Bir günlük muhtıra

Türkiye, 89 yıllık Cumhuriyet döneminde 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980, 28 Şubat 1997 ve 27 Nisan 2007 tarihlerinde olmak üzere 5 kez askeri müdahale yaşadı. Demokrasisinin her 10 yolda bir askeri darbelerle kesintiye uğradığı Türkiye, 27 Nisan 2007'de yeni bir askeri müdahale yöntemiyle tanıştı. 27 Nisan bildirisinin ardında laiklik kaygısından çok, kısa süre sonra görev süresi bitecek olan Ahmet Necdet Sezer'in yerine kimin Cumhurbaşkanı olacağı gerilimi yatıyordu. AK Partili bir ismin Cumhurbaşkanı olması, Cumhurbaşkanının eşinin başörtülü olma ihtimali, Başkomutanlık görevini Milli Görüş geleneğinden gelen bir ismin üstlenecek olması gibi nedenler, dönemin Genelkurmay karargahının yanı sına demokrasiden nasibini almamış sivil, bürokrat, gazeteci ve yargı mensuplarını da tedirgin ediyordu.

Nisan ayı başından itibaren Ergenekon sanığı Şener Eruygur'un başkanı olduğu Atatürkçü Düşünce Derneği, miting düzenlemeye başladı. Aralarında ÇYDD ve ÇEV gibi derneklerin de bulunduğu sivil toplum örgütlerin de destek vermesiyle, 'Cumhuriyet mitingleri' düzenledi. Yüzbinlerce insan mitinglerde, Cumhurbaşkanını AK Parti'nin seçmemesi için yapılan 'coşkulu' konuşmalara alkış tuttu. Çağlayan mitinginde, Ergenekon sanıkları Muzaffer Tekin, Doğu Perinçek ve Tuncay Özkan'ın birbirleriyle samimi pozları ilginç görüntüler olarak gazetelerde yer aldı.

Bu arada süreçte çeşitli formüller üretilmeye başlandı. Eski Yargıtay Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, seçimde 367 milletvekilinin Meclis'te hazır bulunması ve oy kullanması gerektiğini iddia etti. Bu formüle, tüm saçmalığına ve hukuk dışılığına rağmen CHP ve 'namlı' hukukçular sahip çıktı. Başbakan Erdoğan'ın, 23 Nisan'da grup toplantısında “Abdullah Gül kardeşim adayımızdır” şeklinde son bulan sözleri salonda alkış tufanına sebep oldu. Secim yaklaştıkça ANAP lideri Erkan Mumcu ile DYP lideri Mehmet Ağar'a 'Meclise girme' baskıları artmaya başladı. Mumcu ve Ağar önce genel kurula girilebileceği mesajını verirken daha sonra tercihlerini girmeme yönünde kullandılar.

27 Nisan'daki ilk tur oylamaya 361 milletvekili katıldı ve bunların 357'Sİ Abdullah Gül'e oy verdi. Ancak CHP, 367 gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'nin yolunun tuttu. O gece Genelkurmay'da hareketli saatler yaşandığı saat 22'den itibaren televizyon ekranlarından yansımaya başladı. Genelkurmay'ın internet sitesine saat 23.17'de bir bildiri kondu. E-muhtıra adı verilen bildiride Kutlu Doğum haftası etkinliklerinin 'cumhuriyete tehdit' olarak gösterildi ve “Son günlerde Cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde öne çıkan sorun, laikliğin tartışılması konusuna odaklanmış durumdadır. Bu durum Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından endişeyle izlenmektedir. Unutulmamalıdır ki, TSK bu tartışmalarda taraftır ve laikliğin kesin savunucusudur” denilerek siyasete gözdağı verildi.

Aradan 16 saat geçtikten sonra 28 Nisan'da AK Parti Hükümeti de karşı bildiri yayınlayarak e-muhtıranın karşında net bir duruş koydu. Hükümet Cemil Çiçek'in okuduğu bildiride , "Bildiri hükümete karşı tutum olarak algılanmıştır. Genelkurmay Başbakanlığa bağlıdır. Güven ve istikrarı zedeleyenler olumsuz sonuçların sorumluluğunu yüklenecektir" denildi. O güne kadar her türlü darbe ve darbe girişimine karşı sessiz kalan siyasi iktidarların bu kötü geleneği AK Parti'nin 28 Nisan çıkışıyla bozuldu. Oy vererek iktidara getirdikleri siyasilerin darbe ve girişimleri karşısında adeta sessiz kalıp 'şapkasını alıp gitmesine' ahit olmuş millet de 'Ak Parti'nin darbeyle imtihanından' başarıyla çıkmasından memnun oldu.

