Demokrasi neyse sandık da odur

Son günlerde Türkiye'deki seçimlerin güvenilir olup olmadığı tartışılıyor. 'Ölmüş kimseler adına birileri oy kullanabilir mi, seçmen sayısında eksiklikler olduğu doğru mu, parmak boyama sisteminin uygulanmaması mükerrer oy kullanımına yol açabilir mi, yurtdışında yaşayanlar nasıl oy kullanacak, seçmene düşen sorumluluk nedir?' sorularını Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Sadi Güven'e sorduk. Türkiye'deki seçimlerin güvenilir olduğu belirten Güven, bu iddiaların bilgisizlikten kaynaklandığını ifade ediyor.

Bugüne kadar basınla pek görüşmeyi tercih etmedim. Fakat son günlerde seçim sisteminin yeterince güvenli olmadığına ilişkin yorumlar ve yazılar çıkınca gördüm ki, bu yorum ve yazılar bilgisizlikten kaynaklanmaktadır. Bu bakımdan, kamuoyunu bu konularda aydınlatmak için açıklamada bulunuyorum. Maalesef, hem seçim sistemi, hem de YSK'nın yapısı bilinmemekte.

YSK, 6'sı Yargıtay'dan ve 5'i de Danıştay'dan olmak üzere 11 yüksek mahkeme üyesinden oluşuyor. Ayrıca, parti temsilcileri de bulunuyor.

Ak Parti, CHP, MHP, BDP ve Saadet Partisi temsilcileri şu anda YSK'da bizimle birlikte görev yapmaktadır. Bu temsilciler, yasa gereği kurul temsilcileridirler. Bu temsilciler de, ben ve üyeler kadar görüş bildirebilmekte ve konuşabilmektedir. Oluşan kararların hepsinde parti temsilcilerimizin etkileri ve katkıları vardır.

Hangi amaçla bu yorumları yaptıkları hususunda fikir beyan etmek istemem. Ben seçim sistemimiz hakkında konuşmak isterim. Evet, seçim sistemimiz güvenli. Nasıl ki, YSK'daki işleyişi siyasi partilerle birlikte yürütüyor isek, seçimleri de siyasi partilerimizle birlikte gerçekleştiriyoruz.

Adres bildirmeyen vatandaşın oy kullanabilmesi söz konusu değildir. Kurulumuzun resmi sitesinden vatandaşlarımız kimlik bilgilerini girerek sistemde kayıtlı olup olmadıklarını kontrol edebilirler. Eğer bilgilerini göremezlerse, nüfus müdürlüklerine kayıt yaptırmaları gerekmektedir. Aksi takdirde, oy kullanmaları mümkün değildir.

Mükerrer oy artık mümkün değildir. Herkes için tek bir kayıt ve vatandaşlık numarası var. Oy kullanmaya gelmeyen bir seçmenin yerine oy kullanılmasını engelleyecek olan da, çeşitli partilerin katılımıyla oluşan sandık kuruludur. Sahteciliğin olması mümkün değil. Parmak boyası kullanmanın artık gereği yok.

Gazeteniz aracılığıyla ilk kez kamuoyuyla paylaşmak istediğim bir husus şudur: Engelliler için de çeşitli tedbirler ve yenilikler düşünüyoruz. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'yle ve Millî Eğitim Bakanlığı ile çeşitli görüşmeler yürüttük. Engelli seçmenlerimizin oylarını sağlıklı kullanabilmesi için alınacak fizikî tedbirler hususunda gerekli yazışma ve görüşmeler bu bakanlıklarımızla yapıldı. Adalet Bakanlığı'na da, oy kullanmaya gelemeyecek kadar engeli olan seçmenlerimizin, genel seçimlerde, halkoylamalarında ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kullanabilmelerine imkân tanıyacak bir değişikliğin yapılmasını talep eden bir başvurumuz oldu. Umarım bu teklif yasalaşır da, engelli vatandaşlarımız da millî iradeye katkıda bulunur. YSK'nın sitesini engelli erişimine uygun hâle getiren çeşitli girişimlerimiz de devam ediyor. 209 bin 317 engelli kişi bu seçimlerde oy kullanacak.

Yurtdışında oy kullandırmayı planlıyoruz. Büyükelçiliklerde ve konsolosluklarda gerçekleşecek bu oy kullandırma. 100 binin üzerinde vatandaşımızı barındıran 5 ülke var. Meselâ Almanya'da bugün itibariyle 1.366.064 seçmenimiz mevcut.

Bazı şehirlerde konsolosluklar yetmiyor. Paris'te 127 bin, Rotterdam'da 170 bin seçmenimiz var. Spor salonları, okullar, fuar alanları gibi yerlerde de seçmenlerimize oy kullandırmayı düşünüyoruz. Bunun çalışmalarını Dışişleri Bakanlığımız'la sürdürüyoruz.

Tam kesinleşmese de, yaklaşık 126 ülkede bu şekilde oy kullandırmayı düşünüyoruz.

Yurtdışındaki seçmen sayımız 2.721.336.

Seçimin temeli sandık. Vatandaş oy kullanmaya gittiğinde, bir başkan ve o ilçede teşkilatı bulunan siyasi partilerden son milletvekili genel seçiminde en fazla oy almış beş siyasi parti temsilcisi ile ihtiyar heyetinden bir üyeyi görüyor. Yani, sandık kurulunu oluşturanlar, oyları sayanlar, siyasi parti temsilcileri. Sandık başında ayrıca, seçimlere katılan bütün siyasi partilerin müşahitleri de bulunuyor. Bütün bu heyetin gözetiminde bir tutanak tutuluyor. Seçimin sonucu da bu tutanakla belli oluyor.

Demokrasi ne ifade ediyorsa, sandık da onu ifade ediyor. YSK olarak biz, kimin ne kadar oy alacağı ile ilgilenmiyoruz. Biz, vatandaşın mümkün mertebe sandığa gitmesi, bilinçlenmesi, seçim için gereken tedbirlerin alınması, sandığa atılan oyun sağlıklı bir biçimde sayılarak millî iradenin tecelli etmesi için çalışıyoruz. Tenkit edebilmek ve geleceğini belirlemek için vatandaşımızın sandığa gitmesi gerekir.

YSK olarak biz, seçime katılmaya hak kazanan her partiye, istemeleri hâlinde her seçim döneminde iki kere olmak üzere seçmen kütüklerinin tamamını dijital ortamda veriyoruz. Ayrıca siyasi partiler, kendi iç dinamikleriyle bu kütükleri mahalle bazında kontrol imkânına da sahipler. Yapılan her seçim için iki kere bütün bu bilgiler, seçime katılan bütün partilere veriliyor. Dolayısıyla seçmen kütükleri, her parti tarafından defalarca kontrol edilmiş oluyor.

Bu konuda HAVELSAN ile bir işbirliğimiz söz konusu. Kurul bünyesinde bir sistem merkezimiz var. Seçim sonuçları bize ulaşır ulaşmaz tutanaklar derhal yayınlanacak. Yaklaşık iki yüz bin sandığın sonuçlarına dijital ortamda isteyen herkes ulaşabilecek.

Seçmen kütükleri, Adrese Dayalı Kayıt Sistemi doğrultusunda oluşturulmaktadır. Bu kütüklerde de yalnızca, Türk vatandaşları yer almaktadır. Dolayısıyla, mükerrer kayıt mümkün değildir.