

Demek ki, Başbakan''ın "Adana konuşması"nda açıkladığı resmi bayram kutlamalarına yeni düzenleme getirileceğine ilişkin karar gerçekten memnuniyet verici ve desteklenmesi gereken bir tutumdur.

Tahmin ettiğiniz gibi (!) Başbakan''ın "Adana konuşması" memnuniyet verici bu açıklamanın yanı sıra "endişe" verici bir başka açıklamayı da içeriyor.

Bu açıklama da aynen şöyle:

"Ve ben o zaman 4 tane kırmızı çizgimizin olduğunu söyledim. 3 tane de yine ayrıca detay olarak üzerinde çalıştığımız ilkelerimizden bahsettim. Neydi o 4 tane kırmızı çizgi, başlık? Bir, "tek millet" dedik. (…) İki, biz şimdi burada da gördüğünüz gibi ''Tek Bayrak" dedik. (…) Üçüncüsü "tek din"dir. Dil değil, din…." (Dördüncüsünin de "tek Devlet" olduğunu hatırlatmaya gerek yok herhalde…)

Gördüğünüz gibi, kırmızı çizgiler arasına bugüne kadar karşılaşmadığımız bir yenisi daha katılmış: "Tek din". Bu kırmızı çizgi acaba Başbakan''ın "üzerinde çalıştıkları"nı söylediği 3 farklı kırmızı çizgi arasından birisine mi tekabül ediyor?

Bu yeni kırmızı çizginin "endişe" verici olduğu apaçık. Ama ben yine de "Adana konuşması"nın devamına göz atınca bu işte anlaşılması güç bir yan olduğunu gözlüyorum. Çünkü Başbakan, "tek din"den söz ettikten sonra sözlerini-biraz ilerde- şöyle sürdürüyor: "Bizde dinsel milliyetçilik de yok. Yani biz, ben Müslümanım ama ben Müslüman olmayana da en az Müslümana duyduğum saygı, en az Müslümanın güvencesi kadar onların da güvencesini sağlamakla mükellefim. O Hıristiyan olabilir, Musevi olabilir, ateist olabilir, ne olursa olsun, onun da güvencesini korumak, sağlamak bizim görevimiz."

Haksız mıyım? Dördüncü kırmızı çizgi olarak "tek din"den söz ettikten sonra gelen bu sözleri nasıl değerlendireceğiz?

"Dinsel milliyetçilik" tamlamasının epeyce problemli bir ifade olduğunu bir yana bırakalım. Ama bana soracak olursanız, "eski rejim"den miras şu "kırmızı çizgiler" meselesinde ısrar etmemek gerekir. (Hele de sırada bekleyen üç tane yenisi var ise.)

Dün yazılı medyaya göz attığımda, birkaçı hariç gazetelerin bu konudan söz etmediğini gözledim. Normal bir tutum değil bu tabii ki… Oysa hep birlikte Başbakan''ın daha sonra bambaşka biçimde değerlendirdiği bu "tek din" meselesine eğilip, bu kırmızı çizginin "dil sürçmesi" gibi bir kazanın eseri olduğunu belirtmeleri gerekmiyor muydu? Ben kişisel olarak bu kazanın ülke siyasetinin ve siyasetçilerinin kusurlarından birisi olan "çok konuşma- her gün konuşma" alışkanlığının bir sonucu olduğunu düşünüyorum. Samimi olarak düşünüyorum; çünkü yakın tarih ortada, 10 yıldır böyle bir "çizgi" ile karşılaşmamıştık doğrusu. Başbakan bizzat bu konuya bir açıklık getirir mi dersiniz?