Fitch ve yanlış çeviri piyasaları uçuruma itti

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch'in Türkiye piyasasına ilişkin yaptığı açıklama, döviz piyasası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) hareketli saatlerin yaşanmasına yol açtı. Fitch'in, Türkiye'deki yüksek cari açık nedeniyle not artırışının belirsiz olduğunu açıklayıp, Türkiye ekonomisindeki ısınmaya dikkat çekmesi özellikle yerli yatırımcılarda panik havası yarattı. İMKB'de işlem gören hisse senetleri, bu açıklamaların etkisi ile haftalık bazda ortalama yüzde 4,52 oranında değer yitirdi, ABD Doları'nın satış fiyatı yüzde 3,15, avronun satış fiyatı yüzde 4,29 arttı.

Hafta ortasında 1,67 TL'nin üstüne çıkarak son 28 ayın rekorunu kıran dolar, haftanın son işlem gününde ise 1.70 TL'yi aşarak yeni bir rekora daha imza attı. Dolar en son 2009 mart ayında bu seviyeleri görmüştü. Avro ise 2,47 TL seviyesini geçerek tüm zamanların TL rekorunu yeniledi. Türkiye ekonomisine ve cari açığa yönelik beklenmedik olumsuz tahminleri ile IMF'de haftanın son işlem gününde düşüşte büyük bir tol oynadı. IMF Türkiye Temsilcisi Mark Lewis Denizli'de düzenlenen 10. Ekonomi Yaz Seminerleri Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, "Son dönemlerde finansal istikrara bakacak olursak, Türkiye'de risk artmıştır" dedi.

Lewis'in bu açıklamaları piyasalarda panik havasını artırırken, IMF'den yaklaşık dört saat sonra yapılan açıklamada ise Türkiye ekonomisi güçlü olduğu belirtilerek, çeviri hatası yapıldığı vurgulandı. IMF tarafından yapılan açıklamada "Türkiye ekonomisi kırılgan değildir, güçlüdür. Yükselen piyasalar aşırı ısınmaya karşı kendini korumalıdır" denildi. Bu açıklamalara rağmen borsa, günlük bazda yüzde 1.77 değer kaybetti ve haftayı 59 bin 802 puanla kapattı. Fitch'in açıklamaları ile 1.67 TL'ye yükselen dolar 1.70 TL'ye, avro da 1.43 TL'ye kadar çıktı.

Döviz piyasaları uzmanları Merkez Bankası'nın dövizdeki hareketleri sınırlamak için alım ihalelerini sınırlandırdığını ancak bunun artık yeterli olmadığını dile getiriyor. İhalelerin tamamen kaldırılması gerektiğinin altını çizen uzmanlar, bu hafta ortasında Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı'nın “Döviz ile borçlanmayın” uyarısının da piyasa tarafından olumsuz algılandığını ve döviz piyasasında hareketliliğe yol açtığını savundu.

43 hafta (yaklaşık 10 ay) aradan sonra İstanbul Menkul Kıymetler Borsası haftayı 60 binin altında haftalık kapanış yaptı. Endeks bu seviyedeki son kapanışını 23-27 Ağustos 2010 tarihinde gerçekleştirmişti. Haftanın son işlem gününde yüzde 1.77 değer kaybeden borsa 59 bin 802'den kapanırken, 10 günlük kayıp 28 milyar TL olarak gerçekleşti. Bir önceki hafta 467 milyar TL olan İMKB'deki şirketlerin toplam değeri 439 milyar TL'ye geriledi. Borsanın en değerli şirketi 29 milyar 400 milyon TL ile Garanti Bankası olurken, bu şirketi 27 milyar 920 milyon 76 TL ile Akbank ve 27 milyar 440 milyon 534 TL ile de Türk Telekom takip etti.

Hem küresel ekonomide hem de Türkiye piyasalarında meydana gelen değişim tedirgin olan yatırımcıların güvenli limanlara sığınmasına yol açıyor. Bu limanların başında gelen altın alımlarla birlikte yine rekor kırdı. Hafta içi bin 600 doları aşan altının ons fiyatı Kapalıçarşı'da da fiyatların artmasına yol açtı. Haftalık bazda 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı yüzde 4,10, Cumhuriyet Altının satış fiyatı yüzde 4,61 oranında yükseldi. Önceki hafta sonu 84,15 TL olan 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 87,60 TL'ye, 564 TL olan Cumhuriyet Altınının satış fiyatı da 590 TL'ye çıktı.

Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı'nın hafta içi yaptığı açıklamalar da doların TL karşısında güçlenmesine yerdımcı oldu. Başçı, açık pozisyon riskine karşı kamu ve özel sektörü uyararak, “Açık pozisyonlarınız varsa kurlardaki dalgalanmaya karşı toleransınız daha az oluyor. Açık pozisyon yoksa daha rahat dalgalı kur rejimini uygulayabiliyorsunuz. Açık pozisyonunuzu sınırlamanız iyi bir şey. Kamu ve özel sektörün dövizde açık pozisyonda olmamasında fayda var. Türkiye ile ilgili konuşulan tek risk unsuru cari açık. Türkiye'nin durumu şu anda iyi, biraz fazla mı iyi diye bakıyoruz. Haddinden fazla endişelenmeye gerek yok, senaryolara hazırlıklıyız' diye konuştu.

Geçen hafta TCMB'nin faizleri değiştirmediği toplantının ardından 'gelişmiş ülkelerdeki sorunların daha da derinleşmesi ve yurt içi iktisadi faaliyetin durgunluk sürecine girmesi halinde' politika araçlarında genişlemeye gidebileceğini açıklaması da TL'nin değerini olumsuz etkiledi. Bu açıklamanın ardından gösterge faiz de yüzde 8,55'e kadar geriledi. Gösterge faiz yüzde 8,59'dan haftayı tamamladı.