Anayasa Mahkemesi, 1 Mayıs'ta Kanadoğlu'na uyarak 367 vekilin oy kullanması gerektiğine hükmetti. AK Parti hemen harekete geçerek erken seçim kararı aldı ve seçimlerin 22 Temmuz'da yapılması kararlaştırıldı. Ak parti seçim meydanlarında Abdullah Gül ve Ak Parti'ye yapılan haksızlıkları anlattı. Ak Parti 22 Temmuz'da oylarını arttırarak tek başına iktidara getirdi. Yeni oluşan Meclis de Gül'ü Cumhurbaşkanı olarak seçti. MHP Meclise girdi. Oy vermedi ama 367 garabeti de ortadan kaldırıldı. 28 Ağustos'ta Gül Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu. DYP ve ANAP baraj altında kaldı. 27 Nisan 2007 tarihinde Genelkurmay Başkanlığı internet sitesine konulan bildiri 4 yıl 4 ay boyunca yerini korudu. 2011 yılı Ağustos ayı Yüksek Askeri Şurası'nda Genelkurmay Başkanlığı görevine atanan Orgeneral Necdet Özel'in demokratikleşme çabaları çerçevesinde bildiri siteden kaldırıldı. 30 Ağustos 2011 tarihinde bildirin siteden kaldırılmasıyla birlikte Genelkurmay Başkanlığı'nın demokrasi ayıbı da ortadan kaldırılmış oldu.

2007

19 Ocak: Agos Gazetesi yayın yönetmeni Hrant Dink öldürüldü. 2 Nisan: ADD, İzmir'de bayrak mitingi düzenledi. 4 Nisan: Başbakan Erdoğan, köşk adayının sivil toplum kuruluşları ile görüşmelerin ardından netleşeceğini bildirdi. 6 Nisan: Deniz Baykal 367 iddiasına sahip çıktı. 10 Nisan: Cumhurbaşkanı Sezer son MGK toplantısında, gündem dışı olarak ' İrticai akımlar güçlendi' çıkışı yaptı.

11 Nisan: Baykal: 'Başbakan'ın aday olmayacağı müjdesini vereceğine inanıyorum.' 12 Nisan: Genelkurmay Başkanı Yaşar Büyükanıt'tan basın açıklaması: 'Cumhurbaşkanı, Cumhuriyete sözde değil özde bağlı olmalı.” 13 Nisan: Darbe planlarını ve andıçları yayınlayan Nokta Dergisine baskın yapıldı. 14 Nisan: ADD, Ankara Tandığan'da miting düzenledi. Cumhurbaşkanı Sezer Harp Akademilerinde konuştu: “Rejim hiçbir dönem bu kadar tehdit altında olmadı. Dış günler ılımlı İslam devleti kurmaya çalışıyor.” 15 Nisan: Başbakan Erdoğan, aday olmadığını söyledi. 18 Nisan: Malatya'da mis-yoner cinayetleri işlendi.

20 Nisan: Büyükanıt'tan yeni açıklama: “Türk toplumu mesajımı aldı. Anlamayanın algılama sorunu vardır.” 23 Nisan: DYP lideri Mehmet Ağar, Süleyman Demirel ile Güniz sokaktaki evinde görüştü. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, partisinin grup toplantısında 11. Cumhurbaşkanı adayını açıkladı: “Adayımız Abdullah Gül kardeşimizdir.” 27 Nisan: Gül 361 milletvekilinin katıldığı ilk tur oylamada 357 oy aldı. CHP seçimi Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı. TSK 23:17'de demokrasiye müdahale e bildirisini yayınladı.

28 Nisan: Cevabi metin hazırlayan hükümet rest çekti. “Bildiri hükümete karşı tutum olarak algılanmıştır. Genelkurmay, Başbakanlığa bağlıdır. Güven ve istikrarı zedeleyenler, olumsuz sonuçların sorumluluğunu yüklenecektir.” Başbakan Erdoğan krizin ardından Büyükanıt ile görüştü. Kenan Evren'in muhtıra yorumu: “Asker görevini yerine getirdi.” Hurşit Tolon'un açıklaması: “Nush uslanmayana tekdir verilmiştir.” 29 Nisan: Deniz Baykal'dan anayasa mahkemesine tehdit gibi sözler: “367'ye gerek yok derseniz çatışma çıkar.”

