DNA ile takipte reform: Suçluyu saniyede tespit

MEHMET KÖPÜKLÜ / İSTANBUL

Hiç kimseden bilgisayar eğitimi almadığını kaydeden Cüneyt Yetgin, 11 yıl önce av tüfeğini satarak kendine edindiği bir bilgisayarla hiç kimsenin ulaşamadığı dahiliğe ulaştı. Yetgin, belge incelemedeki ihtiyaçtan kaynaklanan zorunluluktan dolayı yola çıktığını, DNA programı içindeki 3 satırlık bir bölüm için de üç ay boyunca düşündüğünü söyledi.

Programın patentinin henüz Türkiye'de olmadığını kaydeden Cüneyt Yetgin, "İstanbul'da her geçen gün olay sayısı artıyor, bazı işlemleri artık gözle yapabilmek imkansız hale geldi. Bu programdan önce elimizde defterler arkadaşlarla çeşitli notlarla çeşitli olayları saatlerce mukayese eder, sonuca ulaşırdık. Şimdi artık ne bir gözden kaçma, ne de bir insan hatası kaldı. Bu programla sonuca 40 saniye içerisinde ulaşabiliyoruz" dedi

Programda DNA'yı saklamak yerine 16 gen bölgesinden elde edilen rakamları saklama mantığıyla yola çıktığını kaydeden Yetgin, programı şöyle anlattı: "DNA bankası biyolojik materyallerin tutulduğu bir depo değildir. Genetik analizler ile tıbbi özellikler ve sağlıkla ilgili bilgileri içeren bölümleri dışındaki insan DNA'sı 16 bölgeye ayrılarak bunlardan sayısal veriler elde ediliyor. Burada hiçbir biyolojik materyal söz konusu değil, rakamlardan ibaret. "

Hücrenin bulunduğu her örnekten DNA molekülünün alınabildiğini, bunun da 1,5 metre uzunluğundaki bir ip olarak düşünülmesi gerektiğini ve bu uzunluktaki ipin işe yaramayan bölgelerinden alınan 4 harfe şifre vererek, rakamları arka arkaya sıraladığınızda eşsiz ve bir başkasınınkine asla birebir benzemeyen veriler meydana geldiğini ifade eden Yetgin, "Meydana gelen 16 gen bölgesi ise anne ve babadan gelen özellikler ile şekilleniyor" dedi.

Programın son teknolojiyle adapte edilebildiğini belirten Cüneyt Yetgin, "Çok büyük suçlarla karşı karşıya olan Avrupa ülkeleri teknolojiye büyük yatırımlar yapıyor. Çünkü suçlular teknoloji kullanarak yakalanmamak için yeni yöntemler üretiyor. Bizim onlardan bir adım daha önde olmamız lazım. Örneğin elinde 3 milyon kişinin DNA verisi olan İngiltere'deki uzmanlar elde ettikleri 11 gen bölgesini şu an kullandıkları programın yetersizliği nedeniyle artıramıyorlar, artıramadıkları gibi teknolojiye de adapte edemiyorlar. Benim elde ettiğim programda ise şu anda 16 gen bölgesi taranabiliyor. Programın en üstün yönü ise gelişen teknoloji ile gen bölgelerini artırmanın ve böylece sınırlama olmadan teknolojiye adapte edilebilmesi" diye konuştu.

Türkiye'nin delilden sanığa gitmeyi tartışmaması gerektiğini, bunun yerleşmiş bir kavram olduğunu vurgulayan Yetgin, "İstanbul'da işlenen belli suç türleri var örneğin, ırza tecavüz, kapkaç, terör, işyeri hırsızlıkları ve çete suçları... İstanbul gibi bir metropolde bu kadar çeşitli suç ile mücadele edebilmek için teknolojiyi kullanmak şart, bu programın esas amacı buydu. Daha önce haftalarca hatta aylarca zaman zarfında ulaşılan verilere şimdi 40 saniye içerisinde şu olayın failidir diyebiliyoruz. Kim ne kadar bilimsel yöntemlere bağlı olarak çalışıyor, bunları daha ön planda tutmanın vakti şu anda. Olay yeri incelemesi ve bu inceleme sonucu elde edilen bulguların bilimsel yöntemlerle incelenmesi sonucu hazırlanan raporlar artık bir çok şeyi çözüyor" dedi.Sadece suçlular için değil

DNA bankasının çok önemli olduğunu vurgulayan Cüneyt Yetgin, "Avrupa'da kırmızı ışıkta geçen şahsın bile DNA'sı alınıyor. DNA bankasını yalnızca suçlara ışık tutması yönüyle sınırlamamak gerek. Yaşanabilecek doğa olayları var, bu olaylarda aynı yerde bir çok kişi hayatını kaybedebilir. Bu insanların kimliklerinin tespiti de çok önemlidir. Marmara'da geçtiğimiz yıllarda büyük bir deprem oldu ve binlerce kişi hayatını kaybetti. Trabzon ve Afganistan'da uçak kazası oldu, bir çok yolcu yanarak hayatını kaybetti.

Elde ettiği mükemmel bir programla devlete 500 bin avro tasarruf ettiren Emniyet Amiri Cüneyt Yetgin, 1968 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. 1991 yılında Polis Akademisinden mezun olduktan sonra Kriminal Polis Laboratuarı'na atandı. İngiltere'de aldığı dil eğitiminden sonra görevi başına döndü. Kriminalde, Emniyet Amiri olarak görevini sürdüren Yetgin, "Asistan Komiser Yardımcısı olarak atandığımda burada müdürüm bana 'senin rütbeni aldım, işte sana laboratuar burada çalış' dedi. Göreve geldiğim günden beri burada rütbenin idari konular dışında hiçbir önemi olmamıştır. Bilimsel olarak hangi gerçeği kim ortaya koyarsa onun fikri önde gelir. Burada benim doğru söylediğim doğru olacak tezi yoktur. Tüm uzmanlarımız yalnızca kendi alanlarında yetiştirilirler ve çalışmalarını bu alanda yürütürler, bir uzman birden fazla adli bilim alanında fikir beyan etmez. Zaman içerisinde bu anlayış tüm Adli Bilimler alanında çalışma yapan kurumlara yansımalıdır" dedi.

ÖSYM sınav sorularının çalınması olayında 2000 şüpheli vardı. Failin olay yerinde bıraktığı kanından bir enzim tespit edildi. Tespit edilen bu enzim sayesinde mukayese sonunda şüpheli sayısı 2000'den 800 kişiye indirildi ve bu 800 kişinin DNA'sı çalışılarak sonuca bu şekilde gidildi. Bu olay DNA analizi anlamında dünyada şüpheli sayısı açısından önemli bir vaka olarak tarihe geçti.

Üç kişinin korkunç bir şekilde tecavüzüne maruz kalan bir kadının giysilerinde ve üzerinde bulunan saldırganlara ait meni lekelerinden elde edilen DNA profilleri bu veri bankasında da taratıldı. Sonuç çok sevindirici idi. 40 saniye içinde saldırganlardan birinin dört ay önce polisin dur ihtarına uymayarak otomobili ile kaçan ve yaptığı kaza sonrası yakalanan birine, diğeri ise iki yıl önce oto hırsızlığı yaptığı gerekçesi ile yakalanan bir şahsa aitti.

----------------- imza------------------