Eksen kaydı yorumları doğru değil

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, 'Türkiye'nin hangi gerekçeyle olursa olsun ister enerji, ister sosyal, ister siyasi, ister teknik gerekçelerle, bir eksen kayması şeklinde yorumların yapılabileceği bir tarz doğru değildir' dedi.

Bakan Yıldız, Atlantik Konseyi tarafından düzenlenen '2. Karadeniz Enerji ve Ekonomi Forumu'nun ikinci gününde basın mensuplarıyla bir araya geldi.

Yıldız, öğle yemeğinde kendisine, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın dünkü açılış konuşmasında kullandığı 'Nabucco'nun kaynak ülkeleriyle alakalı şu anda daha fazla gayret içerisine girmeleri lazım, ama girilemiyor. Biz gerekeni yaptık, ama kaynak ülkelerin de yapması lazım, bu projenin daha çok hızlanması lazım. Tabii ki Nabucco'ya inanıyoruz ve tabii ki gerçekleştirilmesi beklenen bir projedir. AB üyesi ülkelerin doğalgazdaki özellikle arz güvenliği için çözüm olacak bir projedir' cümlelerde fark gördüğünü belirten bir katılımcının, 'Bu, yoksa İran'dan gaz alınmasına mı işaret ediyor?' şeklinde soru sorduğunu aktardı.

Başbakan Erdoğan'ın söylediklerinin 'İran gazı alın' anlamına gelmediğini belirten Yıldız, şöyle devam etti:

'Bu iki gerçeğin de dikkate alınması lazım. Bu kaynak, ticari bir proje ve tüketim noktalarının buluşması halinde gerçekleşebilecek bir projedir. Şu anda pazar da buna yatkın, pazar da buna çok aykırı değil. Global krizin ülkeleri nasıl rehavete sürüklememesi gerekirse, Türkiye için de bu geçerli. Biz şunu mu diyelim yani 'İki yıl dünyada kriz oldu, neyse bir 5 yıl gaz almayalım'. Böyle olmaz. Enerji sektörünün süreklilik arz eden bir yapı olması lazım. Türkiye'de 13 Temmuz 2009'dan önce Nabucco ile alakalı çok fazla tartışma vardı piyasada. 'Türkiye mi mani oluyor? Türkiye aslında rıza gösterse bu proje gidecek, hızlanacak' diye. Türkiye üzerine düşeni fazlasıyla yaptı, yapmaya da devam edecek, bu projeye inandığı için. Ancak siz yalnızca bu projeyi tanırken ticari proje derseniz, o zaman gazın cinsini de sormamanız lazım. Ben konuşmamda bunu vurguladım. Ama konjonktür, ama bölgesel, ama dünyadaki gelişmeler şu anda bunu bu noktaya taşımış olabilir. Ama sayın Başbakanımızın kullandığı cümlelerden böyle bir ilinti kurmak doğru değildir. Türkiye'nin hangi gerekçeyle olursa olsun ister enerji, ister sosyal, ister siyasi, ister teknik gerekçelerle bir eksen kayması şeklinde yorumların yapılabileceği bir tarz doğru değildir. Türkiye, kendi özgün yapısını dünyadaki gerçeklerden ayrılmadan ortaya koymaktadır. Doğru yaparak güçlenmektedir Türkiye. Doğru hareket ve sözlerde bulundukça daha çok güçlenmektedir. Bu güç hem kendi içine dönecektir, hem de bölgedeki yeri açısından daha uygun bir hale gelecektir.'