1 Mayıs: Anayasa Mahkemesi CHP'nin 367 itirazını haklı buldu. 4 Mayıs: AK Parti'nin erken seçim teklifi mecliste oy birliği le kabul edildi. Seçim tarihi 22 Temmuz. 12 Mayıs: Baykal'dan Sezer'e çağrı: “Cumhurbaşkanı'nı halkın seçmesi için hazırlanan anaysa değişikliği paketini veto et.” 13 Mayıs: BBP Başkan Muhsin Yazıcıoğlu Baykal'a tepki gösterdi: “Meclise seçtirmiyor, halka güvenmiyorsun nesin sen?” 22 Temmuz: AK Parti seçimlerden yüzde 46.7 oy alarak zaferle çıktı. Demokrat Parti seçimlerden yüzde 5,5 oy aldı. Ağar, istifa etti. 26 Temmuz: Ağar'dan itiraf : “O gün salona girmeliydik seçim süresi boyunca hatayı tamir edemedik.'

27 Temmuz: MHP lideri Bahçeli köşk oylamasına katılacaklarını açıkladı. 20 Ağustos: Gül 341 ot aldı ve ilk turda seçilemedi. 29 Ağustos: Demokrasi galip geldi Meclisteki 3 tur oylamanın ardından Abdullah Gül oldu.

E-muhtıra'nın sicili bozuk isimleri ve açıklamaları şöyle: CHP Genel Başkanı Deniz Baykal: "Müdahaleye uğrayan yönetimlere halk sahip çıkmadı. Anayasa Mahkemesi 367 kararını onaylamazsa ülke çatışmaya gider." CHP Parti Sözcüsü Mustafa Özyürek: "Tabii bu bir muhtıradır. Hükümetin bunun gereğini yerine getirmesi gerekir." CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen: “Genelkurmay'ın tesbitleri bizim tesbitlerimizden farklı değildir.”

Nur Serter: “Genelkurmay Başkanı'na 'memur' diyen bir zihniyete karşı Türk Silahlı Kuvvetleri'nin önünde, şanlı ordumuzun önünde saygıyla eğiliyoruz. Türk ordusu çok yaşa. Türk ordusu, 27 Nisan'da bizim sesimizi duymuştur.” TÜSİAD Başkanı Arzuhan Doğan Yalçındağ: "AKP toplumda gitgide artan ve TÜSİAD'ın da paylaştığı laik rejimi koruma kaygısını yeterince dikkate almıyor. Genelkurmay Başkanlığı'nın açıklamasıyla yaratılan fiili durum demokratik teamüllere uygun değil. Laikliği ve demokrasiyi korumak için bir an önce genel seçimlere gidilmeli."

Oktay Ekşi (Hürriyet): "Bu adı konmamış bir muhtıradır. Genelkurmay Başkanı'nın sözleri gayet açık, eğer demokrasinin kavram ve kuramlarını kullanarak bu cumhuriyetin laik karakterini tahrip etmek onu yıkmak istiyorsanız biz buna müsaade etmeyiz diyor." Tufan Türenç (Hürriyet): "Tabii ki bu bir muhtıradır. Bu muhtıranın özü AKP'nin çıkardığı cumhurbaşkanı adayına Türk Silahlı Kuvvetleri'nin karşı olduğunu açıklıyor." Ertuğrul Özkök (Hürriyet): "Demokrasi kaygısıyla, sadece askeri eleştirmek, ne adil, ne yararlı, ne de sonuç verici bir girişim olacaktır. Çünkü o bildiride savunulan görüşler, toplumun önemli bir bölümü tarafından paylaşılmaktadır." Yılmaz Özdil (Sabah): "Hâlâ deniyor ki, bundan sonraki adım ne olur? Bundan sonraki adım, tank olur. Gücüm var diye dayatırsan, gücü olan sana dayatır."

Hıncal Uluç (Sabah): "Ordu sonuna kadar bekledi. Gerekli uyarıları en demokratik şekilde yaparak, "Sözde değil, özde" diyerek bekledi.” Ural Akbulut (Dönemin ODTÜ Rektörü): "Bu ikinci 28 Şubat'tır TSK her şeye rağmen soğukkanlı davranmıştır." Fikret Bila (Milliyet): "TSK, türbanın ve temsil ettiği zihniyetin Çankaya'ya çıkmasına karşı ilkesel bir duruş sergilemiştir." Ahmet Hakan (Hürriyet): "'Muhtıraya karşıyız' diyeceğiz ve ötesini söyleyemeyecek miyiz? Ben ötesini de söylerim arkadaş." Emekli Orgeneral Tuncer Kılınç: "Kamuoyuna bilgi veriliyor ve bunların gereği yapılmazsa istenmeyen şeylerin olabileceği mesajı verilmek isteniyor."