Gazeteciler haklarını arıyor

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı AB Koordinasyon Dairesi bülteninde, gazetecilerin çalışma şartlarındaki bir dizi değişimin, medyayı krize sokma tehlikesini de beraberinde getirdiği belirtildi.

Bültenin son sayısında, Avrupa Endüstri İlişkileri Gözlemevi tarafından hazırlanan, “Gazeteciler Kötü Çalışma Koşullarından ve Standartlarındaki Düşüşten Şikayetçi” konulu yazıda, gazetecilikteki çalışma koşullarına ilişkin değerlendirmeye yer verildi. Yazıda, Avrupa Gazeteciler Federasyonu'na (AGF) göre, gazetecilerin çalışma şartlarındaki bir dizi değişimin, medyayı krize sokma tehlikesini beraberinde getirdiği ifade edildi.

Bu değişimlerin, hem gazetecilerin çalışma şartlarında hem de kaliteli bir ürün ortaya koyma yeteneklerinde bir düşüşe yol açtığı dile getirilen yazıda, gazetecilik standartlarındaki bu düşüşü önleyebilmek için AGF'nin, gazetecilerin karşılaştığı sorunları vurgulamak amacıyla “Gazeteciler İçin Ayağa Kalkın” isimli bir kampanya başlattığı anımsatıldı.

AGF'ye göre, endüstrideki çalışma standartlarının tehdit altında olduğu vurgulanan yazıda, diğer sektörlerdeki gibi, medyadaki işçilerin de artan piyasa rekabeti ile ortaya çıkan baskılarla mücadele ettiği kaydedildi.

Yazıda, Avrupa İşçi Sendikası Araştırma, Eğitim, Sağlık ve Güvenlik Enstitüsü ve AGF tarafından yeni düzenlenen “Toplu Görüşmenin Geleceği ve Gazetecilikte Örgütlenme” konulu seminerde de gazetecilik sektöründe çalışmanın giderek daha tehlikeli olmaya başladığının ortaya konulduğu vurgulandı. Yazıda, şu ifadelere yer verildi:

“Özellikle işverenler, çalışma hüküm ve şartlarında bir kuralsızlaştırmaya gidilmesini savunurken, birçok gazeteci de belirli süreli iş sözleşmeleri imzalamaya zorlanmaktadır. AGF'nin 'Avrupa'da Medya ve Demokrasi Üzerine Deklarasyonu', bu gibi atipik istihdamın, birçok gazetecinin toplu görüşme, kadın-erkek arasında ayrım yapmama ve fırsat eşitliği, ayrımcı olmayan ve yeterli maaş ve asgari sosyal koruma standartları gibi hakların uygulanmaması anlamına geldiğini belirtmektedir.”

Tehlikeli çalışma koşullarının artmasının, aynı zamanda sendikalar açısından bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekilen yazıda, çekirdek iş gücünün azalmasıyla sendikalılaşma oranlarının da azaldığı belirtildi. İlgili sendikaların, karşı karşıya oldukları sorunlarla başa çıkmasına yardımcı olmak için AGF'nin, işçi sendikası hakları ve endüstriyel ilişkiler konularında bilgi sağlayacak bir Çalışma Hakları Uzmanları Grubu oluşturduğu ifade edilen yazıda, AGF'nin bu grubu, gazeteciler için, özellikle de yeni AB üyesi ülkelerde çalışan gazeteciler için, önemli bir bilgi ve destek kaynağı olarak gördüğü dile getirildi.

Yazıda, sektördeki değişimin, aynı zamanda gazeteciler tarafından bağlı olunan profesyonel standartlar konusunda da bazı yankılanmalara sebep olduğu belirtildi.