Yıldız, Nabucco'da İran gazı bulunup bulunmaması gerektiği yönündeki bir soruya karşılık olarak, 'Tabii ki kaynaklarını Azerbaycan'dan, Türkmenistan'dan, Irak'tan alması doğrudur. Şartlar yerine gelmesi halinde de İran bir alternatiftir' diyerek, şu anda İran'ı Nabucco'nun içerisine almanın aslında Nabucco'nun yol haritasını sıkıntıya sokabileceğini söyledi. Yıldız, 'Biz öncelikle Nabucco'nun gerek kaynağıyla beraber gerekse tüketim noktalarıyla beraber gerçekleşmesini istiyoruz. Bir taşıma projesidir Nabucco. Sizin gazınız varsa, gelip onu taşıyan firmaya taşıtıp tüketici noktasına gidebilirsiniz. İlla bunun için gazın, borunun sahibi olmanız gerekmiyor, ortağı olmanız gerekmiyor' dedi.

Geçen günlerde İran ile ticarete aracılık yapan Türk bankalarının aracılıktan çekildiği yönünde bazı haberlerin çıktığının hatırlatılması üzerine de Yıldız, 'Eğer bir tıkanma noktası oluşursa, bizim ödeyeceğimiz gaz parası çözüm olacaksa bu değerlendirilebilir, ama şu anda bu noktalara gelmiş değiliz' bilgisini verdi.

Bakan Yıldız, Azerbaycan'ın, Gürcistan ve Rusya üzerinden Romanya'ya bir doğalgaz hattı inşa edebileceği yönünde bir açıklama yapmasının Nabucco'ya alternatif projelerin ortaya çıktığı şeklinde yorumlanıp yorumlanamayacağının sorulması üzerine de 'Gürcistan üzerinden Romanya'ya, imzalanan iyi niyet anlaşması, bir boru hattı projesi şeklinde düzenlendi o proje. Burada önemli bir konu var. Bu kadar alternatif projelerin üretilebiliyor olması güzel bir şey, ama projelerin gerçekleştirilmesiyle alakalı beklentilerin yönetimiyle gerçek hayatın yönetilmesinin farklı olduğunu söylüyorum' şeklinde konuştu.

Nabucco ekibinin, Nabucco'nun ana proje olması gerektiği, diğer projelerin ise tali proje olarak görülebileceği şeklindeki açıklamalarını değerlendirmesi istenen Yıldız, şunları kaydetti:

'Gerçekçi olmak lazım. Projelerin fizibilitesi buradaki boru hatlarının mühim sırasını, tercih sırasını çok etkileyecek bir kavramdır. Buna mutlaka dikkat etmemiz lazım. Yani Azeri, Türkmen veya Irak gazı Avrupa'ya taşınırken en fizibl yoldan taşınması uygundur, doğrudur. Biz Nabucco'nun ortağıyız ve bu projenin geliştirilmesini ticari olarak da istiyoruz. Aynı zamanda diğer projeler karşısında da fizibilitesine bizim de ortak olarak dikkat etmemiz lazım. Bir rekabet ortamı diyebiliriz buna. Orta ve uzun vadede Avrupa'nın ihtiyacı olacak üç proje de aslında hep beraberdir; TAP, ITGI ve Nabucco. Ancak hangisinin daha önce başlayacağıyla alakalı tartışma varsa, onu da fizibilite, kaynak ülkelerin tercihleri belirleyecektir.'

Yıldız, Şahdeniz 2'nin kalan kısmı için yarışan ITGI ve Nabucco projelerinden hangisinin şansının daha yüksek olduğunun sorulması üzerine de 'Ülkelerin geliştirdiği projeler karşısında stratejileri de değişiyor. Nabucco da ITGI da Azeri gazı açısından baktığımızda, 'O fizibilitenin henüz bitmediğini, Şahdeniz 2 ile alakalı konsorsiyumun buna karar vereceğini, değerlendirmeye tabi tuttuklarını, tüketim güvenliği oluştuktan sonra her iki projeyi de değerlendirmeye alabileceklerini' söylediler bize Azeri meslektaşlarımız' diye konuştu.

