Hoşçakal demokrasi

Birkaç ay önce, eski dostum Tom Friedman küçük bir Körfez emirliği olan Katar'a gitmişti. Buradan, The New York Times'daki köşesine yazdığı yazıda, Katar'ın uydu kanalı El-Cezire'nin demokrasinin Ortadoğu'ya geliyor olabileceğini müjdelediğini duyurmuştu. El-Cezire, Mısır Başkanı Mübarek gibi bazı Arap diktatörleri kızdırıyordu ve Tom da bunun iyi bir fikir olduğunu düşünüyordu.

Ben de... Ama burda duralım. Hikaye yeniden yazılıyor. Geçen hafta, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Katar Emiri'ni uyardı; çünkü, Powell'ın iddiasına göre, El-Cezire 'Amerikan karşıtlığını teşvik ediyordu.'

Yani, hoşçakal demokrasi. Amerikalılar, Emir'in, ABD bombardımanını göstererek -daha da önemlisi- Usame bin Ladin'in açıklamalarını yayınlayarak dünyada sansasyon yaratan kanalın Kabil ofisini kapatmasını istedi. Dünyanın en çok aranan adamı, Irak'a karşı uygulanan yaptırım sonucu ölen çocuklar, Batı yanlısı Arap rejimlerinin yoldan çıkmışlığı, İsrail'in Filistin'e saldırıları ve ABD güçlerinin Ortadoğu'dan çekilmesi konularında kızgınlığını belirtiyordu.

Amerikalıların, bin Ladin'in 'akılsız bir terörist' olduğunu ve ABD'nin Ortadoğu politikasıyla New York ve Washington'daki insanlık karşıtı cinayetler arasında hiçbir bağlantı olmadığını vurguladıktan sonra, El-Cezire'nin yayınını durdurmaları gerekiyordu.

Söylemeye bile gerek yok, Colin Powell'ın bu saçmalığı Batı medyasında pek yer almadı; Afganistan'ın Taliban bölgesinde tek bir muhabirleri bile olmadığını kim biliyor ki.

Oysa El-Cezire'nin var. Fakat neden biz gazeteciler, 1991'deki Körfez Savaşı ve 1999'daki Kosova Savaşı sırasında benimsediğimiz aynı koyun benzeri davranışa başvuruyoruz? Dün, BBC, 'ikincil zarar'dan bahseden bir ABD'li yetkilinin açıklamalarını yayınlıyordu. Tony Blair, 'varlığımız'dan bahsederek İngiltere'nin ABD bombardımanına katılmasıyla övünüyor ve dün sabahtan itibaren, BBC de aynı 'asker-konuşma'yı kullanıyor. Birini bombaladığımız her seferde bizi örten bir çeşit retorik sis mi var?

Her zamanki gibi, ABD füze saldırılarıyla ilgili ilk haberler, 'kurtarmayı' planladığımız ülkede masum insanların ölmek üzere olduklarından en ufak bir şekilde bahsetmiyordu.

Taliban'ın, Kabil'de 30 kişinin öldüğüyle ilgili haberi ister doğru ister yalan olsun, biz gazeteciler gerçekten de bombalarımızın masumların değil sadece suçluların üzerine düştüğüne inanıyor muyuz? Bölgeye attığımız söylenen bütün yiyeceklerin Taliban'a değil masum insanların çevresine düşeceğine inanıyor muyuz? Afganistan hakkında yapılmış tek film, Sylvester Stallone'un Afgan mücahitlere Ruslara karşı nasıl savaşmaları gerektiğini öğrettiği ve bir Afgan çocuğun hayranlığını kazandığı bir Rambo filmiydi. Acaba Amerikalılar bu filmi gerçeğe döndürmeye mi çalışıyor?

Meslektaşlarımdan biri, geçen gün bir radyo röportajında, bin Ladin olayının Batı'nın Ortadoğu'daki kötü niyetli tarihiyle ilgisi olmadığını kanıtlamak için o kadar uğraştı ki; sonunda ciddi olarak saldırıların zamanlamasının 1683'te Müslümanların Viyana kapılarında yenilgiye uğramasının yıldönümüne gelecek şekilde yapıldığını iddia etti. Maalesef, Türkler 11 değil 12 Eylül'de yenilgiye uğratılmıştı.