Editörlük bütçelerinden yapılan kesintilerle kaliteden ödün verildiği ifade edilen yazıda, şunlar kaydedildi:

“Bu özellikle araştırmacı gazetecilik gibi zaman gerektiren ve masraflı olan bir alanda sorunlu olmaktadır. Bunun gibi bir diğer sorun da redaksiyon süreçlerinin alt seviyeye indirilmesidir. Yeni süreçte, gazeteciler makalelerini sıkı bir redaksiyon süreci içermeyen bir yayınlama sistemi ile gazetede yayınlayabilmektedirler. Bu durum, şirketleri, redaksiyon ve altredaksiyon gibi iş gücü maliyetlerinden kurtarmakta olmasına rağmen, düşünme ve redaksiyon gibi bir aracılık süreci içermeyen uzun dönemli bir gazetecilik vizyonu, standartları düşürecek, onları iş dışında bırakacak ve medyanın karşı karşıya olduğu avukatlık masraflarını artıracaktır.”

Yazıda, standartlardaki düşüşün, sadece gazetecilerin profesyonelliğini zayıflatıcı bir faktör olarak değil, aynı zamanda demokrasiye de bir tehdit olarak görüldüğü vurgulandı.

Giderek artan bir şekilde tehlikeli çalışmanın egemen olması ve gazetecilik standartlarındaki düşüş nedeniyle AGF'nin başlattığı, “Gazetecilik İçin Ayağa Kalkın” kampanyasının Avrupa çapında on binlerce gazetecinin katıldığı bir günlük faaliyet ile başlatıldığına işaret edilen yazıda, kampanya kapsamında İngiltere'de Ulusal Gazeteciler Sendikası'nın, internet üzerinden yürütülen bir kampanyaya ek olarak Londra ve Manchester'da çeşitli etkinlikler düzenlediği, Fransa ve Almanya'da ise gazetecilerin, parlamentolarının önünde gösteriler gerçekleştirdikleri kaydedildi.

Yazıda, kampanyanın başarıya ulaştığını açıklayan AGF'nin, 2008 yılında bir eylem haftası düzenlemeyi planladığına yer verildi. Yazının yorum kısmında ise şunlar kaydedildi:

“Henüz başlarında olmasına rağmen, çalışma haklarını ve profesyonel standartları korumayı hedefleyen AGF kampanyası, gelecek aylarda önemli bir haber öğesi haline gelecektir. Bu durum, kampanyanın AB'nin ayrılmaz parçası olan iki kriteri içermesinden kaynaklanmaktadır: Çalışma kalitesi ve demokrasi. Avrupa Komisyonu kampanyaya desteğini belirtmiştir. Bakanlar Konseyi İnsan Hakları Komisyoneri Thomas Hammerberg, kaliteli gazeteciliğin teşvik edilmesine ihtiyaç olduğunu vurgulamıştır.

AGF kampanyasının başarılı olabileceğine dair göstergeler mevcut durumdadır. Sektör için bir emsal niteliğini taşıyan gelişme olarak Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Alman merkezli Westdeutsche Allgemeine Zeitung Media Group ile birlikte Temmuz 2007'de, gazetecilikte yüksek standartların ve basın özgürlüğünün teşvik edilmesini taahhüt eden ilk uluslararası çerçeve anlaşmayı imzalamıştır.”

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Genel Başkanı Ercan İpekçi, konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada, nitelikli gazetecilik ve araştırmacı gazeteciliğin, AB üyesi ve aday ülkelerin gazeteci sendikalarının, uluslararası düzeyde yaptıkları toplantıların değişmez gündemini oluşturduğunu söyledi.

Çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve iş güvencesinin, gazeteciliğin niteliğinin yitirilmemesi için acil olarak üzerinde durulması gereken önlemler arasında yer aldığını vurgulayan İpekçi, özellikle Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkelerinin AB üyeliği sürecinden sonra, Batı Avrupa ülkelerindeki ileri çalışma koşullarının da tehdit altına girdiğine işaret etti. İpekçi, şunları kaydetti:

“Bütün bir Avrupa, basın ve ifade özgürlüğünün vazgeçilmez aracı olan gazetecilerin çalışma koşullarının tehlike altında olduğunu vurgularken, Türkiye'de gazetecilerin sahip olduğu hakların 'Sosyal Güvenlik Reformu' adı altında ellerinden alınması girişimi tam bir çelişkidir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uzman ve bürokratları, bakanlığın AB Koordinasyon Daire Başkanlığı ile daha 'koordineli' çalışmalı ve bültenlerini iyi takip etmeli.”