Bakan Yıldız, bir gazetecinin, 'Sizce Rusya Nabucco'ya katılmalı mı?' şeklindeki sorusuna da şu yanıtı verdi:

'Rusya Federasyonu'nun kendi bileceği iş, ama katılsa da iyi olur. Normalde böyle bir gündem yok. Rusya da teklif etmiyor ki 'Biz de katılalım' diye. Rusya da Nabucco da talep etmiyor ki Rusya gazını buraya versin. Ticari projelerde 'evet' ve 'hayır'lar hemen söylenmeyebilir. Uygunsa yapılabilir, değilse yapılmaz.'

Bir başka soru üzerine de Yıldız, Mavi Akım 2'nin dizayn aşamasında bir proje olduğunu söylediğini, şu anda realize edilmeyi bekleyen bir proje olmadığını, o yüzden Mavi Akım 2 ile Nabucco'nun birleştirilmesinin ilk anda ön planda olan bir konu durumunda bulunmadığını söyledi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Yenilenebilir Enerji Kanun Tasarısı ile ilgili olarak 'Bu konuda bakanlık olarak çok net bir noktadayız. Biz bu kanunun çıkmasını istiyoruz' dedi.

Atlantik Konseyi tarafından düzenlenen '2. Karadeniz Enerji ve Ekonomi Forumu'nun ikinci gününde basın mensuplarıyla bir araya gelen Yıldız, ABD Avrasya Enerji Özel Temsilcisi Richard Morningstar ile yapılan görüşme konusunda bilgi vermesinin istenmesi üzerine, 3-4 ayda bir yaptıkları gibi bölgesel değerlendirmelerde bulunduklarını, Türkiye'nin bölge içerisindeki fonksiyonunu değerlendirdiklerini söyledi. Yıldız, Türkiye'nin fonksiyonunun şu anda daha da artmış durumda olduğunu herkesin kabul ettiğini kaydetti.

Yıldız, Irak'taki merkezi yönetimle kuzey bölgesindeki güç ayrılıklarının enerji anlaşmalarını etkileyip etkilemeyeceği yönündeki soruyu, şöyle yanıtladı:

'Eğer siyaseten hidrokarbon yasası çıkmış olsaydı, hükümet kurulmuş olsaydı ve Kuzey Irak'la merkezi hükümet arasında bir sıkıntı olmasaydı, bizim Kuzey Irak'ta yapabilecek çok projemizin olduğunu söyleyebilirdim. Öyle proje geliştirmek doğru da bir şey olurdu. Ancak bizim muhatabımız merkezi hükümet ve onların bütün kaynakları Irak'ın toplam sermayesidir diyorlar kuzeyiyle, güneyiyle, doğusuyla, batısıyla... O açıdan biz de buna saygı göstermek zorundayız. Kerkük-Yumurtalık ham petrol boru hattının anlaşmasının yenilenebilmiş olması aslında, beraber Irak hükümeti ile geliştirilen en iyi projelerden bir tanesidir. Hem tarifeleri itibariyle hem de müsadere edilemiyor olması Irak adına bir kazançtır. Bunu karşılıklı oturduk konuştuk. Biz Irak'ta mutlaka kuzeyi, güneyi, merkezi demeden anlaşmış bir Irak içerisinde proje geliştirmek zorundayız.'

Bir gazetecinin, '2011'de sona erecek 6 milyar metreküp gaz anlaşması için Botaş'ın Moskova'da 'Bu kontratı yine biz alacağız' şeklinde açıklaması olmuş. Böyle bir şey var mı gerçekten?' sorusuna da Yıldız, 'Bu anlaşmayı yapabilir, ama 6 bcm kontratın devredilmesiyle alakalı ister Batı isterse Mavi Akım, bunu önceden konuşmuştuk, biz özel sektöre bu kısmını açmak istiyoruz. Yani 6 bcm'i özel sektöre devretmek istiyoruz, bu irade bizde oluştu. Botaş'ın yaptığı tersi bir şey, açıklama değil, Batı hattından anlaşma yapabilir, ama Mavi Akım'dan verebilir' yanıtını verdi.

