Doğalgazda 'al ya da öde' endişesi korkuttu

Doğalgazda beklenen zammın tüketimi vurması halinde, 'al ya da öde' dönemi yeniden başlayabilir. Enerji bürokratları, bütçede enerjiden kaynaklı açığın kapatılması için elektrik ve doğalgaza aynı oranlarda zam üzerinde durulduğunu dile getirdi. Bürokratlar, iki ürüne de yüzde 15 civarında artış yapılması, vatandaşa yansımasının yüzde 12-13'ler seviyesinde olması üzerinde çalıştıklarını belirttiler. Enerji bürokratları ayrıca, hükümetin bu yıl da doğalgaza geciken zam nedeniyle 2008'deki hatanın benzeri içerisinde olduğunu öne sürdürdüler. 2008 yılında kış mevsimine girerken doğalgaz fiyatları zamlanmış, o yılın sonunda yüzde 75'ler seviyesinde artmıştı. Bürokratlar, o tarihte yapılan zam nedeniyle doğalgaz kullanımın düştüğünü dile getirerek, 'Tüketim düşünce 'al ya da öde' sürecine girildi' dedi.

Bürokratlar, 2008 yılındaki 'al ya da öde' zorunluğu ile bozulan dengenin ancak 2010 yılından itibaren telafi edebildiklerini belirttiler. Bürokratlar, 'al ya da öde' anlaşmasında taahhüt edilen tutarın üzerinde gaz çekilmesi halinde ödemelerin normal, taahhüdün altında gaz çekilmesi halinde ise alınmayan miktarın yüzde 75 bedelinin ödendiğini hatırlattılar. Bürokratlar, bu durumun da BOTAŞ bütçesinde uzun yıllar açık oluşturduğuna işaret ettiler. Bürokratlar, son iki yıl içinde Türkiye'nin gaz talebine arzın yetmediği bir durum oluştuğuna da dikkat çekerek, 'Doğalgaz 9 aylık periyotlarla hesaplanıyor. Şu anda petrol fiyatları varil başına 110 dolar. Bir anda 50 dolara gerilese dahi bunun hissedilmesi hemen olamaz, ancak 5 ay sonra olur. O nedenle 9 aylık periyotlara göre bu yılın başında bu yılsonunda doğalgazda sıkıntı olacağı biliniyordu, her ay küçük artışlarla doğalgazın fiyatları ayarlanabilirdi. Bu yapılmadı. Şimdi sert bir artışla vatandaş karşı karşıya kalacak' ifadelerini kullandılar.

Enerji çevreleri Azerbaycan, İran ve Rusya ile doğalgaz dış politikasının iyi yönetilmediğini öne sürüyor. 'Bu ülkelerle iyi anlaşmalarla düşük fiyattan gaz alınabilirdi' hatırlatması yapan enerji çevreleri, geçen yıl Hazine Müsteşarlığı'nın doğalgazda yüzde 45'lerde artışa ihtiyaç olduğunu hükümete ilettiklerini belirttiler. Aynı çevreler, 'Bu nedenle geçen yıl yüzde 18'lerin üzerinde zam yapıldı. Eğer yüzde 20+20 şeklinde zam yapılmış olsaydı, ortalaması yüzde 45'e gelecekti. Bu yapılmadı' tespiti yaptılar. Bin metreküp gaz için İran'a 515 dolar, Rusya'ya 430-440 dolar, Azerbaycan'a ise 300 doların üzerinde ödeme yapılıyor.