mânâ mücevherleri

sevgili okuyucularım; ülkenin siyasi, sosyal ve ekonomik problemlerini bir kenara bırakıp bugün biraz hayat felsefesi yapalım, derim.. aslında, hayatın anlamı ve önümüze getirdiği sayısız meseleler ve mevzular; felsefe yaparken temas etmek zorunda kalacağımız konulardan ibarettir, diyebiliriz.. bu sebeple de yine ülkeye ait meselelerden kopmuş sayılmayız.. sadece, yürüttüğümüz fikirler, ortaya koyduğumuz tahliller ve görüşler umumi mahiyette olacak demektir.. genel mahiyetteki bu bilgiler ve değerlendirmeler hem hepimizin ayrı ayrı özel hayatımızı, hem de ülke yaşayışının çeşitli safha ve sahalarına etki yapacaktır..

aşağıda kısa kısa, madde madde sıraladığımız tesbitler ve hükümler, ait oldukları sahalarda ve konularda bize ışık tutacak, yol gösterecek bilgileri ihtiva ediyor.. ve yüzyıllar zarfında yaşamış bilgeler, bilginler tarafından söylenmiştir.. büyük beyinlere ait acı ve tatlı tecrübeler sonunda vücud bulmuştur.. her birisi hakkında kafa yorsak, fikir imâl etsek; doğru mu, yanlış mı, eksik mi yahut mükemmel mi, anlamaya çalışsak, biz de edebi bir haz uyandırır mı dersiniz..

biraz uzunca olan girizgâhı kesip te asıl cevherlerin, mücevherlerin lezzetini tatmaya başlasak pek muvafık olur:

* bilgi insanı şüpheden; iyilik acı çekmekten; kararlı olmak ta korkudan kurtarır..

* beşikten mezara kadar ilim öğreniniz..

* ilim servetten daha değerlidir.. çünkü serveti sen korursun.. ilim ise seni korur..

* nafakada iktisat, geçimin; insanları sevmek aklın; güzel soru sormak da ilmin yarısıdır..

* ikbâl kusurları; idbar da değerleri meydana çıkarır..

* hâli, bir bedaslın ikbale tahavvül etmesin.. çünkü müstakbelde ya fir''avun ya nemrud olur..

* ikbalde iken de insan, feleğin sillesi olabileceğini hatırdan çıkarmamalı..

* halkın kendi kendine yarattığı ihtiyaçlardan çoğu, kendi boyunlarına vurduğu birer zencirdir..

* ihtiyaçlarımızdan fazlası bize bir yük ve derttir..

* hayat harekettir, hareketsizlik ölümdür..

* büyük meziyet sahibi olmanın en bariz işareti, hasedsiz olmaktır..

* hasta halini yine hasta bilir..

* nimet sahibi olup da hasetçilerin hasedinden salim kalan yoktur..

* sana hased eden adamın şerrinden korunmak istiyorsan, işlerini ona kapalı tut..

* müphem bir isnad, sarih bir iftiradan daha büyüktür..

* çok gülenin heybeti azalır..

* günahsız olan korkusuz yaşar..

* güzel olan, sevgili değildir; sevgili olan güzeldir..

* güzellik, altından daha çok hırsız çağırır..

* güvensizlik başlayınca dostluk kaybolur..

* her zaman güvensizlik göstermek, her zaman güvenmek kadar yanlıştır..

* güzellik biraz da gurur ister..

* güzellik kısa süren bir saltanattır..

* güzellik iyi ahlâk işaretidir.. (kant''ın bu sözü üzerinde biraz durmak gerekmez mi?..)

* bir haberin gönül inciteceğini biliyorsan, sen sus onu başkaları söylesin..

* iyi haberler ağır ağır gelir.. çabuk gelenler kara haberlerdir..

* haklı olmak, haklı olduğunu bilmek insanı güçlü yapar..

* haksızlık önünde eğilmeyiniz.. çünkü hakkınızla beraber şerefinizi de kaybedersiniz..

* bir millet cehalet eder, hukukunu bilmezse hamiyet ehlini dahi müstebit kılar..

* hem cimrilik, hem de korkaklık mü''mine yakışmaz..

* cömertlik, dostluğun özüdür..

* cömertin yemeği şifa, cimrinin yemeği ise hastalıktır..

* tehlikeden kaçamayan, karşısında cesaretle durmayı bilmelidir..

* cömert ol ki, sana da cömert olalar..

* cahil cömert, allah katında, cimri olan âbidden daha sevimlidir..

* cesaret, tehlike karşısında akıl ve zekânın kullanılmasıdır..

* cesaret zafere, korkaklık da ölüme götürür..

* doğru olanı gördüğü halde yapmamak, cesaretsizliktir..

* büyük insanlar, bütün acılara şikayetsiz katlanırlar..

* sadelik, iyilik ve doğruluk olmayan yerde büyüklük yoktur..

* halk arasında kardeşine öğüt vermeye kalkışan, onu perişan etmiş, rüsvay etmiş olur..

* nice ahmaklar vardır ki, arkadaş oldukları kimselerin helâkine sebep olurlar..