Bakan Yıldız, boğazlarla ilgili bir soru üzerine de, taşıyıcı ticari şirketler, üretim şirketleri, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçen firmaların genelde maliyetler üzerinden, fizibiliteler üzerinden konuştuklarını, bunun doğru olduğunu, ancak eksik bir yönü bulunduğunu kaydetti.

Kendilerinin şimdi saklı ve hesaplanmamış maliyetlerin de burada gündeme getirilmesi gerektiğini söylediklerini ifade eden Yıldız, hesaplanmamış maliyetlerin bedelinin ne olduğunu şu anda kendilerinin de bilmediğini söyledi.

Yıldız, şöyle devam etti:

'Bir kaza oldu, o kazada bir şirket önceden öngörmediği bir maliyete katlanmak zorunda kaldı. Bunun İstanbul gibi bir şehirde maliyetinin ne olduğunu, ne olabileceğini düşünmek bile istemiyoruz. Bu yüzden dünya standartlarında çevre ve insan sağlığının ön plana geldiği ve maksimize edildiği Kaliforniya'daki gibi bir kısım şartlar gelebilir, yani normalleşebilir. Şu anda Boğazlardan geçen gemilerin gerek sigortalama sistemleriyle alakalı konularda gerekse gemi ebatları, boyutları konusunda bir kısım artı şartlara tıkabileceği kanaatindeyiz. Bunun Karadeniz'de ve Hazar'da özellikle arama faaliyetlerinin arttığı bir dönemde daha dikkatli olmak zorunda kaldığımız bir iş olduğunu düşünüyoruz.'

Geçen hafta Moskova'da yapılan görüşmelerle ilgili bilgi vermesi istenen Yıldız, görüşmelerden iyi sonuçlar alındığını ifade etti.

Yıldız, 'Samsun-Ceyhan ham petrol boru hattının işletmeye konması, yapımı ve petrol hammade tedarikiyle alakalı belki üçlü bir şey yapılabilecek, yani İtalya, Rusya ve Türkiye'nin içinde bulunduğu. Dün Eni'nin başkanıyla görüştüm, bunları değerlendirdik. Kendilerinin Samsun-Ceyhan'a petrolle katkı koyabileceklerini söylediler' dedi.

Şu an Boğazlara alternatif olabilecek yolun Samsun-Ceyhan olduğuna inandıklarını vurgulayan Yıldız, bunun gerçekleşmesi halinde Boğazların daha da rahatlayacağını düşündüklerini dile getirdi.

Yenilenebilir Enerji Kanun Tasarısında son durumun ne olduğunun sorulması üzerine de Yıldız, bu konuda bakanlık olarak çok net bir noktada olduklarını, bu kanunun çıkmasını istediklerini söyledi.

Görevlerini yaptıklarını, komisyonlardan geçen tasarının Genel Kurulda olduğunu ifade eden Yıldız, 'Orada buna karar verecek olan bakanlığımız değil, dayanışma kuruludur ve gruplardır. Bana göre önümüzdeki hafta bile gelmesi için bir mani yok, çünkü Genel Kurulda sıra almış durumda' şeklinde konuştu.

Yıldız, 'Enerji özelleştirmelerinden bu yıl ne kadar gelir bekleniyor' şeklindeki soruya karşılık da, iyi gelir beklediklerini, elektrik dağıtım hizmetlerinde rakamların çok iyi gittiğini kaydetti.

Taner Yıldız, '10,5 milyar dolar beklenen rakamın enerjide hemen hemen 16 milyar dolarlara gittiğini yıl sonunda söylemiştik. Bunun, Türkiye açısından, gerek geriye dönük borçlanmalarda kullanmak açısından, gerekse ileriye dönük enerji kalemlerinde kullanmak açısından iyi bir gelişme olduğu kanaatindeyim' dedi.