Hortumcuya af çıkmadı

Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Yasa'nın Şartla Salıverilme Yasası değil, "af özelliği ağır basan kendine özgü bir düzenleme" olduğuna işaret etti.

Yüksek Mahkeme, Af Yasası ile ilgili iptal davalarını sonuçlandırdı ve gerekçeli kararını yayınladı. Affın, "devletin cezalandırmak hakkından geçici olarak feragat etmesi" anlamına geldiği belirtilen kararda, affın "mahkumiyet ve kamu davasını ortadan kaldıran genel af" ve "sadece cezaya etki eden özel af" şeklinde olduğu belirtildi.

Kararda, şartla salıverilmenin, mahkum edildiği hürriyeti bağlayıcı cezalardan kanunun gösterdiği bir kısmını iyi hal ile geçirmiş bulunan hükümlünün konulmuş olan şartlara riayet etmediği takdirde geri alınması şartı ile hükümlülük süresini tamamıyla bitirmeden salıverilmesini sağlayan bir kurum olduğu belirtildi.

Kararda, ertelemenin, cezanın infazını geri bırakan kanuni bir sebep, bir bakıma şartlı bir af, diğer bir yönden de şartlı bir hükümlülük niteliğinde olduğu belirtilerek, ertelemenin ceza hukukundaki diğer müesseselerle kıyaslanmasından onun "müstakil" kendine özgü bir yapıya sahip olduğu sonucuna varıldığı ifade edildi.

Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Kanun'un 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen suçlara uygulanacağına ilişkin düzenlemesini yasa koyucunun takdirinde gördü ve iptali istemini reddetti. Yasanın 1. maddesinin 4. bendi de iptal edildi ve haklarında dava açılan kişilerin beraat edebilecekleri belirtilerek, dava sonuçlanmadan yasadan yararlandırılmaları uygun bulunmadı.

Ayrıca, aynı suçu işlemelerine rağmen davayı kasti olarak uzatanın "sanık" olarak kalmasına rağmen, mahkemeye gidip davasını sonuçlandıran kişinin "hükümlü" olarak değerlendirileceğine dikkat çekilen kararda, bunun da yasanın uygulamasında farklı sonuçlar yaratacağı belirtildi.

Kararda, yasanın 1. maddesinin 6. bendindeki "Daha önce şartla salıverilme hükümlerinden yararlandığı halde yeniden suç işleyerek hüküm giyenler ile daha önce aftan yararlananlar, bu madde hükümlerinden yararlanamazlar" hükmünün de Anayasa'ya aykırı olduğu belirtildi.

Mahkeme, müebbet ağır hapis cezasına çarptırılanlar ile içtimaen 36 yıl şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya çarptırılanlar arasında, müebbet ağır hapis cezasına çarptırılanlar lehine doğan durumu adaletli bulmadı. Yasanın 1. maddesinin 2. bendi, her iki durumda da 10 yıllık ceza indirimi öngörüyordu.

Kapsam dışı bırakılan TCK'nın 188. ve 191. maddeleri yönünden de iptal kararı verildi. Tehdidi düzenleyen TCK'nın 188. ve 191. maddeleriyle aynı fasılda yer alan ve daha fazla ceza yaptırımını içeren suçların af kapsamında olduğu belirtilen kararda, aynı fasıldaki "Kişi hürriyetinden mahrumiyet", "gasp", "zorla kadın kaçırma", "reşit olmayan bir kimseyi kaçırma" gibi suçlar yasa kapsamına alındığı halde, 188. ve 191. maddelerin ayrık tutulduğu kaydedildi.

TCK'nın kapsam dışında bırakılan 202., 209. ve 219. maddelerinin iptal istemi ise reddedildi. Kararda, bu suçların, zimmet ile devlet alım ve satımlarında menfaat sağlama, irtikap ve rüşvete ilişkin olduğu belirtilerek, ihmalle zimmete sebebiyet vermeye ilişkin 203. maddenin yasa kapsamına alındığı hatırlatıldı. Görevi kötüye kullanmayı düzenleyen TCK'nın 240. maddesinin af alınmaması da Anayasa'ya aykırı bulundu.

Çete suçlarını düzenleyen TCK'nın 313. maddesi, Vergi Usulü Kanunu, Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, Orman Kanunu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, yurtdışına çıkarma yasağına aykırı hareket etmek, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, Askeri Ceza Kanunu'nun bazı maddeleri ile TCK'nın "yıkıcı, öldürücü aletler, veya ateşli ecza kaçakçılığı ve ticareti" başlığıyla düzenlenen 264. maddesi af kapsamı dışında bırakılmasına yapılan iptal başvuruları da reddedildi.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Mustafa Bumin ile üye Ertuğrul Ersoy 4616 sayılı Yasa'nın sadece bir maddenin iptal kararına katıldı. Bumin ve Ersoy karşı oy yazılarında, Anayasa'ya göre genel ve özel af yetkisinin yasa koyucunun takdirinde olduğuna işaret ederek, "4616 sayılı Yasa kapsamı dışında bırakılan kuralların, kapsama alınan kurallarla karşılaştırılarak iptaline karar vermek, kendini yasa koyucunun yerine koymaktan farksızdır" dediler.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------