Fakat hava korsanı Muhammed Atta'nın Nisan 1996 tarihli vasiyetinin dehşet verici ayrıntıları açıklandığında, hiç kimse, o ay gerçekleşen hiçbir olayın Atta'nın bu intihar saldırısına sevketmiş olabileceğini düşünemez. Ne İsraillilerin Güney Lübnan'ı bombalaması, ne de BM üssündeki yarıdan fazlası çocuk olan 106 Lübnanlı sivilin İsrail topçuları tarafından Kana'da katledilmesi.

Nisan 1996'da olan, bu olduğu için. Hayır, tabii ki bu, ABD'de insanlığa karşı işlenen suçun bahanesi olamaz. Ancak, kitlesel katil olacak bir Mısırlının, Lübnan'daki katliamın Ortadoğu'daki Arapları öfkelendirdiği ay ürpertici bir intihar vasiyeti yazmış olması, küçücük bir incelemeye değmez mi?

Dün, uydu kanallarından birinde Afganistan'ın üstündeki 'hava çatışması'ndan bahsedildi. Tabii ki yalan. Çatışma yoktu. Tabii ki moral sorununu biliyorum. New York'taki saldırıdan sonra, amansız bin Ladin ile Batı arasında 'adil' oynayamayız; kitlesel katilin masumiyeti ile Taliban'ı yok etmeye çalışan Amerikan ve İngiliz güçleri arasında bir eşitlik kuramayız.

Ama konu bu değil. Bizim 'adil oynamamız' gereken, izleyicilerimiz ve okurlarımız. Amerika'daki masum insanların katledilmesi konusundaki nefretimiz nedeniyle, eski 'terör uzmanları'nı safdışı etme isteğimiz nedeniyle, bütün eleştirel görüşümüze kaybetmemiz mi gerekiyor? Neden en azından bize bu 'terör uzmanları'nın nasıl o kadar uzmanlaştığı açıklanmıyor? Başkan Bush, bunun iyiyle kötü arasında bir savaş olduğunu söylüyor. Ya bizimlesinizdir ya da bize karşı. Bu tam da bin Ladin'in söylediği şey. Bunu ortaya çıkarmaya ve bunun bizi nereye götüreceğini sormaya değmez mi?

Şu ana kadar, ABD ve İngiltere'nin karşılığı beklendiği gibi oldu. Aktarılan haberlere göre, cruise füzeleri ve yüksek irtifa bombardıman uçaklarının saldırılarına Taliban kontrolündeki bölgelerin (ülkenin büyük kısmı) dışında havadan gıda atılması eşlik ediyor. Saldırılar, muhtemelen protesto gösterileri korkusuyla müslüman dünyasının tamamen dışında üsleniyor. Kahire'deki hoşnutsuzluğu, Boston Globe'ın 'Protestolar ve korku ABD saldırısını selamlıyor' başlığıyla, Mısırlı bir garsonun "Seni besliyorum ve seni öldürüyorum. Bunu düşünmek bile beni delirtiyor" sözlerine yer vermesi ile anlayabiliyoruz. ABD'nin Tony Blair aracılığıyla sunduğu kanıtların ne kadar zayıf olduğuna oldukça şaşırdım.

Taliban karşısındaki suçlamaların, fiili bir gerçekliği yok: Eğer, şüphelenilen teröristleri barındırmak, bombalamayı gerektiren bir suçsa, ABD de dahil olmak üzere, dünyanın büyük bir bölümüne derhal harekat başlatılmalı. Bu açıktır. Ayrıca, Taliban'ın müzakere ve bin Ladin'in teslim edilmesi tekliflerinin ciddi olup olmadığını bilmiyoruz, çünkü Batı dünyası, bu teklifleri çok basit bir şekilde gözardı etti. 11 Eylül saldırılarından çok daha yıkıcı hareketlere maruz kalan diğer devletler tarafından izlenen hukuki araçlar hâlâ var. Bunların değerlendirmeye bile alınmaması çok çarpıcı. Uluslararası Adalet Divanı ve Güvenlik Konseyi'ne dayanarak alınan uygun ve tartışmasız emsal kararlardan bahsedildiğini bile duymadım: Orwell'ı utanç içerisinde ağzı açık bırakacak tarihi revizyonizmin başarısı ve önemli bir ideolojik kazanım, bugünün başlıklarında gördüğümüz gibi...

Bombardımanın, ABD'nin talebiyle kapatılan Pakistan sınırının ve ilk gün itibariyle sadece havadan atılma yoluyla değil kamyon konvoylarıyla da sağlanabilecek olan gıda yardımını yapmamanın sonucu, kaç tane masum Afgan'ın şu ana kadar öldüğünü tahmin etmek imkansız.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------