Güneydoğu'da durum böyle...

Ankara- Abdullah Öcalan'ın yakalanarak yargılanmaya başlamasıyla birlikte terörün yaşandığı bölgelerdeki sorunların çözümü için daha etkin bir faaliyet gösterilmesi gündeme geldi. Bu amaçla gözler Güneydoğu'ya çevrilirken, bölgede sağlıktan eğitime, göçten insan haklarına kadar her alanda yaşanan sorunlar olumsuz bir tablo sergiliyor.

Kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından hazırlanan ve Doğu ve Güneydoğu'nun sorunlarını ele alan birçok raporda, bölgeye ait çeşitli konulardaki veriler, Doğu ve Güneydoğu ile diğer bölgeler arasında büyük bir dengesizlik olduğunu ortaya koyuyor.

Teröre maruz kalan bölgelerde yaşanan sorunların başında göç ve köy boşaltmalar yeralıyor. Olağanüstü Hal Bölge Valiliği'nin verilerine göre bölgedeki 11 ilde şimdiye kadar 830 köy ve 2363 mezra boşalmış durumda. Boşalan köylerden sadece 96, mezralardan ise 76'sı için geri dönüş gerçekleşirken, göç eden yaklaşık 400 bin kişiden sadece 24 bini geri dönmüş. Resmi olmayan rakamlar ise köy boşaltmaların çok daha vahim boyutlarda olduğunu gösteriyor. Türk Tabibler Birliği tarafından hazırlanan bir rapora göre bölgede sadece 1993 ile 1995 yılları arasında yaklaşık 2500 köy ve mezra boşaltıldı.

Raporda, köy boşaltmaların nedenleri, köylerin korunamaması, köylülerin koruculuğu kabul etmemesi ya da PKK'ya yardım ettiklerinin ileri sürülmesi, faili meçhul cinayet, kaçırılma, işkence ve gözaltına alınma korkusu, yaylaların yasak veya korku nedeniyle kullanılamaz hale gelmesi, can güvenliği nedeniyle eğitim, sağlık, ulaşım gibi temel hizmetlerin sağlanamaması, gıda ambargosu gibi uygulamalar ve ekonomik sıkıntı olarak açıklanıyor.

İnsan hakları kuruluşlarının raporları, Doğu ve Güneydoğu'nun, özellikle yerleşim birimlerine yönelik ihlaller, işkence, faili meçhul cinayetler ve yaşam hakkına ilişkin ihlaller gibi alanlarda en fazla insan hakkı ihlali yaşanan bölge olduğunu gösteriyor. İnsan hakları raporlarında yeralan, boşaltılan, yakılan köy ve mezra, baskın, göçe koruculuğa zorlama, gıda ambargosu, arazi işgalleri gibi yerleşim birimlerine yönelik baskılar Türkiye'nin diğer bölgelerinde hemen hemen hiç yaşanmayan insan hakları ihlallerini oluşturuyor. Mazlum-Der 1998 İnsan Hakları İhlaleri Raporu'na, geçtiğimiz yıl içinde gerçekleşen yerleşim birimlerine yönelik baskıların sayısı 868 olarak yansıdı. Aynı yıl içinde boşaltılan, yakılan köy ve mezraların sayısı ise 76 olarak açıklandı. Türkiye İnsan Hakları Vakfı Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezleri'ne 1997 yılı içinde işkence gördüğü için başvuran kişilerin yüzde 72'sini ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu doğumlu kişiler oluşturuyor.